Library·Mahābhārata (critical edition)·4·4.12
जनमेजय उवाच एवं मत्स्यस्य नगरे वसन्तस् तत्र पाण्डवाः अत ऊर्ध्वं महावीर्याः किम् अकुर्वन्त वै द्विज
janamejaya uvāca evaṃ matsyasya nagare vasantas tatra pāṇḍavāḥ ata ūrdhvaṃ mahāvīryāḥ kim akurvanta vai dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच एवं ते न्यवसंस् तत्र प्रच्छन्नाः कुरुनन्दनाः आराधयन्तो राजानं यद् अकुर्वन्त तच् छृणु
vaiśaṃpāyana uvāca evaṃ te nyavasaṃs tatra pracchannāḥ kurunandanāḥ ārādhayanto rājānaṃ yad akurvanta tac chṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिरः सभास्तारः सभ्यानाम् अभवत् प्रियः तथैव च विराटस्य सपुत्रस्य विशां पते
yudhiṣṭhiraḥ sabhāstāraḥ sabhyānām abhavat priyaḥ tathaiva ca virāṭasya saputrasya viśāṃ pate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स ह्य् अक्षहृदयज्ञस् तान् क्रीडयाम् आस पाण्डवः अक्षवत्यां यथाकामं सूत्रबद्धान् इव द्विजान्
sa hy akṣahṛdayajñas tān krīḍayām āsa pāṇḍavaḥ akṣavatyāṃ yathākāmaṃ sūtrabaddhān iva dvijān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञातं च विराटस्य विजित्य वसु धर्मराट् भ्रातृभ्यः पुरुषव्याघ्रो यथार्हं स्म प्रयच्छति
ajñātaṃ ca virāṭasya vijitya vasu dharmarāṭ bhrātṛbhyaḥ puruṣavyāghro yathārhaṃ sma prayacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमसेनो ऽपि मांसानि भक्ष्याणि विविधानि च अतिसृष्टानि मत्स्येन विक्रीणाति युधिष्ठिरे
bhīmaseno 'pi māṃsāni bhakṣyāṇi vividhāni ca atisṛṣṭāni matsyena vikrīṇāti yudhiṣṭhire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासांसि परिजीर्णानि लब्धान्य् अन्तःपुरे ऽर्जुनः विक्रीणानश् च सर्वेभ्यः पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति
vāsāṃsi parijīrṇāni labdhāny antaḥpure 'rjunaḥ vikrīṇānaś ca sarvebhyaḥ pāṇḍavebhyaḥ prayacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहदेवो ऽपि गोपानां वेषम् आस्थाय पाण्डवः दधि क्षीरं घृतं चैव पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति
sahadevo 'pi gopānāṃ veṣam āsthāya pāṇḍavaḥ dadhi kṣīraṃ ghṛtaṃ caiva pāṇḍavebhyaḥ prayacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नकुलो ऽपि धनं लब्ध्वा कृते कर्मणि वाजिनाम् तुष्टे तस्मिन् नरपतौ पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति
nakulo 'pi dhanaṃ labdhvā kṛte karmaṇi vājinām tuṣṭe tasmin narapatau pāṇḍavebhyaḥ prayacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णापि सर्वान् भ्रातॄंस् तान् निरीक्षन्ती तपस्विनी यथा पुनर् अविज्ञाता तथा चरति भामिनी
kṛṣṇāpi sarvān bhrātṝṃs tān nirīkṣantī tapasvinī yathā punar avijñātā tathā carati bhāminī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं संपादयन्तस् ते तथान्योन्यं महारथाः प्रेक्षमाणास् तदा कृष्णाम् ऊषुश् छन्ना नराधिप
evaṃ saṃpādayantas te tathānyonyaṃ mahārathāḥ prekṣamāṇās tadā kṛṣṇām ūṣuś channā narādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ मासे चतुर्थे तु ब्रह्मणः सुमहोत्सवः आसीत् समृद्धो मत्स्येषु पुरुषाणां सुसंमतः
atha māse caturthe tu brahmaṇaḥ sumahotsavaḥ āsīt samṛddho matsyeṣu puruṣāṇāṃ susaṃmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र मल्लाः समापेतुर् दिग्भ्यो राजन् सहस्रशः महाकाया महावीर्याः कालखञ्जा इवासुराः
tatra mallāḥ samāpetur digbhyo rājan sahasraśaḥ mahākāyā mahāvīryāḥ kālakhañjā ivāsurāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीर्योन्नद्धा बलोदग्रा राज्ञा समभिपूजिताः सिंहस्कन्धकटिग्रीवाः स्ववदाता मनस्विनः असकृल्लब्धलक्षास् ते रङ्गे पार्थिवसंनिधौ
vīryonnaddhā balodagrā rājñā samabhipūjitāḥ siṃhaskandhakaṭigrīvāḥ svavadātā manasvinaḥ asakṛllabdhalakṣās te raṅge pārthivasaṃnidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषाम् एको महान् आसीत् सर्वमल्लान् समाह्वयत् आवल्गमानं तं रङ्गे नोपतिष्ठति कश् चन
teṣām eko mahān āsīt sarvamallān samāhvayat āvalgamānaṃ taṃ raṅge nopatiṣṭhati kaś cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा सर्वे विमनसस् ते मल्ला हतचेतसः अथ सूदेन तं मल्लं योधयाम् आस मत्स्यराट्
yadā sarve vimanasas te mallā hatacetasaḥ atha sūdena taṃ mallaṃ yodhayām āsa matsyarāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चोद्यमानस् ततो भीमो दुःखेनैवाकरोन् मतिम् न हि शक्नोति विवृते प्रत्याख्यातुं नराधिपम्
codyamānas tato bhīmo duḥkhenaivākaron matim na hi śaknoti vivṛte pratyākhyātuṃ narādhipam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स पुरुषव्याघ्रः शार्दूलशिथिलं चरन् प्रविवेश महारङ्गं विराटम् अभिहर्षयन्
tataḥ sa puruṣavyāghraḥ śārdūlaśithilaṃ caran praviveśa mahāraṅgaṃ virāṭam abhiharṣayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बबन्ध कक्ष्यां कौन्तेयस् ततस् तं हर्षयञ् जनम् ततस् तं वृत्रसंकाशं भीमो मल्लं समाह्वयत्
babandha kakṣyāṃ kaunteyas tatas taṃ harṣayañ janam tatas taṃ vṛtrasaṃkāśaṃ bhīmo mallaṃ samāhvayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताव् उभौ सुमहोत्साहाव् उभौ तीव्रपराक्रमौ मत्ताव् इव महाकायौ वारणौ षष्टिहायनौ
tāv ubhau sumahotsāhāv ubhau tīvraparākramau mattāv iva mahākāyau vāraṇau ṣaṣṭihāyanau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चकर्ष दोर्भ्याम् उत्पाट्य भीमो मल्लम् अमित्रहा विनदन्तम् अभिक्रोशञ् शार्दूल इव वारणम्
cakarṣa dorbhyām utpāṭya bhīmo mallam amitrahā vinadantam abhikrośañ śārdūla iva vāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उद्यम्य महाबाहुर् भ्रामयाम् आस वीर्यवान् ततो मल्लाश् च मत्स्याश् च विस्मयं चक्रिरे परम्
tam udyamya mahābāhur bhrāmayām āsa vīryavān tato mallāś ca matsyāś ca vismayaṃ cakrire param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रामयित्वा शतगुणं गतसत्त्वम् अचेतनम् प्रत्यपिंषन् महाबाहुर् मल्लं भुवि वृकोदरः
bhrāmayitvā śataguṇaṃ gatasattvam acetanam pratyapiṃṣan mahābāhur mallaṃ bhuvi vṛkodaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् विनिहते मल्ले जीमूते लोकविश्रुते विराटः परमं हर्षम् अगच्छद् बान्धवैः सह
tasmin vinihate malle jīmūte lokaviśrute virāṭaḥ paramaṃ harṣam agacchad bāndhavaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संहर्षात् प्रददौ वित्तं बहु राजा महामनाः बल्लवाय महारङ्गे यथा वैश्रवणस् तथा
saṃharṣāt pradadau vittaṃ bahu rājā mahāmanāḥ ballavāya mahāraṅge yathā vaiśravaṇas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स सुबहून् मल्लान् पुरुषांश् च महाबलान् विनिघ्नन् मत्स्यराजस्य प्रीतिम् आवहद् उत्तमाम्
evaṃ sa subahūn mallān puruṣāṃś ca mahābalān vinighnan matsyarājasya prītim āvahad uttamām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदास्य तुल्यः पुरुषो न कश् चित् तत्र विद्यते ततो व्याघ्रैश् च सिंहैश् च द्विरदैश् चाप्य् अयोधयत्
yadāsya tulyaḥ puruṣo na kaś cit tatra vidyate tato vyāghraiś ca siṃhaiś ca dviradaiś cāpy ayodhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् अन्तःपुरगतः स्त्रीणां मध्ये वृकोदरः योध्यते स्म विराटेन सिंहैर् मत्तैर् महाबलैः
punar antaḥpuragataḥ strīṇāṃ madhye vṛkodaraḥ yodhyate sma virāṭena siṃhair mattair mahābalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बीभत्सुर् अपि गीतेन सुनृत्तेन च पाण्डवः विराटं तोषयाम् आस सर्वाश् चान्तःपुरस्त्रियः
bībhatsur api gītena sunṛttena ca pāṇḍavaḥ virāṭaṃ toṣayām āsa sarvāś cāntaḥpurastriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वैर् विनीतैर् जवनैस् तत्र तत्र समागतैः तोषयाम् आस नकुलो राजानं राजसत्तम
aśvair vinītair javanais tatra tatra samāgataiḥ toṣayām āsa nakulo rājānaṃ rājasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मै प्रदेयं प्रायच्छत् प्रीतो राजा धनं बहु विनीतान् वृषभान् दृष्ट्वा सहदेवस्य चाभिभो
tasmai pradeyaṃ prāyacchat prīto rājā dhanaṃ bahu vinītān vṛṣabhān dṛṣṭvā sahadevasya cābhibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ते न्यवसंस् तत्र प्रच्छन्नाः पुरुषर्षभाः कर्माणि तस्य कुर्वाणा विराटनृपतेस् तदा
evaṃ te nyavasaṃs tatra pracchannāḥ puruṣarṣabhāḥ karmāṇi tasya kurvāṇā virāṭanṛpates tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.