Mahābhārata (critical edition) 3.156

वैशंपायन उवाच युधिष्ठिरस् तम् आसाद्य तपसा दग्धकिल्बिषम् अभ्यवादयत प्रीतः शिरसा नाम कीर्तयन्

vaiśaṃpāyana uvāca yudhiṣṭhiras tam āsādya tapasā dagdhakilbiṣam abhyavādayata prītaḥ śirasā nāma kīrtayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कृष्णा च भीमश् च यमौ चापि यशस्विनौ शिरोभिः प्राप्य राजर्षिं परिवार्योपतस्थिरे

tataḥ kṛṣṇā ca bhīmaś ca yamau cāpi yaśasvinau śirobhiḥ prāpya rājarṣiṃ parivāryopatasthire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव धौम्यो धर्मज्ञः पाण्डवानां पुरोहितः यथान्यायम् उपाक्रान्तस् तम् ऋषिं संशितव्रतम्

tathaiva dhaumyo dharmajñaḥ pāṇḍavānāṃ purohitaḥ yathānyāyam upākrāntas tam ṛṣiṃ saṃśitavratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्वजानात् स धर्मज्ञो मुनिर् दिव्येन चक्षुषा पाण्डोः पुत्रान् कुरुश्रेष्ठान् आस्यताम् इति चाब्रवीत्

anvajānāt sa dharmajño munir divyena cakṣuṣā pāṇḍoḥ putrān kuruśreṣṭhān āsyatām iti cābravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुरूणाम् ऋषभं प्राज्ञं पूजयित्वा महातपाः सह भ्रातृभिर् आसीनं पर्यपृच्छद् अनामयम्

kurūṇām ṛṣabhaṃ prājñaṃ pūjayitvā mahātapāḥ saha bhrātṛbhir āsīnaṃ paryapṛcchad anāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानृते कुरुषे भावं कच्चिद् धर्मे च वर्तसे मतापित्रोश् च ते वृत्तिः कच्चित् पार्थ न सीदति

nānṛte kuruṣe bhāvaṃ kaccid dharme ca vartase matāpitroś ca te vṛttiḥ kaccit pārtha na sīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चित् ते गुरवः सर्वे वृद्धा वैद्याश् च पूजिताः कच्चिन् न कुरुषे भावं पार्थ पापेषु कर्मसु

kaccit te guravaḥ sarve vṛddhā vaidyāś ca pūjitāḥ kaccin na kuruṣe bhāvaṃ pārtha pāpeṣu karmasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकृतं प्रतिकर्तुं च कच्चिद् धातुं च दुष्कृतम् यथान्यायं कुरुश्रेष्ठ जानासि न च कत्थसे

sukṛtaṃ pratikartuṃ ca kaccid dhātuṃ ca duṣkṛtam yathānyāyaṃ kuruśreṣṭha jānāsi na ca katthase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथार्हं मानिताः कच्चित् त्वया नन्दन्ति साधवः वनेष्व् अपि वसन् कच्चिद् धर्मम् एवानुवर्तसे

yathārhaṃ mānitāḥ kaccit tvayā nandanti sādhavaḥ vaneṣv api vasan kaccid dharmam evānuvartase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चिद् धौम्यस् त्वदाचारैर् न पार्थ परितप्यते दानधर्मतपःशौचैर् आर्जवेन तितिक्षया

kaccid dhaumyas tvadācārair na pārtha paritapyate dānadharmatapaḥśaucair ārjavena titikṣayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृपैतामहं वृत्तं कच्चित् पार्थानुवर्तसे कच्चिद् राजर्षियातेन पथा गच्छसि पाण्डव

pitṛpaitāmahaṃ vṛttaṃ kaccit pārthānuvartase kaccid rājarṣiyātena pathā gacchasi pāṇḍava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वे स्वे किल कुले जाते पुत्रे नप्तरि वा पुनः पितरः पितृलोकस्थाः शोचन्ति च हसन्ति च

sve sve kila kule jāte putre naptari vā punaḥ pitaraḥ pitṛlokasthāḥ śocanti ca hasanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं न्व् अस्य दुष्कृते ऽस्माभिः संप्राप्तव्यं भविष्यति किं चास्य सुकृते ऽस्माभिः प्राप्तव्यम् इति शोभनम्

kiṃ nv asya duṣkṛte 'smābhiḥ saṃprāptavyaṃ bhaviṣyati kiṃ cāsya sukṛte 'smābhiḥ prāptavyam iti śobhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिता माता तथैवाग्निर् गुरुर् आत्मा च पञ्चमः यस्यैते पूजिताः पार्थ तस्य लोकाव् उभौ जितौ

pitā mātā tathaivāgnir gurur ātmā ca pañcamaḥ yasyaite pūjitāḥ pārtha tasya lokāv ubhau jitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्भक्षा वायुभक्षाश् च प्लवमाना विहायसा जुषन्ते पर्वतश्रेष्ठम् ऋषयः पर्वसंधिषु

abbhakṣā vāyubhakṣāś ca plavamānā vihāyasā juṣante parvataśreṣṭham ṛṣayaḥ parvasaṃdhiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामिनः सह कान्ताभिः परस्परम् अनुव्रताः दृश्यन्ते शैलशृङ्गस्थास् तथा किंपुरुषा नृप

kāminaḥ saha kāntābhiḥ parasparam anuvratāḥ dṛśyante śailaśṛṅgasthās tathā kiṃpuruṣā nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरजांसि च वासांसि वसानाः कौशिकानि च दृश्यन्ते बहवः पार्थ गन्धर्वाप्सरसां गणाः

arajāṃsi ca vāsāṃsi vasānāḥ kauśikāni ca dṛśyante bahavaḥ pārtha gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्याधरगणाश् चैव स्रग्विणः प्रियदर्शनाः महोरगगणाश् चैव सुपर्णाश् चोरगादयः

vidyādharagaṇāś caiva sragviṇaḥ priyadarśanāḥ mahoragagaṇāś caiva suparṇāś coragādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य चोपरि शैलस्य श्रूयते पर्वसंधिषु भेरीपणवशङ्खानां मृदङ्गानां च निस्वनः

asya copari śailasya śrūyate parvasaṃdhiṣu bherīpaṇavaśaṅkhānāṃ mṛdaṅgānāṃ ca nisvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इहस्थैर् एव तत् सर्वं श्रोतव्यं भरतर्षभाः न कार्या वः कथं चित् स्यात् तत्राभिसरणे मतिः

ihasthair eva tat sarvaṃ śrotavyaṃ bharatarṣabhāḥ na kāryā vaḥ kathaṃ cit syāt tatrābhisaraṇe matiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चाप्य् अतः परं शक्यं गन्तुं भरतसत्तमाः विहारो ह्य् अत्र देवानाम् अमानुषगतिस् तु सा

na cāpy ataḥ paraṃ śakyaṃ gantuṃ bharatasattamāḥ vihāro hy atra devānām amānuṣagatis tu sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईषच्चपलकर्माणं मनुष्यम् इह भारत द्विषन्ति सर्वभूतानि ताडयन्ति च राक्षसाः

īṣaccapalakarmāṇaṃ manuṣyam iha bhārata dviṣanti sarvabhūtāni tāḍayanti ca rākṣasāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्यतिक्रम्य शिखरं शैलस्यास्य युधिष्ठिर गतिः परमसिद्धानां देवर्षीणां प्रकाशते

abhyatikramya śikharaṃ śailasyāsya yudhiṣṭhira gatiḥ paramasiddhānāṃ devarṣīṇāṃ prakāśate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चापलाद् इह गच्छन्तं पार्थ यानम् अतः परम् अयःशूलादिभिर् घ्नन्ति राक्षसाः शत्रुसूदन

cāpalād iha gacchantaṃ pārtha yānam ataḥ param ayaḥśūlādibhir ghnanti rākṣasāḥ śatrusūdana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्सरोभिः परिवृतः समृद्ध्या नरवाहनः इह वैश्रवणस् तात पर्वसंधिषु दृश्यते

apsarobhiḥ parivṛtaḥ samṛddhyā naravāhanaḥ iha vaiśravaṇas tāta parvasaṃdhiṣu dṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिखरे तं समासीनम् अधिपं सर्वरक्षसाम् प्रेक्षन्ते सर्वभूतानि भानुमन्तम् इवोदितम्

śikhare taṃ samāsīnam adhipaṃ sarvarakṣasām prekṣante sarvabhūtāni bhānumantam ivoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवदानवसिद्धानां तथा वैश्रवणस्य च गिरेः शिखरम् उद्यानम् इदं भरतसत्तम

devadānavasiddhānāṃ tathā vaiśravaṇasya ca gireḥ śikharam udyānam idaṃ bharatasattama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपासीनस्य धनदं तुम्बुरोः पर्वसंधिषु गीतसामस्वनस् तात श्रूयते गन्धमादने

upāsīnasya dhanadaṃ tumburoḥ parvasaṃdhiṣu gītasāmasvanas tāta śrūyate gandhamādane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् एवंविधं चित्रम् इह तात युधिष्ठिर प्रेक्षन्ते सर्वभूतानि बहुशः पर्वसंधिषु

etad evaṃvidhaṃ citram iha tāta yudhiṣṭhira prekṣante sarvabhūtāni bahuśaḥ parvasaṃdhiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुञ्जानाः सर्वभोज्यानि रसवन्ति फलानि च वसध्वं पाण्डवश्रेष्ठा यावद् अर्जुनदर्शनम्

bhuñjānāḥ sarvabhojyāni rasavanti phalāni ca vasadhvaṃ pāṇḍavaśreṣṭhā yāvad arjunadarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तात चपलैर् भाव्यम् इह प्राप्तैः कथं चन उषित्वेह यथाकामं यथाश्रद्धं विहृत्य च ततः शस्त्रभृतां श्रेष्ठ पृथिवीं पालयिष्यसि

na tāta capalair bhāvyam iha prāptaiḥ kathaṃ cana uṣitveha yathākāmaṃ yathāśraddhaṃ vihṛtya ca tataḥ śastrabhṛtāṃ śreṣṭha pṛthivīṃ pālayiṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.