Mahābhārata (critical edition) 4.1

जनमेजय उवाच कथं विराटनगरे मम पूर्वपितामहाः अज्ञातवासम् उषिता दुर्योधनभयार्दिताः

janamejaya uvāca kathaṃ virāṭanagare mama pūrvapitāmahāḥ ajñātavāsam uṣitā duryodhanabhayārditāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैशंपायन उवाच तथा तु स वरांल् लब्ध्वा धर्माद् धर्मभृतां वरः गत्वाश्रमं ब्राह्मणेभ्य आचख्यौ सर्वम् एव तत्

vaiśaṃpāyana uvāca tathā tu sa varāṃl labdhvā dharmād dharmabhṛtāṃ varaḥ gatvāśramaṃ brāhmaṇebhya ācakhyau sarvam eva tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथयित्वा तु तत् सर्वं ब्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिरः अरणीसहितं तस्मै ब्राह्मणाय न्यवेदयत्

kathayitvā tu tat sarvaṃ brāhmaṇebhyo yudhiṣṭhiraḥ araṇīsahitaṃ tasmai brāhmaṇāya nyavedayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो युधिष्ठिरो राजा धर्मपुत्रो महामनाः संनिवर्त्यानुजान् सर्वान् इति होवाच भारत

tato yudhiṣṭhiro rājā dharmaputro mahāmanāḥ saṃnivartyānujān sarvān iti hovāca bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादशेमानि वर्षाणि राष्ट्राद् विप्रोषिता वयम् त्रयोदशो ऽयं संप्राप्तः कृच्छ्रः परमदुर्वसः

dvādaśemāni varṣāṇi rāṣṭrād viproṣitā vayam trayodaśo 'yaṃ saṃprāptaḥ kṛcchraḥ paramadurvasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स साधु कौन्तेय इतो वासम् अर्जुन रोचय यत्रेमा वसतीः सर्वा वसेमाविदिताः परैः

sa sādhu kaunteya ito vāsam arjuna rocaya yatremā vasatīḥ sarvā vasemāviditāḥ paraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्जुन उवाच तस्यैव वरदानेन धर्मस्य मनुजाधिप अज्ञाता विचरिष्यामो नराणां भरतर्षभ

arjuna uvāca tasyaiva varadānena dharmasya manujādhipa ajñātā vicariṣyāmo narāṇāṃ bharatarṣabha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं तु वासाय राष्ट्राणि कीर्तयिष्यामि कानि चित् रमणीयानि गुप्तानि तेषां किं चित् स्म रोचय

kiṃ tu vāsāya rāṣṭrāṇi kīrtayiṣyāmi kāni cit ramaṇīyāni guptāni teṣāṃ kiṃ cit sma rocaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्ति रम्या जनपदा बह्वन्नाः परितः कुरून् पाञ्चालाश् चेदिमत्स्याश् च शूरसेनाः पटच्चराः दशार्णा नवराष्ट्रं च मल्लाः शाल्वा युगंधराः

santi ramyā janapadā bahvannāḥ paritaḥ kurūn pāñcālāś cedimatsyāś ca śūrasenāḥ paṭaccarāḥ daśārṇā navarāṣṭraṃ ca mallāḥ śālvā yugaṃdharāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेषां कतमो राजन् निवासस् तव रोचते वत्स्यामो यत्र राजेन्द्र संवत्सरम् इमं वयम्

eteṣāṃ katamo rājan nivāsas tava rocate vatsyāmo yatra rājendra saṃvatsaram imaṃ vayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युधिष्ठिर उवाच एवम् एतन् महाबाहो यथा स भगवान् प्रभुः अब्रवीत् सर्वभूतेशस् तत् तथा न तद् अन्यथा

yudhiṣṭhira uvāca evam etan mahābāho yathā sa bhagavān prabhuḥ abravīt sarvabhūteśas tat tathā na tad anyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवश्यं त्व् एव वासार्थं रमणीयं शिवं सुखम् संमन्त्र्य सहितैः सर्वैर् द्रष्टव्यम् अकुतोभयम्

avaśyaṃ tv eva vāsārthaṃ ramaṇīyaṃ śivaṃ sukham saṃmantrya sahitaiḥ sarvair draṣṭavyam akutobhayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्स्यो विराटो बलवान् अभिरक्षेत् स पाण्डवान् धर्मशीलो वदान्यश् च वृद्धश् च सुमहाधनः

matsyo virāṭo balavān abhirakṣet sa pāṇḍavān dharmaśīlo vadānyaś ca vṛddhaś ca sumahādhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विराटनगरे तात संवत्सरम् इमं वयम् कुर्वन्तस् तस्य कर्माणि विहरिष्याम भारत

virāṭanagare tāta saṃvatsaram imaṃ vayam kurvantas tasya karmāṇi vihariṣyāma bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यानि यानि च कर्माणि तस्य शक्ष्यामहे वयम् कर्तुं यो यत् स तत् कर्म ब्रवीतु कुरुनन्दनाः

yāni yāni ca karmāṇi tasya śakṣyāmahe vayam kartuṃ yo yat sa tat karma bravītu kurunandanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्जुन उवाच नरदेव कथं कर्म राष्ट्रे तस्य करिष्यसि विराटनृपतेः साधो रंस्यसे केन कर्मणा

arjuna uvāca naradeva kathaṃ karma rāṣṭre tasya kariṣyasi virāṭanṛpateḥ sādho raṃsyase kena karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृदुर् वदान्यो ह्रीमांश् च धार्मिकः सत्यविक्रमः राजंस् त्वम् आपदा क्लिष्टः किं करिष्यसि पाण्डव

mṛdur vadānyo hrīmāṃś ca dhārmikaḥ satyavikramaḥ rājaṃs tvam āpadā kliṣṭaḥ kiṃ kariṣyasi pāṇḍava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न दुःखम् उचितं किं चिद् राजन् वेद यथा जनः स इमाम् आपदं प्राप्य कथं घोरां तरिष्यसि

na duḥkham ucitaṃ kiṃ cid rājan veda yathā janaḥ sa imām āpadaṃ prāpya kathaṃ ghorāṃ tariṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युधिष्ठिर उवाच शृणुध्वं यत् करिष्यामि कर्म वै कुरुनन्दनाः विराटम् अनुसंप्राप्य राजानं पुरुषर्षभम्

yudhiṣṭhira uvāca śṛṇudhvaṃ yat kariṣyāmi karma vai kurunandanāḥ virāṭam anusaṃprāpya rājānaṃ puruṣarṣabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सभास्तारो भविष्यामि तस्य राज्ञो महात्मनः कङ्को नाम द्विजो भूत्वा मताक्षः प्रियदेविता

sabhāstāro bhaviṣyāmi tasya rājño mahātmanaḥ kaṅko nāma dvijo bhūtvā matākṣaḥ priyadevitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैडूर्यान् काञ्चनान् दान्तान् फलैर् ज्योतीरसैः सह कृष्णाक्षांल् लोहिताक्षांश् च निर्वर्त्स्यामि मनोरमान्

vaiḍūryān kāñcanān dāntān phalair jyotīrasaiḥ saha kṛṣṇākṣāṃl lohitākṣāṃś ca nirvartsyāmi manoramān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसं युधिष्ठिरस्याहं पुरा प्राणसमः सखा इति वक्ष्यामि राजानं यदि माम् अनुयोक्ष्यते

āsaṃ yudhiṣṭhirasyāhaṃ purā prāṇasamaḥ sakhā iti vakṣyāmi rājānaṃ yadi mām anuyokṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् एतद् वो मयाख्यातं विहरिष्याम्य् अहं यथा वृकोदर विराटे त्वं रंस्यसे केन कर्मणा

ity etad vo mayākhyātaṃ vihariṣyāmy ahaṃ yathā vṛkodara virāṭe tvaṃ raṃsyase kena karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.