Library·Mahābhārata (critical edition)·3·3.132
लोमश उवाच यः कथ्यते मन्त्रविद् अग्र्यबुद्धिर्; औद्दालकिः श्वेतकेतुः पृथिव्याम् तस्याश्रमं पश्य नरेन्द्र पुण्यं; सदाफलैर् उपपन्नं महीजैः
lomaśa uvāca yaḥ kathyate mantravid agryabuddhir; auddālakiḥ śvetaketuḥ pṛthivyām tasyāśramaṃ paśya narendra puṇyaṃ; sadāphalair upapannaṃ mahījaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साक्षाद् अत्र श्वेतकेतुर् ददर्श; सरस्वतीं मानुषदेहरूपाम् वेत्स्यामि वाणीम् इति संप्रवृत्तां; सरस्वतीं श्वेतकेतुर् बभाषे
sākṣād atra śvetaketur dadarśa; sarasvatīṃ mānuṣadeharūpām vetsyāmi vāṇīm iti saṃpravṛttāṃ; sarasvatīṃ śvetaketur babhāṣe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् काले ब्रह्मविदां वरिष्ठाव्; आस्तां तदा मातुलभागिनेयौ अष्टावक्रश् चैव कहोडसूनुर्; औद्दालकिः श्वेतकेतुश् च राजन्
tasmin kāle brahmavidāṃ variṣṭhāv; āstāṃ tadā mātulabhāgineyau aṣṭāvakraś caiva kahoḍasūnur; auddālakiḥ śvetaketuś ca rājan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदेहराजस्य महीपतेस् तौ; विप्राव् उभौ मातुलभागिनेयौ प्रविश्य यज्ञायतनं विवादे; बन्दिं निजग्राहतुर् अप्रमेयम्
videharājasya mahīpates tau; viprāv ubhau mātulabhāgineyau praviśya yajñāyatanaṃ vivāde; bandiṃ nijagrāhatur aprameyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच कथंप्रभावः स बभूव विप्रस्; तथायुक्तं यो निजग्राह बन्दिम् अष्टावक्रः केन चासौ बभूव; तत् सर्वं मे लोमश शंस तत्त्वम्
yudhiṣṭhira uvāca kathaṃprabhāvaḥ sa babhūva vipras; tathāyuktaṃ yo nijagrāha bandim aṣṭāvakraḥ kena cāsau babhūva; tat sarvaṃ me lomaśa śaṃsa tattvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोमश उवाच उद्दालकस्य नियतः शिष्य एको; नाम्ना कहोडेति बभूव राजन् शुश्रूषुर् आचार्यवशानुवर्ती; दीर्घं कालं सो ऽध्ययनं चकार
lomaśa uvāca uddālakasya niyataḥ śiṣya eko; nāmnā kahoḍeti babhūva rājan śuśrūṣur ācāryavaśānuvartī; dīrghaṃ kālaṃ so 'dhyayanaṃ cakāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं वै विप्राः पर्यभवंश् च शिष्यास्; तं च ज्ञात्वा विप्रकारं गुरुः सः तस्मै प्रादात् सद्य एव श्रुतं च; भार्यां च वै दुहितरं स्वां सुजाताम्
taṃ vai viprāḥ paryabhavaṃś ca śiṣyās; taṃ ca jñātvā viprakāraṃ guruḥ saḥ tasmai prādāt sadya eva śrutaṃ ca; bhāryāṃ ca vai duhitaraṃ svāṃ sujātām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्या गर्भः समभवद् अग्निकल्पः; सो ऽधीयानं पितरम् अथाभ्युवाच सर्वां रात्रिम् अध्ययनं करोषि; नेदं पितः सम्यग् इवोपवर्तते
tasyā garbhaḥ samabhavad agnikalpaḥ; so 'dhīyānaṃ pitaram athābhyuvāca sarvāṃ rātrim adhyayanaṃ karoṣi; nedaṃ pitaḥ samyag ivopavartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपालब्धः शिष्यमध्ये महर्षिः; स तं कोपाद् उदरस्थं शशाप यस्मात् कुक्षौ वर्तमानो ब्रवीषि; तस्माद् वक्रो भवितास्य् अष्टकृत्वः
upālabdhaḥ śiṣyamadhye maharṣiḥ; sa taṃ kopād udarasthaṃ śaśāpa yasmāt kukṣau vartamāno bravīṣi; tasmād vakro bhavitāsy aṣṭakṛtvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वै तथा वक्र एवाभ्यजायद्; अष्टावक्रः प्रथितो वै महर्षिः तस्यासीद् वै मातुलः श्वेतकेतुः; स तेन तुल्यो वयसा बभूव
sa vai tathā vakra evābhyajāyad; aṣṭāvakraḥ prathito vai maharṣiḥ tasyāsīd vai mātulaḥ śvetaketuḥ; sa tena tulyo vayasā babhūva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपीड्यमाना तु तदा सुजाता; विवर्धमानेन सुतेन कुक्षौ उवाच भर्तारम् इदं रहोगता; प्रसाद्य हीनं वसुना धनार्थिनी
saṃpīḍyamānā tu tadā sujātā; vivardhamānena sutena kukṣau uvāca bhartāram idaṃ rahogatā; prasādya hīnaṃ vasunā dhanārthinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं करिष्याम्य् अधना महर्षे; मासश् चायं दशमो वर्तते मे न चास्ति ते वसु किं चित् प्रजाता; येनाहम् एताम् आपदं निस्तरेयम्
kathaṃ kariṣyāmy adhanā maharṣe; māsaś cāyaṃ daśamo vartate me na cāsti te vasu kiṃ cit prajātā; yenāham etām āpadaṃ nistareyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तस् त्व् एवं भार्यया वै कहोडो; वित्तस्यार्थे जनकम् अथाभ्यगच्छत् स वै तदा वादविदा निगृह्य; निमज्जितो बन्दिनेहाप्सु विप्रः
uktas tv evaṃ bhāryayā vai kahoḍo; vittasyārthe janakam athābhyagacchat sa vai tadā vādavidā nigṛhya; nimajjito bandinehāpsu vipraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्दालकस् तं तु तदा निशम्य; सूतेन वादे ऽप्सु तथा निमज्जितम् उवाच तां तत्र ततः सुजाताम्; अष्टावक्रे गूहितव्यो ऽयम् अर्थः
uddālakas taṃ tu tadā niśamya; sūtena vāde 'psu tathā nimajjitam uvāca tāṃ tatra tataḥ sujātām; aṣṭāvakre gūhitavyo 'yam arthaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ररक्ष सा चाप्य् अति तं सुमन्त्रं; जातो ऽप्य् एवं न स शुश्राव विप्रः उद्दालकं पितृवच् चापि मेने; अष्टावक्रो भ्रातृवच् छ्वेतकेतुम्
rarakṣa sā cāpy ati taṃ sumantraṃ; jāto 'py evaṃ na sa śuśrāva vipraḥ uddālakaṃ pitṛvac cāpi mene; aṣṭāvakro bhrātṛvac chvetaketum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वर्षे द्वादशे श्वेतकेतुर्; अष्टावक्रं पितुर् अङ्के निसन्नम् अपाकर्षद् गृह्य पाणौ रुदन्तं; नायं तवाङ्कः पितुर् इत्य् उक्तवांश् च
tato varṣe dvādaśe śvetaketur; aṣṭāvakraṃ pitur aṅke nisannam apākarṣad gṛhya pāṇau rudantaṃ; nāyaṃ tavāṅkaḥ pitur ity uktavāṃś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् तेनोक्तं दुरुक्तं तत् तदानीं; हृदि स्थितं तस्य सुदुःखम् आसीत् गृहं गत्वा मातरं रोदमानः; पप्रच्छेदं क्व नु तातो ममेति
yat tenoktaṃ duruktaṃ tat tadānīṃ; hṛdi sthitaṃ tasya suduḥkham āsīt gṛhaṃ gatvā mātaraṃ rodamānaḥ; papracchedaṃ kva nu tāto mameti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सुजाता परमार्तरूपा; शापाद् भीता सर्वम् एवाचचक्षे तद् वै तत्त्वं सर्वम् आज्ञाय मातुर्; इत्य् अब्रवीच् छ्वेतकेतुं स विप्रः
tataḥ sujātā paramārtarūpā; śāpād bhītā sarvam evācacakṣe tad vai tattvaṃ sarvam ājñāya mātur; ity abravīc chvetaketuṃ sa vipraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छाव यज्ञं जनकस्य राज्ञो; बह्वाश्चर्यः श्रूयते तस्य यज्ञः श्रोष्यावो ऽत्र ब्राह्मणानां विवादम्; अन्नं चाग्र्यं तत्र भोक्ष्यावहे च विचक्षणत्वं च भविष्यते नौ; शिवश् च सौम्यश् च हि ब्रह्मघोषः
gacchāva yajñaṃ janakasya rājño; bahvāścaryaḥ śrūyate tasya yajñaḥ śroṣyāvo 'tra brāhmaṇānāṃ vivādam; annaṃ cāgryaṃ tatra bhokṣyāvahe ca vicakṣaṇatvaṃ ca bhaviṣyate nau; śivaś ca saumyaś ca hi brahmaghoṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ जग्मतुर् मातुलभागिनेयौ; यज्ञं समृद्धं जनकस्य राज्ञः अष्टावक्रः पथि राज्ञा समेत्य; उत्सार्यमाणो वाक्यम् इदं जगाद
tau jagmatur mātulabhāgineyau; yajñaṃ samṛddhaṃ janakasya rājñaḥ aṣṭāvakraḥ pathi rājñā sametya; utsāryamāṇo vākyam idaṃ jagāda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.