Library·Mahābhārata (critical edition)·4·4.15
कीचक उवाच स्वागतं ते सुकेशान्ते सुव्युष्टा रजनी मम स्वामिनी त्वम् अनुप्राप्ता प्रकुरुष्व मम प्रियम्
kīcaka uvāca svāgataṃ te sukeśānte suvyuṣṭā rajanī mama svāminī tvam anuprāptā prakuruṣva mama priyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवर्णमालाः कम्बूश् च कुण्डले परिहाटके आहरन्तु च वस्त्राणि कौशिकान्य् अजिनानि च
suvarṇamālāḥ kambūś ca kuṇḍale parihāṭake āharantu ca vastrāṇi kauśikāny ajināni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति मे शयनं शुभ्रं त्वदर्थम् उपकल्पितम् एहि तत्र मया सार्धं पिबस्व मधुमाधवीम्
asti me śayanaṃ śubhraṃ tvadartham upakalpitam ehi tatra mayā sārdhaṃ pibasva madhumādhavīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रौपद्य् उवाच अप्रैषीद् राजपुत्री मां सुराहारीं तवान्तिकम् पानम् आनय मे क्षिप्रं पिपासा मेति चाब्रवीत्
draupady uvāca apraiṣīd rājaputrī māṃ surāhārīṃ tavāntikam pānam ānaya me kṣipraṃ pipāsā meti cābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कीचक उवाच अन्या भद्रे नयिष्यन्ति राजपुत्र्याः परिस्रुतम्
kīcaka uvāca anyā bhadre nayiṣyanti rājaputryāḥ parisrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच इत्य् एनां दक्षिणे पाणौ सूतपुत्रः परामृशत् सा गृहीता विधुन्वाना भूमाव् आक्षिप्य कीचकम् सभां शरणम् आधावद् यत्र राजा युधिष्ठिरः
vaiśaṃpāyana uvāca ity enāṃ dakṣiṇe pāṇau sūtaputraḥ parāmṛśat sā gṛhītā vidhunvānā bhūmāv ākṣipya kīcakam sabhāṃ śaraṇam ādhāvad yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां कीचकः प्रधावन्तीं केशपक्षे परामृशत् अथैनां पश्यतो राज्ञः पातयित्वा पदावधीत्
tāṃ kīcakaḥ pradhāvantīṃ keśapakṣe parāmṛśat athaināṃ paśyato rājñaḥ pātayitvā padāvadhīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो यो ऽसौ तदार्केण राक्षसः संनियोजितः स कीचकम् अपोवाह वातवेगेन भारत
tato yo 'sau tadārkeṇa rākṣasaḥ saṃniyojitaḥ sa kīcakam apovāha vātavegena bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पपात ततो भूमौ रक्षोबलसमाहतः विघूर्णमानो निश्चेष्टश् छिन्नमूल इव द्रुमः
sa papāta tato bhūmau rakṣobalasamāhataḥ vighūrṇamāno niśceṣṭaś chinnamūla iva drumaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां चासीनौ ददृशतुर् भीमसेनयुधिष्ठिरौ अमृष्यमाणौ कृष्णायाः कीचकेन पदा वधम्
tāṃ cāsīnau dadṛśatur bhīmasenayudhiṣṭhirau amṛṣyamāṇau kṛṣṇāyāḥ kīcakena padā vadham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य भीमो वधप्रेप्सुः कीचकस्य दुरात्मनः दन्तैर् दन्तांस् तदा रोषान् निष्पिपेष महामनाः
tasya bhīmo vadhaprepsuḥ kīcakasya durātmanaḥ dantair dantāṃs tadā roṣān niṣpipeṣa mahāmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाङ्गुष्ठेनावमृद्नाद् अङ्गुष्ठं तस्य धर्मराट् प्रबोधनभयाद् राजन् भीमस्य प्रत्यषेधयत्
athāṅguṣṭhenāvamṛdnād aṅguṣṭhaṃ tasya dharmarāṭ prabodhanabhayād rājan bhīmasya pratyaṣedhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा सभाद्वारम् आसाद्य रुदती मत्स्यम् अब्रवीत् अवेक्षमाणा सुश्रोणी पतींस् तान् दीनचेतसः
sā sabhādvāram āsādya rudatī matsyam abravīt avekṣamāṇā suśroṇī patīṃs tān dīnacetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकारम् अभिरक्षन्ती प्रतिज्ञां धर्मसंहिताम् दह्यमानेव रौद्रेण चक्षुषा द्रुपदात्मजा
ākāram abhirakṣantī pratijñāṃ dharmasaṃhitām dahyamāneva raudreṇa cakṣuṣā drupadātmajā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रौपद्य् उवाच येषां वैरी न स्वपिति पदा भूमिम् उपस्पृशन् तेषां मां मानिनीं भार्यां सूतपुत्रः पदावधीत्
draupady uvāca yeṣāṃ vairī na svapiti padā bhūmim upaspṛśan teṣāṃ māṃ māninīṃ bhāryāṃ sūtaputraḥ padāvadhīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये दद्युर् न च याचेयुर् ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः तेषां मां मानिनीं भार्यां सूतपुत्रः पदावधीत्
ye dadyur na ca yāceyur brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ teṣāṃ māṃ māninīṃ bhāryāṃ sūtaputraḥ padāvadhīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येषां दुन्दुभिनिर्घोषो ज्याघोषः श्रूयते ऽनिशम् तेषां मां मानिनीं भार्यां सूतपुत्रः पदावधीत्
yeṣāṃ dundubhinirghoṣo jyāghoṣaḥ śrūyate 'niśam teṣāṃ māṃ māninīṃ bhāryāṃ sūtaputraḥ padāvadhīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये ते तेजस्विनो दान्ता बलवन्तो ऽभिमानिनः तेषां मां मानिनीं भार्यां सूतपुत्रः पदावधीत्
ye te tejasvino dāntā balavanto 'bhimāninaḥ teṣāṃ māṃ māninīṃ bhāryāṃ sūtaputraḥ padāvadhīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वलोकम् इमं हन्युर् धर्मपाशसितास् तु ये तेषां मां मानिनीं भार्यां सूतपुत्रः पदावधीत्
sarvalokam imaṃ hanyur dharmapāśasitās tu ye teṣāṃ māṃ māninīṃ bhāryāṃ sūtaputraḥ padāvadhīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरणं ये प्रपन्नानां भवन्ति शरणार्थिनाम् चरन्ति लोके प्रच्छन्नाः क्व नु ते ऽद्य महारथाः
śaraṇaṃ ye prapannānāṃ bhavanti śaraṇārthinām caranti loke pracchannāḥ kva nu te 'dya mahārathāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं ते सूतपुत्रेण वध्यमानां प्रियां सतीम् मर्षयन्ति यथा क्लीबा बलवन्तो ऽमितौजसः
kathaṃ te sūtaputreṇa vadhyamānāṃ priyāṃ satīm marṣayanti yathā klībā balavanto 'mitaujasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्व नु तेषाम् अमर्षश् च वीर्यं तेजश् च वर्तते न परीप्सन्ति ये भार्यां वध्यमानां दुरात्मना
kva nu teṣām amarṣaś ca vīryaṃ tejaś ca vartate na parīpsanti ye bhāryāṃ vadhyamānāṃ durātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयात्र शक्यं किं कर्तुं विराटे धर्मदूषणम् यः पश्यन् मां मर्षयति वध्यमानाम् अनागसम्
mayātra śakyaṃ kiṃ kartuṃ virāṭe dharmadūṣaṇam yaḥ paśyan māṃ marṣayati vadhyamānām anāgasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न राजन् राजवत् किं चित् समाचरसि कीचके दस्यूनाम् इव धर्मस् ते न हि संसदि शोभते
na rājan rājavat kiṃ cit samācarasi kīcake dasyūnām iva dharmas te na hi saṃsadi śobhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कीचकः स्वधर्मस्थो न च मत्स्यः कथं चन सभासदो ऽप्य् अधर्मज्ञा य इमं पर्युपासते
na kīcakaḥ svadharmastho na ca matsyaḥ kathaṃ cana sabhāsado 'py adharmajñā ya imaṃ paryupāsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नोपालभे त्वां नृपते विराट जनसंसदि नाहम् एतेन युक्ता वै हन्तुं मत्स्य तवान्तिके सभासदस् तु पश्यन्तु कीचकस्य व्यतिक्रमम्
nopālabhe tvāṃ nṛpate virāṭa janasaṃsadi nāham etena yuktā vai hantuṃ matsya tavāntike sabhāsadas tu paśyantu kīcakasya vyatikramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विराट उवाच परोक्षं नाभिजानामि विग्रहं युवयोर् अहम् अर्थतत्त्वम् अविज्ञाय किं नु स्यात् कुशलं मम
virāṭa uvāca parokṣaṃ nābhijānāmi vigrahaṃ yuvayor aham arthatattvam avijñāya kiṃ nu syāt kuśalaṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच ततस् तु सभ्या विज्ञाय कृष्णां भूयो ऽभ्यपूजयन् साधु साध्व् इति चाप्य् आहुः कीचकं च व्यगर्हयन्
vaiśaṃpāyana uvāca tatas tu sabhyā vijñāya kṛṣṇāṃ bhūyo 'bhyapūjayan sādhu sādhv iti cāpy āhuḥ kīcakaṃ ca vyagarhayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभ्या ऊचुः यस्येयं चारुसर्वाङ्गी भार्या स्याद् आयतेक्षणा परो लाभश् च तस्य स्यान् न स शोचेत् कदा चन
sabhyā ūcuḥ yasyeyaṃ cārusarvāṅgī bhāryā syād āyatekṣaṇā paro lābhaś ca tasya syān na sa śocet kadā cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच एवं संपूजयंस् तत्र कृष्णां प्रेक्ष्य सभासदः युधिष्ठिरस्य कोपात् तु ललाटे स्वेद आसजत्
vaiśaṃpāyana uvāca evaṃ saṃpūjayaṃs tatra kṛṣṇāṃ prekṣya sabhāsadaḥ yudhiṣṭhirasya kopāt tu lalāṭe sveda āsajat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाब्रवीद् राजपुत्रीं कौरव्यो महिषीं प्रियाम् गच्छ सैरन्ध्रि मात्र स्थाः सुदेष्णाया निवेशनम्
athābravīd rājaputrīṃ kauravyo mahiṣīṃ priyām gaccha sairandhri mātra sthāḥ sudeṣṇāyā niveśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्तारम् अनुरुध्यन्त्यः क्लिश्यन्ते वीरपत्नयः शुश्रूषया क्लिश्यमानाः पतिलोकं जयन्त्य् उत
bhartāram anurudhyantyaḥ kliśyante vīrapatnayaḥ śuśrūṣayā kliśyamānāḥ patilokaṃ jayanty uta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्ये न कालं क्रोधस्य पश्यन्ति पतयस् तव तेन त्वां नाभिधावन्ति गन्धर्वाः सूर्यवर्चसः
manye na kālaṃ krodhasya paśyanti patayas tava tena tvāṃ nābhidhāvanti gandharvāḥ sūryavarcasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकालज्ञासि सैरन्ध्रि शैलूषीव विधावसि विघ्नं करोषि मत्स्यानां दीव्यतां राजसंसदि गच्छ सैरन्ध्रि गन्धर्वाः करिष्यन्ति तव प्रियम्
akālajñāsi sairandhri śailūṣīva vidhāvasi vighnaṃ karoṣi matsyānāṃ dīvyatāṃ rājasaṃsadi gaccha sairandhri gandharvāḥ kariṣyanti tava priyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रौपद्य् उवाच अतीव तेषां घृणिनाम् अर्थे ऽहं धर्मचारिणी तस्य तस्येह ते वध्या येषां ज्येष्ठो ऽक्षदेविता
draupady uvāca atīva teṣāṃ ghṛṇinām arthe 'haṃ dharmacāriṇī tasya tasyeha te vadhyā yeṣāṃ jyeṣṭho 'kṣadevitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच इत्य् उक्त्वा प्राद्रवत् कृष्णा सुदेष्णाया निवेशनम् केशान् मुक्त्वा तु सुश्रोणी संरम्भाल् लोहितेक्षणा
vaiśaṃpāyana uvāca ity uktvā prādravat kṛṣṇā sudeṣṇāyā niveśanam keśān muktvā tu suśroṇī saṃrambhāl lohitekṣaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुशुभे वदनं तस्या रुदन्त्या विरतं तदा मेघलेखाविनिर्मुक्तं दिवीव शशिमण्डलम्
śuśubhe vadanaṃ tasyā rudantyā virataṃ tadā meghalekhāvinirmuktaṃ divīva śaśimaṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदेष्णोवाच कस् त्वावधीद् वरारोहे कस्माद् रोदिषि शोभने कस्याद्य न सुखं भद्रे केन ते विप्रियं कृतम्
sudeṣṇovāca kas tvāvadhīd varārohe kasmād rodiṣi śobhane kasyādya na sukhaṃ bhadre kena te vipriyaṃ kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रौपद्य् उवाच कीचको मावधीत् तत्र सुराहारीं गतां तव सभायां पश्यतो राज्ञो यथैव विजने तथा
draupady uvāca kīcako māvadhīt tatra surāhārīṃ gatāṃ tava sabhāyāṃ paśyato rājño yathaiva vijane tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदेष्णोवाच घातयामि सुकेशान्ते कीचकं यदि मन्यसे यो ऽसौ त्वां कामसंमत्तो दुर्लभाम् अभिमन्यते
sudeṣṇovāca ghātayāmi sukeśānte kīcakaṃ yadi manyase yo 'sau tvāṃ kāmasaṃmatto durlabhām abhimanyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रौपद्य् उवाच अन्ये वै तं वधिष्यन्ति येषाम् आगः करोति सः मन्ये चाद्यैव सुव्यक्तं परलोकं गमिष्यति
draupady uvāca anye vai taṃ vadhiṣyanti yeṣām āgaḥ karoti saḥ manye cādyaiva suvyaktaṃ paralokaṃ gamiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.