Mahābhārata (critical edition) 3.97

लोमश उवाच इल्वलस् तान् विदित्वा तु महर्षिसहितान् नृपान् उपस्थितान् सहामात्यो विषयान्ते ऽभ्यपूजयत्

lomaśa uvāca ilvalas tān viditvā tu maharṣisahitān nṛpān upasthitān sahāmātyo viṣayānte 'bhyapūjayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां ततो ऽसुरश्रेष्ठ आतिथ्यम् अकरोत् तदा स संस्कृतेन कौरव्य भ्रात्रा वातापिना किल

teṣāṃ tato 'suraśreṣṭha ātithyam akarot tadā sa saṃskṛtena kauravya bhrātrā vātāpinā kila

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो राजर्षयः सर्वे विषण्णा गतचेतसः वातापिं संस्कृतं दृष्ट्वा मेषभूतं महासुरम्

tato rājarṣayaḥ sarve viṣaṇṇā gatacetasaḥ vātāpiṃ saṃskṛtaṃ dṛṣṭvā meṣabhūtaṃ mahāsuram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाब्रवीद् अगस्त्यस् तान् राजर्षीन् ऋषिसत्तमः विषादो वो न कर्तव्यो अहं भोक्ष्ये महासुरम्

athābravīd agastyas tān rājarṣīn ṛṣisattamaḥ viṣādo vo na kartavyo ahaṃ bhokṣye mahāsuram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धुर्यासनम् अथासाद्य निषसाद महामुनिः तं पर्यवेषद् दैत्येन्द्र इल्वलः प्रहसन्न् इव

dhuryāsanam athāsādya niṣasāda mahāmuniḥ taṃ paryaveṣad daityendra ilvalaḥ prahasann iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगस्त्य एव कृत्स्नं तु वातापिं बुभुजे ततः भुक्तवत्य् असुरो ऽऽह्वानम् अकरोत् तस्य इल्वलः

agastya eva kṛtsnaṃ tu vātāpiṃ bubhuje tataḥ bhuktavaty asuro ''hvānam akarot tasya ilvalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो वायुः प्रादुरभूद् अगस्त्यस्य महात्मनः इल्वलश् च विषण्णो ऽभूद् दृष्ट्वा जीर्णं महासुरम्

tato vāyuḥ prādurabhūd agastyasya mahātmanaḥ ilvalaś ca viṣaṇṇo 'bhūd dṛṣṭvā jīrṇaṃ mahāsuram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राञ्जलिश् च सहामात्यैर् इदं वचनम् अब्रवीत् किमर्थम् उपयाताः स्थ ब्रूत किं करवाणि वः

prāñjaliś ca sahāmātyair idaṃ vacanam abravīt kimartham upayātāḥ stha brūta kiṃ karavāṇi vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्युवाच ततो ऽगस्त्यः प्रहसन्न् इल्वलं तदा ईशं ह्य् असुर विद्मस् त्वां वयं सर्वे धनेश्वरम्

pratyuvāca tato 'gastyaḥ prahasann ilvalaṃ tadā īśaṃ hy asura vidmas tvāṃ vayaṃ sarve dhaneśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमे च नातिधनिनो धनार्थश् च महान् मम यथाशक्त्य् अविहिंस्यान्यान् संविभागं प्रयच्छ नः

ime ca nātidhanino dhanārthaś ca mahān mama yathāśakty avihiṃsyānyān saṃvibhāgaṃ prayaccha naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽभिवाद्य तम् ऋषिम् इल्वलो वाक्यम् अब्रवीत् दित्सितं यदि वेत्सि त्वं ततो दास्यामि ते वसु

tato 'bhivādya tam ṛṣim ilvalo vākyam abravīt ditsitaṃ yadi vetsi tvaṃ tato dāsyāmi te vasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगस्त्य उवाच गवां दश सहस्राणि राज्ञाम् एकैकशो ऽसुर तावद् एव सुवर्णस्य दित्सितं ते महासुर

agastya uvāca gavāṃ daśa sahasrāṇi rājñām ekaikaśo 'sura tāvad eva suvarṇasya ditsitaṃ te mahāsura

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मह्यं ततो वै द्विगुणं रथश् चैव हिरण्मयः मनोजवौ वाजिनौ च दित्सितं ते महासुर जिज्ञास्यतां रथः सद्यो व्यक्तम् एष हिरण्मयः

mahyaṃ tato vai dviguṇaṃ rathaś caiva hiraṇmayaḥ manojavau vājinau ca ditsitaṃ te mahāsura jijñāsyatāṃ rathaḥ sadyo vyaktam eṣa hiraṇmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोमश उवाच जिज्ञास्यमानः स रथः कौन्तेयासीद् धिरण्मयः ततः प्रव्यथितो दैत्यो ददाव् अभ्यधिकं वसु

lomaśa uvāca jijñāsyamānaḥ sa rathaḥ kaunteyāsīd dhiraṇmayaḥ tataḥ pravyathito daityo dadāv abhyadhikaṃ vasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवाजश् च सुवाजश् च तस्मिन् युक्तौ रथे हयौ ऊहतुस् तौ वसून्य् आशु तान्य् अगस्त्याश्रमं प्रति सर्वान् राज्ञः सहागस्त्यान् निमेषाद् इव भारत

vivājaś ca suvājaś ca tasmin yuktau rathe hayau ūhatus tau vasūny āśu tāny agastyāśramaṃ prati sarvān rājñaḥ sahāgastyān nimeṣād iva bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगस्त्येनाभ्यनुज्ञाता जग्मू राजर्षयस् तदा कृतवांश् च मुनिः सर्वं लोपामुद्राचिकीर्षितम्

agastyenābhyanujñātā jagmū rājarṣayas tadā kṛtavāṃś ca muniḥ sarvaṃ lopāmudrācikīrṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोपामुद्रोवाच कृतवान् असि तत् सर्वं भगवन् मम काङ्क्षितम् उत्पादय सकृन् मह्यम् अपत्यं वीर्यवत्तरम्

lopāmudrovāca kṛtavān asi tat sarvaṃ bhagavan mama kāṅkṣitam utpādaya sakṛn mahyam apatyaṃ vīryavattaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगस्त्य उवाच तुष्टो ऽहम् अस्मि कल्याणि तव वृत्तेन शोभने विचारणाम् अपत्ये तु तव वक्ष्यामि तां शृणु

agastya uvāca tuṣṭo 'ham asmi kalyāṇi tava vṛttena śobhane vicāraṇām apatye tu tava vakṣyāmi tāṃ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्रं ते ऽस्तु पुत्राणां शतं वा दशसंमितम् दश वा शततुल्याः स्युर् एको वापि सहस्रवत्

sahasraṃ te 'stu putrāṇāṃ śataṃ vā daśasaṃmitam daśa vā śatatulyāḥ syur eko vāpi sahasravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोपामुद्रोवाच सहस्रसंमितः पुत्र एको मे ऽस्तु तपोधन एको हि बहुभिः श्रेयान् विद्वान् साधुर् असाधुभिः

lopāmudrovāca sahasrasaṃmitaḥ putra eko me 'stu tapodhana eko hi bahubhiḥ śreyān vidvān sādhur asādhubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोमश उवाच स तथेति प्रतिज्ञाय तया समभवन् मुनिः समये समशीलिन्या श्रद्धावाञ् श्रद्दधानया

lomaśa uvāca sa tatheti pratijñāya tayā samabhavan muniḥ samaye samaśīlinyā śraddhāvāñ śraddadhānayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत आधाय गर्भं तम् अगमद् वनम् एव सः तस्मिन् वनगते गर्भो ववृधे सप्त शारदान्

tata ādhāya garbhaṃ tam agamad vanam eva saḥ tasmin vanagate garbho vavṛdhe sapta śāradān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तमे ऽब्दे गते चापि प्राच्यवत् स महाकविः ज्वलन्न् इव प्रभावेन दृढस्युर् नाम भारत साङ्गोपनिषदान् वेदाञ् जपन्न् एव महायशाः

saptame 'bde gate cāpi prācyavat sa mahākaviḥ jvalann iva prabhāvena dṛḍhasyur nāma bhārata sāṅgopaniṣadān vedāñ japann eva mahāyaśāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य पुत्रो ऽभवद् ऋषेः स तेजस्वी महान् ऋषिः स बाल एव तेजस्वी पितुस् तस्य निवेशने इध्मानां भारम् आजह्रे इध्मवाहस् ततो ऽभवत्

tasya putro 'bhavad ṛṣeḥ sa tejasvī mahān ṛṣiḥ sa bāla eva tejasvī pitus tasya niveśane idhmānāṃ bhāram ājahre idhmavāhas tato 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथायुक्तं च तं दृष्ट्वा मुमुदे स मुनिस् तदा लेभिरे पितरश् चास्य लोकान् राजन् यथेप्सितान्

tathāyuktaṃ ca taṃ dṛṣṭvā mumude sa munis tadā lebhire pitaraś cāsya lokān rājan yathepsitān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगस्त्यस्याश्रमः ख्यातः सर्वर्तुकुसुमान्वितः प्राह्रादिर् एवं वातापिर् अगस्त्येन विनाशितः

agastyasyāśramaḥ khyātaḥ sarvartukusumānvitaḥ prāhrādir evaṃ vātāpir agastyena vināśitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यायम् आश्रमो राजन् रमणीयो गुणैर् युतः एषा भागीरथी पुण्या यथेष्टम् अवगाह्यताम्

tasyāyam āśramo rājan ramaṇīyo guṇair yutaḥ eṣā bhāgīrathī puṇyā yatheṣṭam avagāhyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.