Mahābhārata (critical edition) 3.73

बृहदश्व उवाच दमयन्ती तु तच् छ्रुत्वा भृशं शोकपरायणा शङ्कमाना नलं तं वै केशिनीम् इदम् अब्रवीत्

bṛhadaśva uvāca damayantī tu tac chrutvā bhṛśaṃ śokaparāyaṇā śaṅkamānā nalaṃ taṃ vai keśinīm idam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छ केशिनि भूयस् त्वं परीक्षां कुरु बाहुके आब्रुवाणा समीपस्था चरितान्य् अस्य लक्षय

gaccha keśini bhūyas tvaṃ parīkṣāṃ kuru bāhuke ābruvāṇā samīpasthā caritāny asya lakṣaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा च किं चित् कुर्यात् स कारणं तत्र भामिनि तत्र संचेष्टमानस्य संलक्ष्यं ते विचेष्टितम्

yadā ca kiṃ cit kuryāt sa kāraṇaṃ tatra bhāmini tatra saṃceṣṭamānasya saṃlakṣyaṃ te viceṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चास्य प्रतिबन्धेन देयो ऽग्निर् अपि भामिनि याचते न जलं देयं सम्यग् अत्वरमाणया

na cāsya pratibandhena deyo 'gnir api bhāmini yācate na jalaṃ deyaṃ samyag atvaramāṇayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत् सर्वं समीक्ष्य त्वं चरितं मे निवेदय यच् चान्यद् अपि पश्येथास् तच् चाख्येयं त्वया मम

etat sarvaṃ samīkṣya tvaṃ caritaṃ me nivedaya yac cānyad api paśyethās tac cākhyeyaṃ tvayā mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दमयन्त्यैवम् उक्ता सा जगामाथाशु केशिनी निशाम्य च हयज्ञस्य लिङ्गानि पुनर् आगमत्

damayantyaivam uktā sā jagāmāthāśu keśinī niśāmya ca hayajñasya liṅgāni punar āgamat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा तत् सर्वं यथावृत्तं दमयन्त्यै न्यवेदयत् निमित्तं यत् तदा दृष्टं बाहुके दिव्यमानुषम्

sā tat sarvaṃ yathāvṛttaṃ damayantyai nyavedayat nimittaṃ yat tadā dṛṣṭaṃ bāhuke divyamānuṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशिन्य् उवाच दृढं शुच्युपचारो ऽसौ न मया मानुषः क्व चित् दृष्टपूर्वः श्रुतो वापि दमयन्ति तथाविधः

keśiny uvāca dṛḍhaṃ śucyupacāro 'sau na mayā mānuṣaḥ kva cit dṛṣṭapūrvaḥ śruto vāpi damayanti tathāvidhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रस्वम् आसाद्य संचारं नासौ विनमते क्व चित् तं तु दृष्ट्वा यथासङ्गम् उत्सर्पति यथासुखम् संकटे ऽप्य् अस्य सुमहद् विवरं जायते ऽधिकम्

hrasvam āsādya saṃcāraṃ nāsau vinamate kva cit taṃ tu dṛṣṭvā yathāsaṅgam utsarpati yathāsukham saṃkaṭe 'py asya sumahad vivaraṃ jāyate 'dhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋतुपर्णस्य चार्थाय भोजनीयम् अनेकशः प्रेषितं तत्र राज्ञा च मांसं सुबहु पाशवम्

ṛtuparṇasya cārthāya bhojanīyam anekaśaḥ preṣitaṃ tatra rājñā ca māṃsaṃ subahu pāśavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य प्रक्षालनार्थाय कुम्भस् तत्रोपकल्पितः स तेनावेक्षितः कुम्भः पूर्ण एवाभवत् तदा

tasya prakṣālanārthāya kumbhas tatropakalpitaḥ sa tenāvekṣitaḥ kumbhaḥ pūrṇa evābhavat tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रक्षालनं कृत्वा समधिश्रित्य बाहुकः तृणमुष्टिं समादाय आविध्यैनं समादधत्

tataḥ prakṣālanaṃ kṛtvā samadhiśritya bāhukaḥ tṛṇamuṣṭiṃ samādāya āvidhyainaṃ samādadhat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रज्वलितस् तत्र सहसा हव्यवाहनः तद् अद्भुततमं दृष्ट्वा विस्मिताहम् इहागता

atha prajvalitas tatra sahasā havyavāhanaḥ tad adbhutatamaṃ dṛṣṭvā vismitāham ihāgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यच् च तस्मिन् सुमहद् आश्चर्यं लक्षितं मया यद् अग्निम् अपि संस्पृश्य नैव दह्यत्य् असौ शुभे

anyac ca tasmin sumahad āścaryaṃ lakṣitaṃ mayā yad agnim api saṃspṛśya naiva dahyaty asau śubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छन्देन चोदकं तस्य वहत्य् आवर्जितं द्रुतम् अतीव चान्यत् सुमहद् आश्चर्यं दृष्टवत्य् अहम्

chandena codakaṃ tasya vahaty āvarjitaṃ drutam atīva cānyat sumahad āścaryaṃ dṛṣṭavaty aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् स पुष्पाण्य् उपादाय हस्ताभ्यां ममृदे शनैः मृद्यमानानि पाणिभ्यां तेन पुष्पाणि तान्य् अथ

yat sa puṣpāṇy upādāya hastābhyāṃ mamṛde śanaiḥ mṛdyamānāni pāṇibhyāṃ tena puṣpāṇi tāny atha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूय एव सुगन्धीनि हृषितानि भवन्ति च एतान्य् अद्भुतकल्पानि दृष्ट्वाहं द्रुतम् आगता

bhūya eva sugandhīni hṛṣitāni bhavanti ca etāny adbhutakalpāni dṛṣṭvāhaṃ drutam āgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहदश्व उवाच दमयन्ती तु तच् छ्रुत्वा पुण्यश्लोकस्य चेष्टितम् अमन्यत नलं प्राप्तं कर्मचेष्टाभिसूचितम्

bṛhadaśva uvāca damayantī tu tac chrutvā puṇyaślokasya ceṣṭitam amanyata nalaṃ prāptaṃ karmaceṣṭābhisūcitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा शङ्कमाना भर्तारं नलं बाहुकरूपिणम् केशिनीं श्लक्ष्णया वाचा रुदती पुनर् अब्रवीत्

sā śaṅkamānā bhartāraṃ nalaṃ bāhukarūpiṇam keśinīṃ ślakṣṇayā vācā rudatī punar abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर् गच्छ प्रमत्तस्य बाहुकस्योपसंस्कृतम् महानसाच् छृतं मांसं समादायैहि भामिनि

punar gaccha pramattasya bāhukasyopasaṃskṛtam mahānasāc chṛtaṃ māṃsaṃ samādāyaihi bhāmini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा गत्वा बाहुके व्यग्रे तन् मांसम् अपकृष्य च अत्युष्णम् एव त्वरिता तत्क्षणं प्रियकारिणी दमयन्त्यै ततः प्रादात् केशिनी कुरुनन्दन

sā gatvā bāhuke vyagre tan māṃsam apakṛṣya ca atyuṣṇam eva tvaritā tatkṣaṇaṃ priyakāriṇī damayantyai tataḥ prādāt keśinī kurunandana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोचिता नलसिद्धस्य मांसस्य बहुशः पुरा प्राश्य मत्वा नलं सूदं प्राक्रोशद् भृशदुःखिता

socitā nalasiddhasya māṃsasya bahuśaḥ purā prāśya matvā nalaṃ sūdaṃ prākrośad bhṛśaduḥkhitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैक्लव्यं च परं गत्वा प्रक्षाल्य च मुखं ततः मिथुनं प्रेषयाम् आस केशिन्या सह भारत

vaiklavyaṃ ca paraṃ gatvā prakṣālya ca mukhaṃ tataḥ mithunaṃ preṣayām āsa keśinyā saha bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रसेनां सह भ्रात्रा समभिज्ञाय बाहुकः अभिद्रुत्य ततो राजा परिष्वज्याङ्कम् आनयत्

indrasenāṃ saha bhrātrā samabhijñāya bāhukaḥ abhidrutya tato rājā pariṣvajyāṅkam ānayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाहुकस् तु समासाद्य सुतौ सुरसुतोपमौ भृशं दुःखपरीतात्मा सस्वरं प्ररुदोद ह

bāhukas tu samāsādya sutau surasutopamau bhṛśaṃ duḥkhaparītātmā sasvaraṃ prarudoda ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैषधो दर्शयित्वा तु विकारम् असकृत् तदा उत्सृज्य सहसा पुत्रौ केशिनीम् इदम् अब्रवीत्

naiṣadho darśayitvā tu vikāram asakṛt tadā utsṛjya sahasā putrau keśinīm idam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं सुसदृशं भद्रे मिथुनं मम पुत्रयोः ततो दृष्ट्वैव सहसा बाष्पम् उत्सृष्टवान् अहम्

idaṃ susadṛśaṃ bhadre mithunaṃ mama putrayoḥ tato dṛṣṭvaiva sahasā bāṣpam utsṛṣṭavān aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुशः संपतन्तीं त्वां जनः शङ्केत दोषतः वयं च देशातिथयो गच्छ भद्रे नमो ऽस्तु ते

bahuśaḥ saṃpatantīṃ tvāṃ janaḥ śaṅketa doṣataḥ vayaṃ ca deśātithayo gaccha bhadre namo 'stu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.