Mahābhārata (critical edition) 3.161

वैशंपायन उवाच तस्मिन् नगेन्द्रे वसतां तु तेषां; महात्मनां सद्व्रतम् आस्थितानाम् रतिः प्रमोदश् च बभूव तेषाम्; आकाङ्क्षतां दर्शनम् अर्जुनस्य

vaiśaṃpāyana uvāca tasmin nagendre vasatāṃ tu teṣāṃ; mahātmanāṃ sadvratam āsthitānām ratiḥ pramodaś ca babhūva teṣām; ākāṅkṣatāṃ darśanam arjunasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् वीर्ययुक्तान् सुविशुद्धसत्त्वांस्; तेजस्विनः सत्यधृतिप्रधानान् संप्रीयमाणा बहवो ऽभिजग्मुर्; गन्धर्वसंघाश् च महर्षयश् च

tān vīryayuktān suviśuddhasattvāṃs; tejasvinaḥ satyadhṛtipradhānān saṃprīyamāṇā bahavo 'bhijagmur; gandharvasaṃghāś ca maharṣayaś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं पादपैः पुष्पधरैर् उपेतं; नगोत्तमं प्राप्य महारथानाम् मनःप्रसादः परमो बभूव; यथा दिवं प्राप्य मरुद्गणानाम्

taṃ pādapaiḥ puṣpadharair upetaṃ; nagottamaṃ prāpya mahārathānām manaḥprasādaḥ paramo babhūva; yathā divaṃ prāpya marudgaṇānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मयूरहंसस्वननादितानि; पुष्पोपकीर्णानि महाचलस्य शृङ्गाणि सानूनि च पश्यमाना; गिरेः परं हर्षम् अवाप्य तस्थुः

mayūrahaṃsasvananāditāni; puṣpopakīrṇāni mahācalasya śṛṅgāṇi sānūni ca paśyamānā; gireḥ paraṃ harṣam avāpya tasthuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साक्षात् कुबेरेण कृताश् च तस्मिन्; नगोत्तमे संवृतकूलरोधसः कादम्बकारण्डवहंसजुष्टाः; पद्माकुलाः पुष्करिणीर् अपश्यन्

sākṣāt kubereṇa kṛtāś ca tasmin; nagottame saṃvṛtakūlarodhasaḥ kādambakāraṇḍavahaṃsajuṣṭāḥ; padmākulāḥ puṣkariṇīr apaśyan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रीडाप्रदेशांश् च समृद्धरूपान्; सुचित्रमाल्यावृतजातशोभान् मणिप्रवेकान् सुमनोहरांश् च; यथा भवेयुर् धनदस्य राज्ञः

krīḍāpradeśāṃś ca samṛddharūpān; sucitramālyāvṛtajātaśobhān maṇipravekān sumanoharāṃś ca; yathā bhaveyur dhanadasya rājñaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेकवर्णैश् च सुगन्धिभिश् च; महाद्रुमैः संततम् अभ्रमालिभिः तपःप्रधानाः सततं चरन्तः; शृङ्गं गिरेश् चिन्तयितुं न शेकुः

anekavarṇaiś ca sugandhibhiś ca; mahādrumaiḥ saṃtatam abhramālibhiḥ tapaḥpradhānāḥ satataṃ carantaḥ; śṛṅgaṃ gireś cintayituṃ na śekuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वतेजसा तस्य नगोत्तमस्य; महौषधीनां च तथा प्रभावात् विभक्तभावो न बभूव कश् चिद्; अहर्निशानां पुरुषप्रवीर

svatejasā tasya nagottamasya; mahauṣadhīnāṃ ca tathā prabhāvāt vibhaktabhāvo na babhūva kaś cid; aharniśānāṃ puruṣapravīra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यम् आस्थितः स्थावरजङ्गमानि; विभावसुर् भावयते ऽमितौजाः तस्योदयं चास्तमयं च वीरास्; तत्र स्थितास् ते ददृशुर् नृसिंहाः

yam āsthitaḥ sthāvarajaṅgamāni; vibhāvasur bhāvayate 'mitaujāḥ tasyodayaṃ cāstamayaṃ ca vīrās; tatra sthitās te dadṛśur nṛsiṃhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रवेस् तमिस्रागमनिर्गमांस् ते; तथोदयं चास्तमयं च वीराः समावृताः प्रेक्ष्य तमोनुदस्य; गभस्तिजालैः प्रदिशो दिशश् च

raves tamisrāgamanirgamāṃs te; tathodayaṃ cāstamayaṃ ca vīrāḥ samāvṛtāḥ prekṣya tamonudasya; gabhastijālaiḥ pradiśo diśaś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाध्यायवन्तः सततक्रियाश् च; धर्मप्रधानाश् च शुचिव्रताश् च सत्ये स्थितास् तस्य महारथस्य; सत्यव्रतस्यागमनप्रतीक्षाः

svādhyāyavantaḥ satatakriyāś ca; dharmapradhānāś ca śucivratāś ca satye sthitās tasya mahārathasya; satyavratasyāgamanapratīkṣāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इहैव हर्षो ऽस्तु समागतानां; क्षिप्रं कृतास्त्रेण धनंजयेन इति ब्रुवन्तः परमाशिषस् ते; पार्थास् तपोयोगपरा बभूवुः

ihaiva harṣo 'stu samāgatānāṃ; kṣipraṃ kṛtāstreṇa dhanaṃjayena iti bruvantaḥ paramāśiṣas te; pārthās tapoyogaparā babhūvuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा विचित्राणि गिरौ वनानि; किरीटिनं चिन्तयताम् अभीक्ष्णम् बभूव रात्रिर् दिवसश् च तेषां; संवत्सरेणैव समानरूपः

dṛṣṭvā vicitrāṇi girau vanāni; kirīṭinaṃ cintayatām abhīkṣṇam babhūva rātrir divasaś ca teṣāṃ; saṃvatsareṇaiva samānarūpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदैव धौम्यानुमते महात्मा; कृत्वा जटाः प्रव्रजितः स जिष्णुः तदैव तेषां न बभूव हर्षः; कुतो रतिस् तद्गतमानसानाम्

yadaiva dhaumyānumate mahātmā; kṛtvā jaṭāḥ pravrajitaḥ sa jiṣṇuḥ tadaiva teṣāṃ na babhūva harṣaḥ; kuto ratis tadgatamānasānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रातुर् नियोगात् तु युधिष्ठिरस्य; वनाद् असौ वारणमत्तगामी यत् काम्यकात् प्रव्रजितः स जिष्णुस्; तदैव ते शोकहता बभूवुः

bhrātur niyogāt tu yudhiṣṭhirasya; vanād asau vāraṇamattagāmī yat kāmyakāt pravrajitaḥ sa jiṣṇus; tadaiva te śokahatā babhūvuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा तु तं चिन्तयतां सिताश्वम्; अस्त्रार्थिनं वासवम् अभ्युपेतम् मासो ऽथ कृच्छ्रेण तदा व्यतीतस्; तस्मिन् नगे भारत भारतानाम्

tathā tu taṃ cintayatāṃ sitāśvam; astrārthinaṃ vāsavam abhyupetam māso 'tha kṛcchreṇa tadā vyatītas; tasmin nage bhārata bhāratānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कदा चिद् धरिसंप्रयुक्तं; महेन्द्रवाहं सहसोपयातम् विद्युत्प्रभं प्रेक्ष्य महारथानां; हर्षो ऽर्जुनं चिन्तयतां बभूव

tataḥ kadā cid dharisaṃprayuktaṃ; mahendravāhaṃ sahasopayātam vidyutprabhaṃ prekṣya mahārathānāṃ; harṣo 'rjunaṃ cintayatāṃ babhūva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स दीप्यमानः सहसान्तरिक्षं; प्रकाशयन् मातलिसंगृहीतः बभौ महोल्केव घनान्तरस्था; शिखेव चाग्नेर् ज्वलिता विधूमा

sa dīpyamānaḥ sahasāntarikṣaṃ; prakāśayan mātalisaṃgṛhītaḥ babhau maholkeva ghanāntarasthā; śikheva cāgner jvalitā vidhūmā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आस्थितः संददृशे किरीटी; स्रग्वी वराण्य् आभरणानि बिभ्रत् धनंजयो वज्रधरप्रभावः; श्रिया ज्वलन् पर्वतम् आजगाम

tam āsthitaḥ saṃdadṛśe kirīṭī; sragvī varāṇy ābharaṇāni bibhrat dhanaṃjayo vajradharaprabhāvaḥ; śriyā jvalan parvatam ājagāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स शैलम् आसाद्य किरीटमाली; महेन्द्रवाहाद् अवरुह्य तस्मात् धौम्यस्य पादाव् अभिवाद्य पूर्वम्; अजातशत्रोस् तदनन्तरं च

sa śailam āsādya kirīṭamālī; mahendravāhād avaruhya tasmāt dhaumyasya pādāv abhivādya pūrvam; ajātaśatros tadanantaraṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृकोदरस्यापि ववन्द पादौ; माद्रीसुताभ्याम् अभिवादितश् च समेत्य कृष्णां परिसान्त्व्य चैनां; प्रह्वो ऽभवद् भ्रातुर् उपह्वरे सः

vṛkodarasyāpi vavanda pādau; mādrīsutābhyām abhivāditaś ca sametya kṛṣṇāṃ parisāntvya caināṃ; prahvo 'bhavad bhrātur upahvare saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूव तेषां परमः प्रहर्षस्; तेनाप्रमेयेण समागतानाम् स चापि तान् प्रेक्ष्य किरीटमाली; ननन्द राजानम् अभिप्रशंसन्

babhūva teṣāṃ paramaḥ praharṣas; tenāprameyeṇa samāgatānām sa cāpi tān prekṣya kirīṭamālī; nananda rājānam abhipraśaṃsan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यम् आस्थितः सप्त जघान पूगान्; दितेः सुतानां नमुचेर् निहन्ता तम् इन्द्रवाहं समुपेत्य पार्थाः; प्रदक्षिणं चक्रुर् अदीनसत्त्वाः

yam āsthitaḥ sapta jaghāna pūgān; diteḥ sutānāṃ namucer nihantā tam indravāhaṃ samupetya pārthāḥ; pradakṣiṇaṃ cakrur adīnasattvāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते मातलेश् चक्रुर् अतीव हृष्टाः; सत्कारम् अग्र्यं सुरराजतुल्यम् सर्वं यथावच् च दिवौकसस् तान्; पप्रच्छुर् एनं कुरुराजपुत्राः

te mātaleś cakrur atīva hṛṣṭāḥ; satkāram agryaṃ surarājatulyam sarvaṃ yathāvac ca divaukasas tān; papracchur enaṃ kururājaputrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् अप्य् असौ मातलिर् अभ्यनन्दत्; पितेव पुत्रान् अनुशिष्य चैनान् ययौ रथेनाप्रतिमप्रभेण; पुनः सकाशं त्रिदिवेश्वरस्य

tān apy asau mātalir abhyanandat; piteva putrān anuśiṣya cainān yayau rathenāpratimaprabheṇa; punaḥ sakāśaṃ tridiveśvarasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गते तु तस्मिन् वरदेववाहे; शक्रात्मजः सर्वरिपुप्रमाथी शक्रेण दत्तानि ददौ महात्मा; महाधनान्य् उत्तमरूपवन्ति दिवाकराभाणि विभूषणानि; प्रीतः प्रियायै सुतसोममात्रे

gate tu tasmin varadevavāhe; śakrātmajaḥ sarvaripupramāthī śakreṇa dattāni dadau mahātmā; mahādhanāny uttamarūpavanti divākarābhāṇi vibhūṣaṇāni; prītaḥ priyāyai sutasomamātre

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स तेषां कुरुपुंगवानां; तेषां च सूर्याग्निसमप्रभाणाम् विप्रर्षभाणाम् उपविश्य मध्ये; सर्वं यथावत् कथयां बभूव

tataḥ sa teṣāṃ kurupuṃgavānāṃ; teṣāṃ ca sūryāgnisamaprabhāṇām viprarṣabhāṇām upaviśya madhye; sarvaṃ yathāvat kathayāṃ babhūva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं मयास्त्राण्य् उपशिक्षितानि; शक्राच् च वाताच् च शिवाच् च साक्षात् तथैव शीलेन समाधिना च; प्रीताः सुरा मे सहिताः सहेन्द्राः

evaṃ mayāstrāṇy upaśikṣitāni; śakrāc ca vātāc ca śivāc ca sākṣāt tathaiva śīlena samādhinā ca; prītāḥ surā me sahitāḥ sahendrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संक्षेपतो वै स विशुद्धकर्मा; तेभ्यः समाख्याय दिवि प्रवेशम् माद्रीसुताभ्यां सहितः किरीटी; सुष्वाप ताम् आवसतिं प्रतीतः

saṃkṣepato vai sa viśuddhakarmā; tebhyaḥ samākhyāya divi praveśam mādrīsutābhyāṃ sahitaḥ kirīṭī; suṣvāpa tām āvasatiṃ pratītaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.