Library·Mahābhārata (critical edition)·3·3.253
वैशंपायन उवाच ततो दिशः संप्रविहृत्य पार्था; मृगान् वराहान् महिषांश् च हत्वा धनुर्धराः श्रेष्ठतमाः पृथिव्यां; पृथक् चरन्तः सहिता बभूवुः
vaiśaṃpāyana uvāca tato diśaḥ saṃpravihṛtya pārthā; mṛgān varāhān mahiṣāṃś ca hatvā dhanurdharāḥ śreṣṭhatamāḥ pṛthivyāṃ; pṛthak carantaḥ sahitā babhūvuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मृगव्यालगणानुकीर्णं; महावनं तद् विहगोपघुष्टम् भ्रातॄंश् च तान् अभ्यवदद् युधिष्ठिरः; श्रुत्वा गिरो व्याहरतां मृगाणाम्
tato mṛgavyālagaṇānukīrṇaṃ; mahāvanaṃ tad vihagopaghuṣṭam bhrātṝṃś ca tān abhyavadad yudhiṣṭhiraḥ; śrutvā giro vyāharatāṃ mṛgāṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदित्यदीप्तां दिशम् अभ्युपेत्य; मृगद्विजाः क्रूरम् इमे वदन्ति आयासम् उग्रं प्रतिवेदयन्तो; महाहवं शत्रुभिर् वावमानम्
ādityadīptāṃ diśam abhyupetya; mṛgadvijāḥ krūram ime vadanti āyāsam ugraṃ prativedayanto; mahāhavaṃ śatrubhir vāvamānam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिप्रं निवर्तध्वम् अलं मृगैर् नो; मनो हि मे दूयति दह्यते च बुद्धिं समाच्छाद्य च मे समन्युर्; उद्धूयते प्राणपतिः शरीरे
kṣipraṃ nivartadhvam alaṃ mṛgair no; mano hi me dūyati dahyate ca buddhiṃ samācchādya ca me samanyur; uddhūyate prāṇapatiḥ śarīre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरः सुपर्णेन हृतोरगं यथा; राष्ट्रं यथाराजकम् आत्तलक्ष्मि एवंविधं मे प्रतिभाति काम्यकं; शौण्डैर् यथा पीतरसश् च कुम्भः
saraḥ suparṇena hṛtoragaṃ yathā; rāṣṭraṃ yathārājakam āttalakṣmi evaṃvidhaṃ me pratibhāti kāmyakaṃ; śauṇḍair yathā pītarasaś ca kumbhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते सैन्धवैर् अत्यनिलौघवेगैर्; महाजवैर् वाजिभिर् उह्यमानाः युक्तैर् बृहद्भिः सुरथैर् नृवीरास्; तदाश्रमायाभिमुखा बभूवुः
te saindhavair atyanilaughavegair; mahājavair vājibhir uhyamānāḥ yuktair bṛhadbhiḥ surathair nṛvīrās; tadāśramāyābhimukhā babhūvuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां तु गोमायुर् अनल्पघोषो; निवर्ततां वामम् उपेत्य पार्श्वम् प्रव्याहरत् तं प्रविमृश्य राजा; प्रोवाच भीमं च धनंजयं च
teṣāṃ tu gomāyur analpaghoṣo; nivartatāṃ vāmam upetya pārśvam pravyāharat taṃ pravimṛśya rājā; provāca bhīmaṃ ca dhanaṃjayaṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा वदत्य् एष विहीनयोनिः; शालावृको वामम् उपेत्य पार्श्वम् सुव्यक्तम् अस्मान् अवमन्य पापैः; कृतो ऽभिमर्दः कुरुभिः प्रसह्य
yathā vadaty eṣa vihīnayoniḥ; śālāvṛko vāmam upetya pārśvam suvyaktam asmān avamanya pāpaiḥ; kṛto 'bhimardaḥ kurubhiḥ prasahya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एव ते तद् वनम् आविशन्तो; महत्य् अरण्ये मृगयां चरित्वा बालाम् अपश्यन्त तदा रुदन्तीं; धात्रेयिकां प्रेष्यवधूं प्रियायाः
ity eva te tad vanam āviśanto; mahaty araṇye mṛgayāṃ caritvā bālām apaśyanta tadā rudantīṃ; dhātreyikāṃ preṣyavadhūṃ priyāyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम् इन्द्रसेनस् त्वरितो ऽभिसृत्य; रथाद् अवप्लुत्य ततो ऽभ्यधावत् प्रोवाच चैनां वचनं नरेन्द्र; धात्रेयिकाम् आर्ततरस् तदानीम्
tām indrasenas tvarito 'bhisṛtya; rathād avaplutya tato 'bhyadhāvat provāca caināṃ vacanaṃ narendra; dhātreyikām ārtataras tadānīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं रोदिषि त्वं पतिता धरण्यां; किं ते मुखं शुष्यति दीनवर्णम् कच्चिन् न पापैः सुनृशंसकृद्भिः; प्रमाथिता द्रौपदी राजपुत्री अनिन्द्यरूपा सुविशालनेत्रा; शरीरतुल्या कुरुपुंगवानाम्
kiṃ rodiṣi tvaṃ patitā dharaṇyāṃ; kiṃ te mukhaṃ śuṣyati dīnavarṇam kaccin na pāpaiḥ sunṛśaṃsakṛdbhiḥ; pramāthitā draupadī rājaputrī anindyarūpā suviśālanetrā; śarīratulyā kurupuṃgavānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् एव देवी पृथिवीं प्रविष्टा; दिवं प्रपन्नाप्य् अथ वा समुद्रम् तस्या गमिष्यन्ति पदं हि पार्थास्; तथा हि संतप्यति धर्मराजः
yady eva devī pṛthivīṃ praviṣṭā; divaṃ prapannāpy atha vā samudram tasyā gamiṣyanti padaṃ hi pārthās; tathā hi saṃtapyati dharmarājaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को हीदृशानाम् अरिमर्दनानां; क्लेशक्षमाणाम् अपराजितानाम् प्राणैः समाम् इष्टतमां जिहीर्षेद्; अनुत्तमं रत्नम् इव प्रमूढः न बुध्यते नाथवतीम् इहाद्य; बहिश्चरं हृदयं पाण्डवानाम्
ko hīdṛśānām arimardanānāṃ; kleśakṣamāṇām aparājitānām prāṇaiḥ samām iṣṭatamāṃ jihīrṣed; anuttamaṃ ratnam iva pramūḍhaḥ na budhyate nāthavatīm ihādya; bahiścaraṃ hṛdayaṃ pāṇḍavānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्याद्य कायं प्रतिभिद्य घोरा; महीं प्रवेक्ष्यन्ति शिताः शराग्र्याः मा त्वं शुचस् तां प्रति भीरु विद्धि; यथाद्य कृष्णा पुनर् एष्यतीति निहत्य सर्वान् द्विषतः समग्रान्; पार्थाः समेष्यन्त्य् अथ याज्ञसेन्या
kasyādya kāyaṃ pratibhidya ghorā; mahīṃ pravekṣyanti śitāḥ śarāgryāḥ mā tvaṃ śucas tāṃ prati bhīru viddhi; yathādya kṛṣṇā punar eṣyatīti nihatya sarvān dviṣataḥ samagrān; pārthāḥ sameṣyanty atha yājñasenyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाब्रवीच् चारुमुखं प्रमृज्य; धात्रेयिका सारथिम् इन्द्रसेनम् जयद्रथेनापहृता प्रमथ्य; पञ्चेन्द्रकल्पान् परिभूय कृष्णा
athābravīc cārumukhaṃ pramṛjya; dhātreyikā sārathim indrasenam jayadrathenāpahṛtā pramathya; pañcendrakalpān paribhūya kṛṣṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिष्ठन्ति वर्त्मानि नवान्य् अमूनि; वृक्षाश् च न म्लान्ति तथैव भग्नाः आवर्तयध्वं ह्य् अनुयात शीघ्रं; न दूरयातैव हि राजपुत्री
tiṣṭhanti vartmāni navāny amūni; vṛkṣāś ca na mlānti tathaiva bhagnāḥ āvartayadhvaṃ hy anuyāta śīghraṃ; na dūrayātaiva hi rājaputrī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संनह्यध्वं सर्व एवेन्द्रकल्पा; महान्ति चारूणि च दंशनानि गृह्णीत चापानि महाधनानि; शरांश् च शीघ्रं पदवीं व्रजध्वम्
saṃnahyadhvaṃ sarva evendrakalpā; mahānti cārūṇi ca daṃśanāni gṛhṇīta cāpāni mahādhanāni; śarāṃś ca śīghraṃ padavīṃ vrajadhvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा हि निर्भर्त्सनदण्डमोहिता; प्रमूढचित्ता वदनेन शुष्यता ददाति कस्मै चिद् अनर्हते तनुं; वराज्यपूर्णाम् इव भस्मनि स्रुचम्
purā hi nirbhartsanadaṇḍamohitā; pramūḍhacittā vadanena śuṣyatā dadāti kasmai cid anarhate tanuṃ; varājyapūrṇām iva bhasmani srucam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा तुषाग्नाव् इव हूयते हविः; पुरा श्मशाने स्रग् इवापविध्यते पुरा च सोमो ऽध्वरगो ऽवलिह्यते; शुना यथा विप्रजने प्रमोहिते महत्य् अरण्ये मृगयां चरित्वा; पुरा शृगालो नलिनीं विगाहते
purā tuṣāgnāv iva hūyate haviḥ; purā śmaśāne srag ivāpavidhyate purā ca somo 'dhvarago 'valihyate; śunā yathā viprajane pramohite mahaty araṇye mṛgayāṃ caritvā; purā śṛgālo nalinīṃ vigāhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा वः प्रियायाः सुनसं सुलोचनं; चन्द्रप्रभाच्छं वदनं प्रसन्नम् स्पृश्याच् छुभं कश् चिद् अकृत्यकारी; श्वा वै पुरोडाशम् इवोपयुङ्क्षीत् एतानि वर्त्मान्य् अनुयात शीघ्रं; मा वः कालः क्षिप्रम् इहात्यगाद् वै
mā vaḥ priyāyāḥ sunasaṃ sulocanaṃ; candraprabhācchaṃ vadanaṃ prasannam spṛśyāc chubhaṃ kaś cid akṛtyakārī; śvā vai puroḍāśam ivopayuṅkṣīt etāni vartmāny anuyāta śīghraṃ; mā vaḥ kālaḥ kṣipram ihātyagād vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच भद्रे तूष्णीम् आस्स्व नियच्छ वाचं; मास्मत्सकाशे परुषाण्य् अवोचः राजानो वा यदि वा राजपुत्रा; बलेन मत्ता वञ्चनां प्राप्नुवन्ति
yudhiṣṭhira uvāca bhadre tūṣṇīm āssva niyaccha vācaṃ; māsmatsakāśe paruṣāṇy avocaḥ rājāno vā yadi vā rājaputrā; balena mattā vañcanāṃ prāpnuvanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच एतावद् उक्त्वा प्रययुर् हि शीघ्रं; तान्य् एव वर्त्मान्य् अनुवर्तमानाः मुहुर् मुहुर् व्यालवद् उच्छ्वसन्तो; ज्यां विक्षिपन्तश् च महाधनुर्भ्यः
vaiśaṃpāyana uvāca etāvad uktvā prayayur hi śīghraṃ; tāny eva vartmāny anuvartamānāḥ muhur muhur vyālavad ucchvasanto; jyāṃ vikṣipantaś ca mahādhanurbhyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽपश्यंस् तस्य सैन्यस्य रेणुम्; उद्धूतं वै वाजिखुरप्रणुन्नम् पदातीनां मध्यगतं च धौम्यं; विक्रोशन्तं भीमम् अभिद्रवेति
tato 'paśyaṃs tasya sainyasya reṇum; uddhūtaṃ vai vājikhurapraṇunnam padātīnāṃ madhyagataṃ ca dhaumyaṃ; vikrośantaṃ bhīmam abhidraveti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते सान्त्व्य धौम्यं परिदीनसत्त्वाः; सुखं भवान् एत्व् इति राजपुत्राः श्येना यथैवामिषसंप्रयुक्ता; जवेन तत् सैन्यम् अथाभ्यधावन्
te sāntvya dhaumyaṃ paridīnasattvāḥ; sukhaṃ bhavān etv iti rājaputrāḥ śyenā yathaivāmiṣasaṃprayuktā; javena tat sainyam athābhyadhāvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां महेन्द्रोपमविक्रमाणां; संरब्धानां धर्षणाद् याज्ञसेन्याः क्रोधः प्रजज्वाल जयद्रथं च; दृष्ट्वा प्रियां तस्य रथे स्थितां च
teṣāṃ mahendropamavikramāṇāṃ; saṃrabdhānāṃ dharṣaṇād yājñasenyāḥ krodhaḥ prajajvāla jayadrathaṃ ca; dṛṣṭvā priyāṃ tasya rathe sthitāṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रचुक्रुशुश् चाप्य् अथ सिन्धुराजं; वृकोदरश् चैव धनंजयश् च यमौ च राजा च महाधनुर्धरास्; ततो दिशः संमुमुहुः परेषाम्
pracukruśuś cāpy atha sindhurājaṃ; vṛkodaraś caiva dhanaṃjayaś ca yamau ca rājā ca mahādhanurdharās; tato diśaḥ saṃmumuhuḥ pareṣām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.