Mahābhārata (critical edition) 3.212

मार्कण्डेय उवाच आपस्य मुदिता भार्या सहस्य परमा प्रिया भूपतिर् भुवभर्ता च जनयत् पावकं परम्

mārkaṇḍeya uvāca āpasya muditā bhāryā sahasya paramā priyā bhūpatir bhuvabhartā ca janayat pāvakaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतानां चापि सर्वेषां यं प्राहुः पावकं पतिम् आत्मा भुवनभर्तेति सान्वयेषु द्विजातिषु

bhūtānāṃ cāpi sarveṣāṃ yaṃ prāhuḥ pāvakaṃ patim ātmā bhuvanabharteti sānvayeṣu dvijātiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महतां चैव भूतानां सर्वेषाम् इह यः पतिः भगवान् स महातेजा नित्यं चरति पावकः

mahatāṃ caiva bhūtānāṃ sarveṣām iha yaḥ patiḥ bhagavān sa mahātejā nityaṃ carati pāvakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निर् गृहपतिर् नाम नित्यं यज्ञेषु पूज्यते हुतं वहति यो हव्यम् अस्य लोकस्य पावकः

agnir gṛhapatir nāma nityaṃ yajñeṣu pūjyate hutaṃ vahati yo havyam asya lokasya pāvakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपां गर्भो महाभागः सहपुत्रो महाद्भुतः भूपतिर् भुवभर्ता च महतः पतिर् उच्यते

apāṃ garbho mahābhāgaḥ sahaputro mahādbhutaḥ bhūpatir bhuvabhartā ca mahataḥ patir ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दहन् मृतानि भूतानि तस्याग्निर् भरतो ऽभवत् अग्निष्टोमे च नियतः क्रतुश्रेष्ठो भरस्य तु

dahan mṛtāni bhūtāni tasyāgnir bharato 'bhavat agniṣṭome ca niyataḥ kratuśreṣṭho bharasya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयान्तं नियतं दृष्ट्वा प्रविवेशार्णवं भयात् देवास् तं नाधिगच्छन्ति मार्गमाणा यथादिशम्

āyāntaṃ niyataṃ dṛṣṭvā praviveśārṇavaṃ bhayāt devās taṃ nādhigacchanti mārgamāṇā yathādiśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा त्व् अग्निर् अथर्वाणं ततो वचनम् अब्रवीत् देवानां वह हव्यं त्वम् अहं वीर सुदुर्बलः अथर्वन् गच्छ मध्वक्षं प्रियम् एतत् कुरुष्व मे

dṛṣṭvā tv agnir atharvāṇaṃ tato vacanam abravīt devānāṃ vaha havyaṃ tvam ahaṃ vīra sudurbalaḥ atharvan gaccha madhvakṣaṃ priyam etat kuruṣva me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेष्य चाग्निर् अथर्वाणम् अन्यं देशं ततो ऽगमत् मत्स्यास् तस्य समाचख्युः क्रुद्धस् तान् अग्निर् अब्रवीत्

preṣya cāgnir atharvāṇam anyaṃ deśaṃ tato 'gamat matsyās tasya samācakhyuḥ kruddhas tān agnir abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्ष्या वै विविधैर् भावैर् भविष्यथ शरीरिणाम् अथर्वाणं तथा चापि हव्यवाहो ऽब्रवीद् वचः

bhakṣyā vai vividhair bhāvair bhaviṣyatha śarīriṇām atharvāṇaṃ tathā cāpi havyavāho 'bravīd vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुनीयमानो ऽपि भृशं देववाक्याद् धि तेन सः नैच्छद् वोढुं हविः सर्वं शरीरं च समत्यजत्

anunīyamāno 'pi bhṛśaṃ devavākyād dhi tena saḥ naicchad voḍhuṃ haviḥ sarvaṃ śarīraṃ ca samatyajat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तच् छरीरं संत्यज्य प्रविवेश धरां तदा भूमिं स्पृष्ट्वासृजद् धातून् पृथक् पृथग् अतीव हि

sa tac charīraṃ saṃtyajya praviveśa dharāṃ tadā bhūmiṃ spṛṣṭvāsṛjad dhātūn pṛthak pṛthag atīva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आस्यात् सुगन्धि तेजश् च अस्थिभ्यो देवदारु च श्लेष्मणः स्फटिकं तस्य पित्तान् मरकतं तथा

āsyāt sugandhi tejaś ca asthibhyo devadāru ca śleṣmaṇaḥ sphaṭikaṃ tasya pittān marakataṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यकृत् कृष्णायसं तस्य त्रिभिर् एव बभुः प्रजाः नखास् तस्याभ्रपटलं शिराजालानि विद्रुमम् शरीराद् विविधाश् चान्ये धातवो ऽस्याभवन् नृप

yakṛt kṛṣṇāyasaṃ tasya tribhir eva babhuḥ prajāḥ nakhās tasyābhrapaṭalaṃ śirājālāni vidrumam śarīrād vividhāś cānye dhātavo 'syābhavan nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं त्यक्त्वा शरीरं तु परमे तपसि स्थितः भृग्वङ्गिरादिभिर् भूयस् तपसोत्थापितस् तदा

evaṃ tyaktvā śarīraṃ tu parame tapasi sthitaḥ bhṛgvaṅgirādibhir bhūyas tapasotthāpitas tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृशं जज्वाल तेजस्वी तपसाप्यायितः शिखी दृष्ट्वा ऋषीन् भयाच् चापि प्रविवेश महार्णवम्

bhṛśaṃ jajvāla tejasvī tapasāpyāyitaḥ śikhī dṛṣṭvā ṛṣīn bhayāc cāpi praviveśa mahārṇavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् नष्टे जगद् भीतम् अथर्वाणम् अथाश्रितम् अर्चयाम् आसुर् एवैनम् अथर्वाणं सुरर्षयः

tasmin naṣṭe jagad bhītam atharvāṇam athāśritam arcayām āsur evainam atharvāṇaṃ surarṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथर्वा त्व् असृजल् लोकान् आत्मनालोक्य पावकम् मिषतां सर्वभूतानाम् उन्ममाथ महार्णवम्

atharvā tv asṛjal lokān ātmanālokya pāvakam miṣatāṃ sarvabhūtānām unmamātha mahārṇavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् अग्निर् भगवता नष्टः पूर्वम् अथर्वणा आहूतः सर्वभूतानां हव्यं वहति सर्वदा

evam agnir bhagavatā naṣṭaḥ pūrvam atharvaṇā āhūtaḥ sarvabhūtānāṃ havyaṃ vahati sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं त्व् अजनयद् धिष्ण्यान् वेदोक्तान् विबुधान् बहून् विचरन् विविधान् देशान् भ्रममाणस् तु तत्र वै

evaṃ tv ajanayad dhiṣṇyān vedoktān vibudhān bahūn vicaran vividhān deśān bhramamāṇas tu tatra vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिन्धुवर्जं पञ्च नद्यो देविकाथ सरस्वती गङ्गा च शतकुम्भा च शरयूर् गण्डसाह्वया

sindhuvarjaṃ pañca nadyo devikātha sarasvatī gaṅgā ca śatakumbhā ca śarayūr gaṇḍasāhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चर्मण्वती मही चैव मेध्या मेधातिथिस् तथा ताम्रावती वेत्रवती नद्यस् तिस्रो ऽथ कौशिकी

carmaṇvatī mahī caiva medhyā medhātithis tathā tāmrāvatī vetravatī nadyas tisro 'tha kauśikī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमसा नर्मदा चैव नदी गोदावरी तथा वेण्णा प्रवेणी भीमा च मेद्रथा चैव भारत

tamasā narmadā caiva nadī godāvarī tathā veṇṇā praveṇī bhīmā ca medrathā caiva bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भारती सुप्रयोगा च कावेरी मुर्मुरा तथा कृष्णा च कृष्णवेण्णा च कपिला शोण एव च एता नद्यस् तु धिष्ण्यानां मातरो याः प्रकीर्तिताः

bhāratī suprayogā ca kāverī murmurā tathā kṛṣṇā ca kṛṣṇaveṇṇā ca kapilā śoṇa eva ca etā nadyas tu dhiṣṇyānāṃ mātaro yāḥ prakīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्भुतस्य प्रिया भार्या तस्याः पुत्रो विडूरथः यावन्तः पावकाः प्रोक्ताः सोमास् तावन्त एव च

adbhutasya priyā bhāryā tasyāḥ putro viḍūrathaḥ yāvantaḥ pāvakāḥ proktāḥ somās tāvanta eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रेश् चाप्य् अन्वये जाता ब्रह्मणो मानसाः प्रजाः अत्रिः पुत्रान् स्रष्टुकामस् तान् एवात्मन्य् अधारयत् तस्य तद् ब्रह्मणः कायान् निर्हरन्ति हुताशनाः

atreś cāpy anvaye jātā brahmaṇo mānasāḥ prajāḥ atriḥ putrān sraṣṭukāmas tān evātmany adhārayat tasya tad brahmaṇaḥ kāyān nirharanti hutāśanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एते महात्मानः कीर्तितास् ते ऽग्नयो मया अप्रमेया यथोत्पन्नाः श्रीमन्तस् तिमिरापहाः

evam ete mahātmānaḥ kīrtitās te 'gnayo mayā aprameyā yathotpannāḥ śrīmantas timirāpahāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्भुतस्य तु माहात्म्यं यथा वेदेषु कीर्तितम् तादृशं विद्धि सर्वेषाम् एको ह्य् एष हुताशनः

adbhutasya tu māhātmyaṃ yathā vedeṣu kīrtitam tādṛśaṃ viddhi sarveṣām eko hy eṣa hutāśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एक एवैष भगवान् विज्ञेयः प्रथमो ऽङ्गिराः बहुधा निःसृतः कायाज् ज्योतिष्टोमः क्रतुर् यथा

eka evaiṣa bhagavān vijñeyaḥ prathamo 'ṅgirāḥ bahudhā niḥsṛtaḥ kāyāj jyotiṣṭomaḥ kratur yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् एष वंशः सुमहान् अग्नीनां कीर्तितो मया पावितो विविधैर् मन्त्रैर् हव्यं वहति देहिनाम्

ity eṣa vaṃśaḥ sumahān agnīnāṃ kīrtito mayā pāvito vividhair mantrair havyaṃ vahati dehinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.