Library·Mahābhārata (critical edition)·3·3.241
जनमेजय उवाच वसमानेषु पार्थेषु वने तस्मिन् महात्मसु धार्तराष्ट्रा महेष्वासाः किम् अकुर्वन्त सत्तम
janamejaya uvāca vasamāneṣu pārtheṣu vane tasmin mahātmasu dhārtarāṣṭrā maheṣvāsāḥ kim akurvanta sattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णो वैकर्तनश् चापि शकुनिश् च महाबलः भीष्मद्रोणकृपाश् चैव तन् मे शंसितुम् अर्हसि
karṇo vaikartanaś cāpi śakuniś ca mahābalaḥ bhīṣmadroṇakṛpāś caiva tan me śaṃsitum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच एवं गतेषु पार्थेषु विसृष्टे च सुयोधने आगते हास्तिनपुरं मोक्षिते पाण्डुनन्दनैः भीष्मो ऽब्रवीन् महाराज धार्तराष्ट्रम् इदं वचः
vaiśaṃpāyana uvāca evaṃ gateṣu pārtheṣu visṛṣṭe ca suyodhane āgate hāstinapuraṃ mokṣite pāṇḍunandanaiḥ bhīṣmo 'bravīn mahārāja dhārtarāṣṭram idaṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तं तात मया पूर्वं गच्छतस् ते तपोवनम् गमनं मे न रुचितं तव तन् न कृतं च ते
uktaṃ tāta mayā pūrvaṃ gacchatas te tapovanam gamanaṃ me na rucitaṃ tava tan na kṛtaṃ ca te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्राप्तं त्वया वीर ग्रहणं शत्रुभिर् बलात् मोक्षितश् चासि धर्मज्ञैः पाण्डवैर् न च लज्जसे
tataḥ prāptaṃ tvayā vīra grahaṇaṃ śatrubhir balāt mokṣitaś cāsi dharmajñaiḥ pāṇḍavair na ca lajjase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यक्षं तव गान्धारे ससैन्यस्य विशां पते सूतपुत्रो ऽपयाद् भीतो गन्धर्वाणां तदा रणात् क्रोशतस् तव राजेन्द्र ससैन्यस्य नृपात्मज
pratyakṣaṃ tava gāndhāre sasainyasya viśāṃ pate sūtaputro 'payād bhīto gandharvāṇāṃ tadā raṇāt krośatas tava rājendra sasainyasya nṛpātmaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टस् ते विक्रमश् चैव पाण्डवानां महात्मनाम् कर्णस्य च महाबाहो सूतपुत्रस्य दुर्मतेः
dṛṣṭas te vikramaś caiva pāṇḍavānāṃ mahātmanām karṇasya ca mahābāho sūtaputrasya durmateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चापि पादभाक् कर्णः पाण्डवानां नृपोत्तम धनुर्वेदे च शौर्ये च धर्मे वा धर्मवत्सल
na cāpi pādabhāk karṇaḥ pāṇḍavānāṃ nṛpottama dhanurvede ca śaurye ca dharme vā dharmavatsala
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य ते ऽहं क्षमं मन्ये पाण्डवैस् तैर् महात्मभिः संधिं संधिविदां श्रेष्ठ कुलस्यास्य विवृद्धये
tasya te 'haṃ kṣamaṃ manye pāṇḍavais tair mahātmabhiḥ saṃdhiṃ saṃdhividāṃ śreṣṭha kulasyāsya vivṛddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तस् तु भीष्मेण धार्तराष्ट्रो जनेश्वरः प्रहस्य सहसा राजन् विप्रतस्थे ससौबलः
evam uktas tu bhīṣmeṇa dhārtarāṣṭro janeśvaraḥ prahasya sahasā rājan vipratasthe sasaubalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं तु प्रस्थितम् आज्ञाय कर्णदुःशासनादयः अनुजग्मुर् महेष्वासा धार्तराष्ट्रं महाबलम्
taṃ tu prasthitam ājñāya karṇaduḥśāsanādayaḥ anujagmur maheṣvāsā dhārtarāṣṭraṃ mahābalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तांस् तु संप्रस्थितान् दृष्ट्वा भीष्मः कुरुपितामहः लज्जया व्रीडितो राजञ् जगाम स्वं निवेशनम्
tāṃs tu saṃprasthitān dṛṣṭvā bhīṣmaḥ kurupitāmahaḥ lajjayā vrīḍito rājañ jagāma svaṃ niveśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गते भीष्मे महाराज धार्तराष्ट्रो जनाधिपः पुनर् आगम्य तं देशम् अमन्त्रयत मन्त्रिभिः
gate bhīṣme mahārāja dhārtarāṣṭro janādhipaḥ punar āgamya taṃ deśam amantrayata mantribhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् अस्माकं भवेच् छ्रेयः किं कार्यम् अवशिष्यते कथं नु सुकृतं च स्यान् मन्त्रयाम् आस भारत
kim asmākaṃ bhavec chreyaḥ kiṃ kāryam avaśiṣyate kathaṃ nu sukṛtaṃ ca syān mantrayām āsa bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्ण उवाच दुर्योधन निबोधेदं यत् त्वा वक्ष्यामि कौरव श्रुत्वा च तत् तथा सर्वं कर्तुम् अर्हस्य् अरिंदम
karṇa uvāca duryodhana nibodhedaṃ yat tvā vakṣyāmi kaurava śrutvā ca tat tathā sarvaṃ kartum arhasy ariṃdama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तवाद्य पृथिवी वीर निःसपत्ना नृपोत्तम तां पालय यथा शक्रो हतशत्रुर् महामनाः
tavādya pṛthivī vīra niḥsapatnā nṛpottama tāṃ pālaya yathā śakro hataśatrur mahāmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच एवम् उक्तस् तु कर्णेन कर्णं राजाब्रवीत् पुनः न किं चिद् दुर्लभं तस्य यस्य त्वं पुरुषर्षभ
vaiśaṃpāyana uvāca evam uktas tu karṇena karṇaṃ rājābravīt punaḥ na kiṃ cid durlabhaṃ tasya yasya tvaṃ puruṣarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहायश् चानुरक्तश् च मदर्थं च समुद्यतः अभिप्रायस् तु मे कश् चित् तं वै शृणु यथातथम्
sahāyaś cānuraktaś ca madarthaṃ ca samudyataḥ abhiprāyas tu me kaś cit taṃ vai śṛṇu yathātatham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजसूयं पाण्डवस्य दृष्ट्वा क्रतुवरं तदा मम स्पृहा समुत्पन्ना तां संपादय सूतज
rājasūyaṃ pāṇḍavasya dṛṣṭvā kratuvaraṃ tadā mama spṛhā samutpannā tāṃ saṃpādaya sūtaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तस् ततः कर्णो राजानम् इदम् अब्रवीत् तवाद्य पृथिवीपाला वश्याः सर्वे नृपोत्तम
evam uktas tataḥ karṇo rājānam idam abravīt tavādya pṛthivīpālā vaśyāḥ sarve nṛpottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आहूयन्तां द्विजवराः संभाराश् च यथाविधि संभ्रियन्तां कुरुश्रेष्ठ यज्ञोपकरणानि च
āhūyantāṃ dvijavarāḥ saṃbhārāś ca yathāvidhi saṃbhriyantāṃ kuruśreṣṭha yajñopakaraṇāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋत्विजश् च समाहूता यथोक्तं वेदपारगाः क्रियां कुर्वन्तु ते राजन् यथाशास्त्रम् अरिंदम
ṛtvijaś ca samāhūtā yathoktaṃ vedapāragāḥ kriyāṃ kurvantu te rājan yathāśāstram ariṃdama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बह्वन्नपानसंयुक्तः सुसमृद्धगुणान्वितः प्रवर्ततां महायज्ञस् तवापि भरतर्षभ
bahvannapānasaṃyuktaḥ susamṛddhaguṇānvitaḥ pravartatāṃ mahāyajñas tavāpi bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तस् तु कर्णेन धार्तराष्ट्रो विशां पते पुरोहितं समानाय्य इदं वचनम् अब्रवीत्
evam uktas tu karṇena dhārtarāṣṭro viśāṃ pate purohitaṃ samānāyya idaṃ vacanam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं समाप्तवरदक्षिणम् आहर त्वं मम कृते यथान्यायं यथाक्रमम्
rājasūyaṃ kratuśreṣṭhaṃ samāptavaradakṣiṇam āhara tvaṃ mama kṛte yathānyāyaṃ yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्तो नृपतिम् उवाच द्विजपुंगवः न स शक्यः क्रतुश्रेष्ठो जीवमाने युधिष्ठिरे आहर्तुं कौरवश्रेष्ठ कुले तव नृपोत्तम
sa evam ukto nṛpatim uvāca dvijapuṃgavaḥ na sa śakyaḥ kratuśreṣṭho jīvamāne yudhiṣṭhire āhartuṃ kauravaśreṣṭha kule tava nṛpottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीर्घायुर् जीवति च वै धृतराष्ट्रः पिता तव अतश् चापि विरुद्धस् ते क्रतुर् एष नृपोत्तम
dīrghāyur jīvati ca vai dhṛtarāṣṭraḥ pitā tava ataś cāpi viruddhas te kratur eṣa nṛpottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति त्व् अन्यन् महत् सत्रं राजसूयसमं प्रभो तेन त्वं यज राजेन्द्र शृणु चेदं वचो मम
asti tv anyan mahat satraṃ rājasūyasamaṃ prabho tena tvaṃ yaja rājendra śṛṇu cedaṃ vaco mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य इमे पृथिवीपालाः करदास् तव पार्थिव ते करान् संप्रयच्छन्तु सुवर्णं च कृताकृतम्
ya ime pṛthivīpālāḥ karadās tava pārthiva te karān saṃprayacchantu suvarṇaṃ ca kṛtākṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन ते क्रियताम् अद्य लाङ्गलं नृपसत्तम यज्ञवाटस्य ते भूमिः कृष्यतां तेन भारत
tena te kriyatām adya lāṅgalaṃ nṛpasattama yajñavāṭasya te bhūmiḥ kṛṣyatāṃ tena bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र यज्ञो नृपश्रेष्ठ प्रभूतान्नः सुसंस्कृतः प्रवर्ततां यथान्यायं सर्वतो ह्य् अनिवारितः
tatra yajño nṛpaśreṣṭha prabhūtānnaḥ susaṃskṛtaḥ pravartatāṃ yathānyāyaṃ sarvato hy anivāritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष ते वैष्णवो नाम यज्ञः सत्पुरुषोचितः एतेन नेष्टवान् कश् चिद् ऋते विष्णुं पुरातनम्
eṣa te vaiṣṇavo nāma yajñaḥ satpuruṣocitaḥ etena neṣṭavān kaś cid ṛte viṣṇuṃ purātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं स्पर्धत्य् एष महाक्रतुः अस्माकं रोचते चैव श्रेयश् च तव भारत अविघ्नश् च भवेद् एष सफला स्यात् स्पृहा तव
rājasūyaṃ kratuśreṣṭhaṃ spardhaty eṣa mahākratuḥ asmākaṃ rocate caiva śreyaś ca tava bhārata avighnaś ca bhaved eṣa saphalā syāt spṛhā tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तस् तु तैर् विप्रैर् धार्तराष्ट्रो महीपतिः कर्णं च सौबलं चैव भ्रातॄंश् चैवेदम् अब्रवीत्
evam uktas tu tair viprair dhārtarāṣṭro mahīpatiḥ karṇaṃ ca saubalaṃ caiva bhrātṝṃś caivedam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोचते मे वचः कृत्स्नं ब्राह्मणानां न संशयः रोचते यदि युष्माकं तन् मा प्रब्रूत माचिरम्
rocate me vacaḥ kṛtsnaṃ brāhmaṇānāṃ na saṃśayaḥ rocate yadi yuṣmākaṃ tan mā prabrūta māciram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तास् तु ते सर्वे तथेत्य् ऊचुर् नराधिपम् संदिदेश ततो राजा व्यापारस्थान् यथाक्रमम्
evam uktās tu te sarve tathety ūcur narādhipam saṃdideśa tato rājā vyāpārasthān yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हलस्य करणे चापि व्यादिष्टाः सर्वशिल्पिनः यथोक्तं च नृपश्रेष्ठ कृतं सर्वं यथाक्रमम्
halasya karaṇe cāpi vyādiṣṭāḥ sarvaśilpinaḥ yathoktaṃ ca nṛpaśreṣṭha kṛtaṃ sarvaṃ yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.