Library·Mahābhārata (critical edition)·3·3.297
वैशंपायन उवाच स ददर्श हतान् भ्रातॄंल् लोकपालान् इव च्युतान् युगान्ते समनुप्राप्ते शक्रप्रतिमगौरवान्
vaiśaṃpāyana uvāca sa dadarśa hatān bhrātṝṃl lokapālān iva cyutān yugānte samanuprāpte śakrapratimagauravān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रकीर्णधनुर्बाणं दृष्ट्वा निहतम् अर्जुनम् भीमसेनं यमौ चोभौ निर्विचेष्टान् गतायुषः
viprakīrṇadhanurbāṇaṃ dṛṣṭvā nihatam arjunam bhīmasenaṃ yamau cobhau nirviceṣṭān gatāyuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स दीर्घम् उष्णं निःश्वस्य शोकबाष्पपरिप्लुतः बुद्ध्या विचिन्तयाम् आस वीराः केन निपातिताः
sa dīrgham uṣṇaṃ niḥśvasya śokabāṣpapariplutaḥ buddhyā vicintayām āsa vīrāḥ kena nipātitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैषां शस्त्रप्रहारो ऽस्ति पदं नेहास्ति कस्य चित् भूतं महद् इदं मन्ये भ्रातरो येन मे हताः एकाग्रं चिन्तयिष्यामि पीत्वा वेत्स्यामि वा जलम्
naiṣāṃ śastraprahāro 'sti padaṃ nehāsti kasya cit bhūtaṃ mahad idaṃ manye bhrātaro yena me hatāḥ ekāgraṃ cintayiṣyāmi pītvā vetsyāmi vā jalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्यात् तु दुर्योधनेनेदम् उपांशुविहितं कृतम् गान्धारराजरचितं सततं जिह्मबुद्धिना
syāt tu duryodhanenedam upāṃśuvihitaṃ kṛtam gāndhārarājaracitaṃ satataṃ jihmabuddhinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य कार्यम् अकार्यं वा समम् एव भवत्य् उत कस् तस्य विश्वसेद् वीरो दुर्मतेर् अकृतात्मनः
yasya kāryam akāryaṃ vā samam eva bhavaty uta kas tasya viśvased vīro durmater akṛtātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वा पुरुषैर् गूढैः प्रयोगो ऽयं दुरात्मनः भवेद् इति महाबाहुर् बहुधा समचिन्तयत्
atha vā puruṣair gūḍhaiḥ prayogo 'yaṃ durātmanaḥ bhaved iti mahābāhur bahudhā samacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यासीन् न विषेणेदम् उदकं दूषितं यथा मुखवर्णाः प्रसन्ना मे भ्रातॄणाम् इत्य् अचिन्तयत्
tasyāsīn na viṣeṇedam udakaṃ dūṣitaṃ yathā mukhavarṇāḥ prasannā me bhrātṝṇām ity acintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकशश् चौघबलान् इमान् पुरुषसत्तमान् को ऽन्यः प्रतिसमासेत कालान्तकयमाद् ऋते
ekaikaśaś caughabalān imān puruṣasattamān ko 'nyaḥ pratisamāseta kālāntakayamād ṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेनाध्यवसायेन तत् तोयम् अवगाढवान् गाहमानश् च तत् तोयम् अन्तरिक्षात् स शुश्रुवे
etenādhyavasāyena tat toyam avagāḍhavān gāhamānaś ca tat toyam antarikṣāt sa śuśruve
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच अहं बकः शैवलमत्स्यभक्षो; मया नीताः प्रेतवशं तवानुजाः त्वं पञ्चमो भविता राजपुत्र; न चेत् प्रश्नान् पृच्छतो व्याकरोषि
yakṣa uvāca ahaṃ bakaḥ śaivalamatsyabhakṣo; mayā nītāḥ pretavaśaṃ tavānujāḥ tvaṃ pañcamo bhavitā rājaputra; na cet praśnān pṛcchato vyākaroṣi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा तात साहसं कार्षीर् मम पूर्वपरिग्रहः प्रश्नान् उक्त्वा तु कौन्तेय ततः पिब हरस्व च
mā tāta sāhasaṃ kārṣīr mama pūrvaparigrahaḥ praśnān uktvā tu kaunteya tataḥ piba harasva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच रुद्राणां वा वसूनां वा मरुतां वा प्रधानभाक् पृच्छामि को भवान् देवो नैतच् छकुनिना कृतम्
yudhiṣṭhira uvāca rudrāṇāṃ vā vasūnāṃ vā marutāṃ vā pradhānabhāk pṛcchāmi ko bhavān devo naitac chakuninā kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमवान् पारियात्रश् च विन्ध्यो मलय एव च चत्वारः पर्वताः केन पातिता भुवि तेजसा
himavān pāriyātraś ca vindhyo malaya eva ca catvāraḥ parvatāḥ kena pātitā bhuvi tejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतीव ते महत् कर्म कृतं बलवतां वर यन् न देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसाः विषहेरन् महायुद्धे कृतं ते तन् महाद्भुतम्
atīva te mahat karma kṛtaṃ balavatāṃ vara yan na devā na gandharvā nāsurā na ca rākṣasāḥ viṣaheran mahāyuddhe kṛtaṃ te tan mahādbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ते जानामि यत् कार्यं नाभिजानामि काङ्क्षितम् कौतूहलं महज् जातं साध्वसं चागतं मम
na te jānāmi yat kāryaṃ nābhijānāmi kāṅkṣitam kautūhalaṃ mahaj jātaṃ sādhvasaṃ cāgataṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येनास्म्य् उद्विग्नहृदयः समुत्पन्नशिरोज्वरः पृच्छामि भगवंस् तस्मात् को भवान् इह तिष्ठति
yenāsmy udvignahṛdayaḥ samutpannaśirojvaraḥ pṛcchāmi bhagavaṃs tasmāt ko bhavān iha tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच यक्षो ऽहम् अस्मि भद्रं ते नास्मि पक्षी जलेचरः मयैते निहताः सर्वे भ्रातरस् ते महौजसः
yakṣa uvāca yakṣo 'ham asmi bhadraṃ te nāsmi pakṣī jalecaraḥ mayaite nihatāḥ sarve bhrātaras te mahaujasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच ततस् ताम् अशिवां श्रुत्वा वाचं स परुषाक्षराम् यक्षस्य ब्रुवतो राजन्न् उपक्रम्य तदा स्थितः
vaiśaṃpāyana uvāca tatas tām aśivāṃ śrutvā vācaṃ sa paruṣākṣarām yakṣasya bruvato rājann upakramya tadā sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरूपाक्षं महाकायं यक्षं तालसमुच्छ्रयम् ज्वलनार्कप्रतीकाशम् अधृष्यं पर्वतोपमम्
virūpākṣaṃ mahākāyaṃ yakṣaṃ tālasamucchrayam jvalanārkapratīkāśam adhṛṣyaṃ parvatopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेतुम् आश्रित्य तिष्ठन्तं ददर्श भरतर्षभः मेघगम्भीरया वाचा तर्जयन्तं महाबलम्
setum āśritya tiṣṭhantaṃ dadarśa bharatarṣabhaḥ meghagambhīrayā vācā tarjayantaṃ mahābalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच इमे ते भ्रातरो राजन् वार्यमाणा मयासकृत् बलात् तोयं जिहीर्षन्तस् ततो वै सूदिता मया
yakṣa uvāca ime te bhrātaro rājan vāryamāṇā mayāsakṛt balāt toyaṃ jihīrṣantas tato vai sūditā mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न पेयम् उदकं राजन् प्राणान् इह परीप्सता पार्थ मा साहसं कार्षीर् मम पूर्वपरिग्रहः प्रश्नान् उक्त्वा तु कौन्तेय ततः पिब हरस्व च
na peyam udakaṃ rājan prāṇān iha parīpsatā pārtha mā sāhasaṃ kārṣīr mama pūrvaparigrahaḥ praśnān uktvā tu kaunteya tataḥ piba harasva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच नैवाहं कामये यक्ष तव पूर्वपरिग्रहम् कामं नैतत् प्रशंसन्ति सन्तो हि पुरुषाः सदा
yudhiṣṭhira uvāca naivāhaṃ kāmaye yakṣa tava pūrvaparigraham kāmaṃ naitat praśaṃsanti santo hi puruṣāḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदात्मना स्वम् आत्मानं प्रशंसेत् पुरुषः प्रभो यथाप्रज्ञं तु ते प्रश्नान् प्रतिवक्ष्यामि पृच्छ माम्
yadātmanā svam ātmānaṃ praśaṃset puruṣaḥ prabho yathāprajñaṃ tu te praśnān prativakṣyāmi pṛccha mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच किं स्विद् आदित्यम् उन्नयति के च तस्याभितश् चराः कश् चैनम् अस्तं नयति कस्मिंश् च प्रतितिष्ठति
yakṣa uvāca kiṃ svid ādityam unnayati ke ca tasyābhitaś carāḥ kaś cainam astaṃ nayati kasmiṃś ca pratitiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच ब्रह्मादित्यम् उन्नयति देवास् तस्याभितश् चराः धर्मश् चास्तं नयति च सत्ये च प्रतितिष्ठति
yudhiṣṭhira uvāca brahmādityam unnayati devās tasyābhitaś carāḥ dharmaś cāstaṃ nayati ca satye ca pratitiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच केन स्विच् छ्रोत्रियो भवति केन स्विद् विन्दते महत् केन द्वितीयवान् भवति राजन् केन च बुद्धिमान्
yakṣa uvāca kena svic chrotriyo bhavati kena svid vindate mahat kena dvitīyavān bhavati rājan kena ca buddhimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच श्रुतेन श्रोत्रियो भवति तपसा विन्दते महत् धृत्या द्वितीयवान् भवति बुद्धिमान् वृद्धसेवया
yudhiṣṭhira uvāca śrutena śrotriyo bhavati tapasā vindate mahat dhṛtyā dvitīyavān bhavati buddhimān vṛddhasevayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच किं ब्राह्मणानां देवत्वं कश् च धर्मः सताम् इव कश् चैषां मानुषो भावः किम् एषाम् असताम् इव
yakṣa uvāca kiṃ brāhmaṇānāṃ devatvaṃ kaś ca dharmaḥ satām iva kaś caiṣāṃ mānuṣo bhāvaḥ kim eṣām asatām iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच स्वाध्याय एषां देवत्वं तप एषां सताम् इव मरणं मानुषो भावः परिवादो ऽसताम् इव
yudhiṣṭhira uvāca svādhyāya eṣāṃ devatvaṃ tapa eṣāṃ satām iva maraṇaṃ mānuṣo bhāvaḥ parivādo 'satām iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच किं क्षत्रियाणां देवत्वं कश् च धर्मः सताम् इव कश् चैषां मानुषो भावः किम् एषाम् असताम् इव
yakṣa uvāca kiṃ kṣatriyāṇāṃ devatvaṃ kaś ca dharmaḥ satām iva kaś caiṣāṃ mānuṣo bhāvaḥ kim eṣām asatām iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच इष्वस्त्रम् एषां देवत्वं यज्ञ एषां सताम् इव भयं वै मानुषो भावः परित्यागो ऽसताम् इव
yudhiṣṭhira uvāca iṣvastram eṣāṃ devatvaṃ yajña eṣāṃ satām iva bhayaṃ vai mānuṣo bhāvaḥ parityāgo 'satām iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच किम् एकं यज्ञियं साम किम् एकं यज्ञियं यजुः का चैका वृश्चते यज्ञं कां यज्ञो नातिवर्तते
yakṣa uvāca kim ekaṃ yajñiyaṃ sāma kim ekaṃ yajñiyaṃ yajuḥ kā caikā vṛścate yajñaṃ kāṃ yajño nātivartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच प्राणो वै यज्ञियं साम मनो वै यज्ञियं यजुः वाग् एका वृश्चते यज्ञं तां यज्ञो नातिवर्तते
yudhiṣṭhira uvāca prāṇo vai yajñiyaṃ sāma mano vai yajñiyaṃ yajuḥ vāg ekā vṛścate yajñaṃ tāṃ yajño nātivartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच किं स्विद् आपततां श्रेष्ठं किं स्विन् निपततां वरम् किं स्वित् प्रतिष्ठमानानां किं स्वित् प्रवदतां वरम्
yakṣa uvāca kiṃ svid āpatatāṃ śreṣṭhaṃ kiṃ svin nipatatāṃ varam kiṃ svit pratiṣṭhamānānāṃ kiṃ svit pravadatāṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच वर्षम् आपततां श्रेष्ठं बीजं निपततां वरम् गावः प्रतिष्ठमानानां पुत्रः प्रवदतां वरः
yudhiṣṭhira uvāca varṣam āpatatāṃ śreṣṭhaṃ bījaṃ nipatatāṃ varam gāvaḥ pratiṣṭhamānānāṃ putraḥ pravadatāṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच इन्द्रियार्थान् अनुभवन् बुद्धिमांल् लोकपूजितः संमतः सर्वभूतानाम् उच्छ्वसन् को न जीवति
yakṣa uvāca indriyārthān anubhavan buddhimāṃl lokapūjitaḥ saṃmataḥ sarvabhūtānām ucchvasan ko na jīvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच देवतातिथिभृत्यानां पितॄणाम् आत्मनश् च यः न निर्वपति पञ्चानाम् उच्छ्वसन् न स जीवति
yudhiṣṭhira uvāca devatātithibhṛtyānāṃ pitṝṇām ātmanaś ca yaḥ na nirvapati pañcānām ucchvasan na sa jīvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच किं स्विद् गुरुतरं भूमेः किं स्विद् उच्चतरं च खात् किं स्विच् छीघ्रतरं वायोः किं स्विद् बहुतरं नृणाम्
yakṣa uvāca kiṃ svid gurutaraṃ bhūmeḥ kiṃ svid uccataraṃ ca khāt kiṃ svic chīghrataraṃ vāyoḥ kiṃ svid bahutaraṃ nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच माता गुरुतरा भूमेः पिता उच्चतरश् च खात् मनः शीघ्रतरं वायोश् चिन्ता बहुतरी नृणाम्
yudhiṣṭhira uvāca mātā gurutarā bhūmeḥ pitā uccataraś ca khāt manaḥ śīghrataraṃ vāyoś cintā bahutarī nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच किं स्वित् सुप्तं न निमिषति किं स्विज् जातं न चोपति कस्य स्विद् धृदयं नास्ति किं स्विद् वेगेन वर्धते
yakṣa uvāca kiṃ svit suptaṃ na nimiṣati kiṃ svij jātaṃ na copati kasya svid dhṛdayaṃ nāsti kiṃ svid vegena vardhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच मत्स्यः सुप्तो न निमिषत्य् अण्डं जातं न चोपति अश्मनो हृदयं नास्ति नदी वेगेन वर्धते
yudhiṣṭhira uvāca matsyaḥ supto na nimiṣaty aṇḍaṃ jātaṃ na copati aśmano hṛdayaṃ nāsti nadī vegena vardhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच किं स्वित् प्रवसतो मित्रं किं स्विन् मित्रं गृहे सतः आतुरस्य च किं मित्रं किं स्विन् मित्रं मरिष्यतः
yakṣa uvāca kiṃ svit pravasato mitraṃ kiṃ svin mitraṃ gṛhe sataḥ āturasya ca kiṃ mitraṃ kiṃ svin mitraṃ mariṣyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच सार्थः प्रवसतो मित्रं भार्या मित्रं गृहे सतः आतुरस्य भिषङ् मित्रं दानं मित्रं मरिष्यतः
yudhiṣṭhira uvāca sārthaḥ pravasato mitraṃ bhāryā mitraṃ gṛhe sataḥ āturasya bhiṣaṅ mitraṃ dānaṃ mitraṃ mariṣyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच किं स्विद् एको विचरति जातः को जायते पुनः किं स्विद् धिमस्य भैषज्यं किं स्विद् आवपनं महत्
yakṣa uvāca kiṃ svid eko vicarati jātaḥ ko jāyate punaḥ kiṃ svid dhimasya bhaiṣajyaṃ kiṃ svid āvapanaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच सूर्य एको विचरति चन्द्रमा जायते पुनः अग्निर् हिमस्य भैषज्यं भूमिर् आवपनं महत्
yudhiṣṭhira uvāca sūrya eko vicarati candramā jāyate punaḥ agnir himasya bhaiṣajyaṃ bhūmir āvapanaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच किं स्विद् एकपदं धर्म्यं किं स्विद् एकपदं यशः किं स्विद् एकपदं स्वर्ग्यं किं स्विद् एकपदं सुखम्
yakṣa uvāca kiṃ svid ekapadaṃ dharmyaṃ kiṃ svid ekapadaṃ yaśaḥ kiṃ svid ekapadaṃ svargyaṃ kiṃ svid ekapadaṃ sukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच दाक्ष्यम् एकपदं धर्म्यं दानम् एकपदं यशः सत्यम् एकपदं स्वर्ग्यं शीलम् एकपदं सुखम्
yudhiṣṭhira uvāca dākṣyam ekapadaṃ dharmyaṃ dānam ekapadaṃ yaśaḥ satyam ekapadaṃ svargyaṃ śīlam ekapadaṃ sukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच किं स्विद् आत्मा मनुष्यस्य किं स्विद् दैवकृतः सखा उपजीवनं किं स्विद् अस्य किं स्विद् अस्य परायणम्
yakṣa uvāca kiṃ svid ātmā manuṣyasya kiṃ svid daivakṛtaḥ sakhā upajīvanaṃ kiṃ svid asya kiṃ svid asya parāyaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच पुत्र आत्मा मनुष्यस्य भार्या दैवकृतः सखा उपजीवनं च पर्जन्यो दानम् अस्य परायणम्
yudhiṣṭhira uvāca putra ātmā manuṣyasya bhāryā daivakṛtaḥ sakhā upajīvanaṃ ca parjanyo dānam asya parāyaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच धन्यानाम् उत्तमं किं स्विद् धनानां किं स्विद् उत्तमम् लाभानाम् उत्तमं किं स्वित् किं सुखानां तथोत्तमम्
yakṣa uvāca dhanyānām uttamaṃ kiṃ svid dhanānāṃ kiṃ svid uttamam lābhānām uttamaṃ kiṃ svit kiṃ sukhānāṃ tathottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच धन्यानाम् उत्तमं दाक्ष्यं धनानाम् उत्तमं श्रुतम् लाभानां श्रेष्ठम् आरोग्यं सुखानां तुष्टिर् उत्तमा
yudhiṣṭhira uvāca dhanyānām uttamaṃ dākṣyaṃ dhanānām uttamaṃ śrutam lābhānāṃ śreṣṭham ārogyaṃ sukhānāṃ tuṣṭir uttamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच कश् च धर्मः परो लोके कश् च धर्मः सदाफलः किं नियम्य न शोचन्ति कैश् च संधिर् न जीर्यते
yakṣa uvāca kaś ca dharmaḥ paro loke kaś ca dharmaḥ sadāphalaḥ kiṃ niyamya na śocanti kaiś ca saṃdhir na jīryate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच आनृशंस्यं परो धर्मस् त्रयीधर्मः सदाफलः मनो यम्य न शोचन्ति सद्भिः संधिर् न जीर्यते
yudhiṣṭhira uvāca ānṛśaṃsyaṃ paro dharmas trayīdharmaḥ sadāphalaḥ mano yamya na śocanti sadbhiḥ saṃdhir na jīryate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच किं नु हित्वा प्रियो भवति किं नु हित्वा न शोचति किं नु हित्वार्थवान् भवति किं नु हित्वा सुखी भवेत्
yakṣa uvāca kiṃ nu hitvā priyo bhavati kiṃ nu hitvā na śocati kiṃ nu hitvārthavān bhavati kiṃ nu hitvā sukhī bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच मानं हित्वा प्रियो भवति क्रोधं हित्वा न शोचति कामं हित्वार्थवान् भवति लोभं हित्वा सुखी भवेत्
yudhiṣṭhira uvāca mānaṃ hitvā priyo bhavati krodhaṃ hitvā na śocati kāmaṃ hitvārthavān bhavati lobhaṃ hitvā sukhī bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच मृतः कथं स्यात् पुरुषः कथं राष्ट्रं मृतं भवेत् श्राद्धं मृतं कथं च स्यात् कथं यज्ञो मृतो भवेत्
yakṣa uvāca mṛtaḥ kathaṃ syāt puruṣaḥ kathaṃ rāṣṭraṃ mṛtaṃ bhavet śrāddhaṃ mṛtaṃ kathaṃ ca syāt kathaṃ yajño mṛto bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच मृतो दरिद्रः पुरुषो मृतं राष्ट्रम् अराजकम् मृतम् अश्रोत्रियं श्राद्धं मृतो यज्ञस् त्व् अदक्षिणः
yudhiṣṭhira uvāca mṛto daridraḥ puruṣo mṛtaṃ rāṣṭram arājakam mṛtam aśrotriyaṃ śrāddhaṃ mṛto yajñas tv adakṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच का दिक् किम् उदकं प्रोक्तं किम् अन्नं पार्थ किं विषम् श्राद्धस्य कालम् आख्याहि ततः पिब हरस्व च
yakṣa uvāca kā dik kim udakaṃ proktaṃ kim annaṃ pārtha kiṃ viṣam śrāddhasya kālam ākhyāhi tataḥ piba harasva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच सन्तो दिग् जलम् आकाशं गौर् अन्नं प्रार्थना विषम् श्राद्धस्य ब्राह्मणः कालः कथं वा यक्ष मन्यसे
yudhiṣṭhira uvāca santo dig jalam ākāśaṃ gaur annaṃ prārthanā viṣam śrāddhasya brāhmaṇaḥ kālaḥ kathaṃ vā yakṣa manyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच व्याख्याता मे त्वया प्रश्ना याथातथ्यं परंतप पुरुषं त्व् इदानीम् आख्याहि यश् च सर्वधनी नरः
yakṣa uvāca vyākhyātā me tvayā praśnā yāthātathyaṃ paraṃtapa puruṣaṃ tv idānīm ākhyāhi yaś ca sarvadhanī naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच दिवं स्पृशति भूमिं च शब्दः पुण्यस्य कर्मणः यावत् स शब्दो भवति तावत् पुरुष उच्यते
yudhiṣṭhira uvāca divaṃ spṛśati bhūmiṃ ca śabdaḥ puṇyasya karmaṇaḥ yāvat sa śabdo bhavati tāvat puruṣa ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुल्ये प्रियाप्रिये यस्य सुखदुःखे तथैव च अतीतानागते चोभे स वै सर्वधनी नरः
tulye priyāpriye yasya sukhaduḥkhe tathaiva ca atītānāgate cobhe sa vai sarvadhanī naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच व्याख्यातः पुरुषो राजन् यश् च सर्वधनी नरः तस्मात् तवैको भ्रातॄणां यम् इच्छसि स जीवतु
yakṣa uvāca vyākhyātaḥ puruṣo rājan yaś ca sarvadhanī naraḥ tasmāt tavaiko bhrātṝṇāṃ yam icchasi sa jīvatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच श्यामो य एष रक्ताक्षो बृहच्छाल इवोद्गतः व्यूढोरस्को महाबाहुर् नकुलो यक्ष जीवतु
yudhiṣṭhira uvāca śyāmo ya eṣa raktākṣo bṛhacchāla ivodgataḥ vyūḍhorasko mahābāhur nakulo yakṣa jīvatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच प्रियस् ते भीमसेनो ऽयम् अर्जुनो वः परायणम् स कस्मान् नकुलं राजन् सापत्नं जीवम् इच्छसि
yakṣa uvāca priyas te bhīmaseno 'yam arjuno vaḥ parāyaṇam sa kasmān nakulaṃ rājan sāpatnaṃ jīvam icchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य नागसहस्रेण दशसंख्येन वै बलम् तुल्यं तं भीमम् उत्सृज्य नकुलं जीवम् इच्छसि
yasya nāgasahasreṇa daśasaṃkhyena vai balam tulyaṃ taṃ bhīmam utsṛjya nakulaṃ jīvam icchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैनं मनुजाः प्राहुर् भीमसेनं प्रियं तव अथ केनानुभावेन सापत्नं जीवम् इच्छसि
tathainaṃ manujāḥ prāhur bhīmasenaṃ priyaṃ tava atha kenānubhāvena sāpatnaṃ jīvam icchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य बाहुबलं सर्वे पाण्डवाः समुपाश्रिताः अर्जुनं तम् अपाहाय नकुलं जीवम् इच्छसि
yasya bāhubalaṃ sarve pāṇḍavāḥ samupāśritāḥ arjunaṃ tam apāhāya nakulaṃ jīvam icchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच आनृशंस्यं परो धर्मः परमार्थाच् च मे मतम् आनृशंस्यं चिकीर्षामि नकुलो यक्ष जीवतु
yudhiṣṭhira uvāca ānṛśaṃsyaṃ paro dharmaḥ paramārthāc ca me matam ānṛśaṃsyaṃ cikīrṣāmi nakulo yakṣa jīvatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मशीलः सदा राजा इति मां मानवा विदुः स्वधर्मान् न चलिष्यामि नकुलो यक्ष जीवतु
dharmaśīlaḥ sadā rājā iti māṃ mānavā viduḥ svadharmān na caliṣyāmi nakulo yakṣa jīvatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा कुन्ती तथा माद्री विशेषो नास्ति मे तयोः मातृभ्यां समम् इच्छामि नकुलो यक्ष जीवतु
yathā kuntī tathā mādrī viśeṣo nāsti me tayoḥ mātṛbhyāṃ samam icchāmi nakulo yakṣa jīvatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष उवाच यस्य ते ऽर्थाच् च कामाच् च आनृशंस्यं परं मतम् तस्मात् ते भ्रातरः सर्वे जीवन्तु भरतर्षभ
yakṣa uvāca yasya te 'rthāc ca kāmāc ca ānṛśaṃsyaṃ paraṃ matam tasmāt te bhrātaraḥ sarve jīvantu bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.