Library·Mahābhārata (critical edition)·3·3.174
वैशंपायन उवाच नगोत्तमं प्रस्रवणैर् उपेतं; दिशां गजैः किंनरपक्षिभिश् च सुखं निवासं जहतां हि तेषां; न प्रीतिर् आसीद् भरतर्षभाणाम्
vaiśaṃpāyana uvāca nagottamaṃ prasravaṇair upetaṃ; diśāṃ gajaiḥ kiṃnarapakṣibhiś ca sukhaṃ nivāsaṃ jahatāṃ hi teṣāṃ; na prītir āsīd bharatarṣabhāṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तु तेषां पुनर् एव हर्षः; कैलासम् आलोक्य महान् बभूव कुबेरकान्तं भरतर्षभाणां; महीधरं वारिधरप्रकाशम्
tatas tu teṣāṃ punar eva harṣaḥ; kailāsam ālokya mahān babhūva kuberakāntaṃ bharatarṣabhāṇāṃ; mahīdharaṃ vāridharaprakāśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुच्छ्रयान् पर्वतसंनिरोधान्; गोष्ठान् गिरीणां गिरिसेतुमालाः बहून् प्रपातांश् च समीक्ष्य वीराः; स्थलानि निम्नानि च तत्र तत्र
samucchrayān parvatasaṃnirodhān; goṣṭhān girīṇāṃ girisetumālāḥ bahūn prapātāṃś ca samīkṣya vīrāḥ; sthalāni nimnāni ca tatra tatra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव चान्यानि महावनानि; मृगद्विजानेकपसेवितानि आलोकयन्तो ऽभिययुः प्रतीतास्; ते धन्विनः खड्गधरा नराग्र्याः
tathaiva cānyāni mahāvanāni; mṛgadvijānekapasevitāni ālokayanto 'bhiyayuḥ pratītās; te dhanvinaḥ khaḍgadharā narāgryāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनानि रम्याणि सरांसि नद्यो; गुहा गिरीणां गिरिगह्वराणि एते निवासाः सततं बभूवुर्; निशानिशं प्राप्य नरर्षभाणाम्
vanāni ramyāṇi sarāṃsi nadyo; guhā girīṇāṃ girigahvarāṇi ete nivāsāḥ satataṃ babhūvur; niśāniśaṃ prāpya nararṣabhāṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते दुर्गवासं बहुधा निरुष्य; व्यतीत्य कैलासम् अचिन्त्यरूपम् आसेदुर् अत्यर्थमनोरमं वै; तम् आश्रमाग्र्यं वृषपर्वणस् ते
te durgavāsaṃ bahudhā niruṣya; vyatītya kailāsam acintyarūpam āsedur atyarthamanoramaṃ vai; tam āśramāgryaṃ vṛṣaparvaṇas te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समेत्य राज्ञा वृषपर्वणस् ते; प्रत्यर्चितास् तेन च वीतमोहाः शशंसिरे विस्तरशः प्रवासं; शिवं यथावद् वृषपर्वणस् ते
sametya rājñā vṛṣaparvaṇas te; pratyarcitās tena ca vītamohāḥ śaśaṃsire vistaraśaḥ pravāsaṃ; śivaṃ yathāvad vṛṣaparvaṇas te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखोषितास् तत्र त एकरात्रं; पुण्याश्रमे देवमहर्षिजुष्टे अभ्याययुस् ते बदरीं विशालां; सुखेन वीराः पुनर् एव वासम्
sukhoṣitās tatra ta ekarātraṃ; puṇyāśrame devamaharṣijuṣṭe abhyāyayus te badarīṃ viśālāṃ; sukhena vīrāḥ punar eva vāsam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊषुस् ततस् तत्र महानुभावा; नारायणस्थानगता नराग्र्याः कुबेरकान्तां नलिनीं विशोकाः; संपश्यमानाः सुरसिद्धजुष्टाम्
ūṣus tatas tatra mahānubhāvā; nārāyaṇasthānagatā narāgryāḥ kuberakāntāṃ nalinīṃ viśokāḥ; saṃpaśyamānāḥ surasiddhajuṣṭām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां चाथ दृष्ट्वा नलिनीं विशोकाः; पाण्डोः सुताः सर्वनरप्रवीराः ते रेमिरे नन्दनवासम् एत्य; द्विजर्षयो वीतभया यथैव
tāṃ cātha dṛṣṭvā nalinīṃ viśokāḥ; pāṇḍoḥ sutāḥ sarvanarapravīrāḥ te remire nandanavāsam etya; dvijarṣayo vītabhayā yathaiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रमेणोपययुर् नृवीरा; यथागतेनैव पथा समग्राः विहृत्य मासं सुखिनो बदर्यां; किरातराज्ञो विषयं सुबाहोः
tataḥ krameṇopayayur nṛvīrā; yathāgatenaiva pathā samagrāḥ vihṛtya māsaṃ sukhino badaryāṃ; kirātarājño viṣayaṃ subāhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चीनांस् तुखारान् दरदान् सदार्वान्; देशान् कुणिन्दस्य च भूरिरत्नान् अतीत्य दुर्गं हिमवत्प्रदेशं; पुरं सुबाहोर् ददृशुर् नृवीराः
cīnāṃs tukhārān daradān sadārvān; deśān kuṇindasya ca bhūriratnān atītya durgaṃ himavatpradeśaṃ; puraṃ subāhor dadṛśur nṛvīrāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा च तान् पार्थिवपुत्रपौत्रान्; प्राप्तान् सुबाहुर् विषये समग्रान् प्रत्युद्ययौ प्रीतियुतः स राजा; तं चाभ्यनन्दन् वृषभाः कुरूणाम्
śrutvā ca tān pārthivaputrapautrān; prāptān subāhur viṣaye samagrān pratyudyayau prītiyutaḥ sa rājā; taṃ cābhyanandan vṛṣabhāḥ kurūṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समेत्य राज्ञा तु सुबाहुना ते; सूतैर् विशोकप्रमुखैश् च सर्वैः सहेन्द्रसेनैः परिचारकैश् च; पौरोगवैर् ये च महानसस्थाः
sametya rājñā tu subāhunā te; sūtair viśokapramukhaiś ca sarvaiḥ sahendrasenaiḥ paricārakaiś ca; paurogavair ye ca mahānasasthāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखोषितास् तत्र त एकरात्रं; सूतान् उपादाय रथांश् च सर्वान् घटोत्कचं सानुचरं विसृज्य; ततो ऽभ्ययुर् यामुनम् अद्रिराजम्
sukhoṣitās tatra ta ekarātraṃ; sūtān upādāya rathāṃś ca sarvān ghaṭotkacaṃ sānucaraṃ visṛjya; tato 'bhyayur yāmunam adrirājam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् गिरौ प्रस्रवणोपपन्ने; हिमोत्तरीयारुणपाण्डुसानौ विशाखयूपं समुपेत्य चक्रुस्; तदा निवासं पुरुषप्रवीराः
tasmin girau prasravaṇopapanne; himottarīyāruṇapāṇḍusānau viśākhayūpaṃ samupetya cakrus; tadā nivāsaṃ puruṣapravīrāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वराहनानामृगपक्षिजुष्टं; महद् वनं चैत्ररथप्रकाशम् शिवेन यात्वा मृगयाप्रधानाः; संवत्सरं तत्र वने विजह्रुः
varāhanānāmṛgapakṣijuṣṭaṃ; mahad vanaṃ caitrarathaprakāśam śivena yātvā mṛgayāpradhānāḥ; saṃvatsaraṃ tatra vane vijahruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राससादातिबलं भुजंगं; क्षुधार्दितं मृत्युम् इवोग्ररूपम् वृकोदरः पर्वतकन्दरायां; विषादमोहव्यथितान्तरात्मा
tatrāsasādātibalaṃ bhujaṃgaṃ; kṣudhārditaṃ mṛtyum ivograrūpam vṛkodaraḥ parvatakandarāyāṃ; viṣādamohavyathitāntarātmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वीपो ऽभवद् यत्र वृकोदरस्य; युधिष्ठिरो धर्मभृतां वरिष्ठः अमोक्षयद् यस् तम् अनन्ततेजा; ग्राहेण संवेष्टितसर्वगात्रम्
dvīpo 'bhavad yatra vṛkodarasya; yudhiṣṭhiro dharmabhṛtāṃ variṣṭhaḥ amokṣayad yas tam anantatejā; grāheṇa saṃveṣṭitasarvagātram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते द्वादशं वर्षम् अथोपयान्तं; वने विहर्तुं कुरवः प्रतीताः तस्माद् वनाच् चैत्ररथप्रकाशाच्; छ्रिया ज्वलन्तस् तपसा च युक्ताः
te dvādaśaṃ varṣam athopayāntaṃ; vane vihartuṃ kuravaḥ pratītāḥ tasmād vanāc caitrarathaprakāśāc; chriyā jvalantas tapasā ca yuktāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् च यात्वा मरुधन्वपार्श्वं; सदा धनुर्वेदरतिप्रधानाः सरस्वतीम् एत्य निवासकामाः; सरस् ततो द्वैतवनं प्रतीयुः
tataś ca yātvā marudhanvapārśvaṃ; sadā dhanurvedaratipradhānāḥ sarasvatīm etya nivāsakāmāḥ; saras tato dvaitavanaṃ pratīyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समीक्ष्य तान् द्वैतवने निविष्टान्; निवासिनस् तत्र ततो ऽभिजग्मुः तपोदमाचारसमाधियुक्तास्; तृणोदपात्राहरणाश्मकुट्टाः
samīkṣya tān dvaitavane niviṣṭān; nivāsinas tatra tato 'bhijagmuḥ tapodamācārasamādhiyuktās; tṛṇodapātrāharaṇāśmakuṭṭāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्लक्षाक्षरौहीतकवेतसाश् च; स्नुहा बदर्यः खदिराः शिरीषाः बिल्वेङ्गुदाः पीलुशमीकरीराः; सरस्वतीतीररुहा बभूवुः
plakṣākṣarauhītakavetasāś ca; snuhā badaryaḥ khadirāḥ śirīṣāḥ bilveṅgudāḥ pīluśamīkarīrāḥ; sarasvatītīraruhā babhūvuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां यक्षगन्धर्वमहर्षिकान्ताम्; आयागभूताम् इव देवतानाम् सरस्वतीं प्रीतियुताश् चरन्तः; सुखं विजह्रुर् नरदेवपुत्राः
tāṃ yakṣagandharvamaharṣikāntām; āyāgabhūtām iva devatānām sarasvatīṃ prītiyutāś carantaḥ; sukhaṃ vijahrur naradevaputrāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.