Mahābhārata (critical edition) 4.20

भीमसेन उवाच धिग् अस्तु मे बाहुबलं गाण्डीवं फल्गुनस्य च यत् ते रक्तौ पुरा भूत्वा पाणी कृतकिणाव् उभौ

bhīmasena uvāca dhig astu me bāhubalaṃ gāṇḍīvaṃ phalgunasya ca yat te raktau purā bhūtvā pāṇī kṛtakiṇāv ubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सभायां स्म विराटस्य करोमि कदनं महत् तत्र मां धर्मराजस् तु कटाक्षेण न्यवारयत् तद् अहं तस्य विज्ञाय स्थित एवास्मि भामिनि

sabhāyāṃ sma virāṭasya karomi kadanaṃ mahat tatra māṃ dharmarājas tu kaṭākṣeṇa nyavārayat tad ahaṃ tasya vijñāya sthita evāsmi bhāmini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यच् च राष्ट्रात् प्रच्यवनं कुरूणाम् अवधश् च यः सुयोधनस्य कर्णस्य शकुनेः सौबलस्य च

yac ca rāṣṭrāt pracyavanaṃ kurūṇām avadhaś ca yaḥ suyodhanasya karṇasya śakuneḥ saubalasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःशासनस्य पापस्य यन् मया न हृतं शिरः तन् मे दहति कल्याणि हृदि शल्यम् इवार्पितम् मा धर्मं जहि सुश्रोणि क्रोधं जहि महामते

duḥśāsanasya pāpasya yan mayā na hṛtaṃ śiraḥ tan me dahati kalyāṇi hṛdi śalyam ivārpitam mā dharmaṃ jahi suśroṇi krodhaṃ jahi mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमं च समुपालम्भं त्वत्तो राजा युधिष्ठिरः शृणुयाद् यदि कल्याणि कृत्स्नं जह्यात् स जीवितम्

imaṃ ca samupālambhaṃ tvatto rājā yudhiṣṭhiraḥ śṛṇuyād yadi kalyāṇi kṛtsnaṃ jahyāt sa jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनंजयो वा सुश्रोणि यमौ वा तनुमध्यमे लोकान्तरगतेष्व् एषु नाहं शक्ष्यामि जीवितुम्

dhanaṃjayo vā suśroṇi yamau vā tanumadhyame lokāntaragateṣv eṣu nāhaṃ śakṣyāmi jīvitum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकन्या नाम शार्याती भार्गवं च्यवनं वने वल्मीकभूतं शाम्यन्तम् अन्वपद्यत भामिनी

sukanyā nāma śāryātī bhārgavaṃ cyavanaṃ vane valmīkabhūtaṃ śāmyantam anvapadyata bhāminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाडायनी चेन्द्रसेना रूपेण यदि ते श्रुता पतिम् अन्वचरद् वृद्धं पुरा वर्षसहस्रिणम्

nāḍāyanī cendrasenā rūpeṇa yadi te śrutā patim anvacarad vṛddhaṃ purā varṣasahasriṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुहिता जनकस्यापि वैदेही यदि ते श्रुता पतिम् अन्वचरत् सीता महारण्यनिवासिनम्

duhitā janakasyāpi vaidehī yadi te śrutā patim anvacarat sītā mahāraṇyanivāsinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षसा निग्रहं प्राप्य रामस्य महिषी प्रिया क्लिश्यमानापि सुश्रोणी रामम् एवान्वपद्यत

rakṣasā nigrahaṃ prāpya rāmasya mahiṣī priyā kliśyamānāpi suśroṇī rāmam evānvapadyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोपामुद्रा तथा भीरु वयोरूपसमन्विता अगस्त्यम् अन्वयाद् धित्वा कामान् सर्वान् अमानुषान्

lopāmudrā tathā bhīru vayorūpasamanvitā agastyam anvayād dhitvā kāmān sarvān amānuṣān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथैताः कीर्तिता नार्यो रूपवत्यः पतिव्रताः तथा त्वम् अपि कल्याणि सर्वैः समुदिता गुणैः

yathaitāḥ kīrtitā nāryo rūpavatyaḥ pativratāḥ tathā tvam api kalyāṇi sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मादीर्घं क्षम कालं त्वं मासम् अध्यर्धसंमितम् पूर्णे त्रयोदशे वर्षे राज्ञो राज्ञी भविष्यसि

mādīrghaṃ kṣama kālaṃ tvaṃ māsam adhyardhasaṃmitam pūrṇe trayodaśe varṣe rājño rājñī bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रौपद्य् उवाच आर्तयैतन् मया भीम कृतं बाष्पविमोक्षणम् अपारयन्त्या दुःखानि न राजानम् उपालभे

draupady uvāca ārtayaitan mayā bhīma kṛtaṃ bāṣpavimokṣaṇam apārayantyā duḥkhāni na rājānam upālabhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमुक्तेन व्यतीतेन भीमसेन महाबल प्रत्युपस्थितकालस्य कार्यस्यानन्तरो भव

vimuktena vyatītena bhīmasena mahābala pratyupasthitakālasya kāryasyānantaro bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममेह भीम कैकेयी रूपाभिभवशङ्कया नित्यम् उद्विजते राजा कथं नेयाद् इमाम् इति

mameha bhīma kaikeyī rūpābhibhavaśaṅkayā nityam udvijate rājā kathaṃ neyād imām iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्या विदित्वा तं भावं स्वयं चानृतदर्शनः कीचको ऽयं सुदुष्टात्मा सदा प्रार्थयते हि माम्

tasyā viditvā taṃ bhāvaṃ svayaṃ cānṛtadarśanaḥ kīcako 'yaṃ suduṣṭātmā sadā prārthayate hi mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् अहं कुपिता भीम पुनः कोपं नियम्य च अब्रुवं कामसंमूढम् आत्मानं रक्ष कीचक

tam ahaṃ kupitā bhīma punaḥ kopaṃ niyamya ca abruvaṃ kāmasaṃmūḍham ātmānaṃ rakṣa kīcaka

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धर्वाणाम् अहं भार्या पञ्चानां महिषी प्रिया ते त्वां निहन्युर् दुर्धर्षाः शूराः साहसकारिणः

gandharvāṇām ahaṃ bhāryā pañcānāṃ mahiṣī priyā te tvāṃ nihanyur durdharṣāḥ śūrāḥ sāhasakāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तः स दुष्टात्मा कीचकः प्रत्युवाच ह नाहं बिभेमि सैरन्ध्रि गन्धर्वाणां शुचिस्मिते

evam uktaḥ sa duṣṭātmā kīcakaḥ pratyuvāca ha nāhaṃ bibhemi sairandhri gandharvāṇāṃ śucismite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतं सहस्रम् अपि वा गन्धर्वाणाम् अहं रणे समागतं हनिष्यामि त्वं भीरु कुरु मे क्षणम्

śataṃ sahasram api vā gandharvāṇām ahaṃ raṇe samāgataṃ haniṣyāmi tvaṃ bhīru kuru me kṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्ते चाब्रुवं सूतं कामातुरम् अहं पुनः न त्वं प्रतिबलस् तेषां गन्धर्वाणां यशस्विनाम्

ity ukte cābruvaṃ sūtaṃ kāmāturam ahaṃ punaḥ na tvaṃ pratibalas teṣāṃ gandharvāṇāṃ yaśasvinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मे स्थितास्मि सततं कुलशीलसमन्विता नेच्छामि कं चिद् वध्यन्तं तेन जीवसि कीचक

dharme sthitāsmi satataṃ kulaśīlasamanvitā necchāmi kaṃ cid vadhyantaṃ tena jīvasi kīcaka

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तः स दुष्टात्मा प्रहस्य स्वनवत् तदा न तिष्ठति स्म सन्मार्गे न च धर्मं बुभूषति

evam uktaḥ sa duṣṭātmā prahasya svanavat tadā na tiṣṭhati sma sanmārge na ca dharmaṃ bubhūṣati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापात्मा पापभावश् च कामरागवशानुगः अविनीतश् च दुष्टात्मा प्रत्याख्यातः पुनः पुनः दर्शने दर्शने हन्यात् तथा जह्यां च जीवितम्

pāpātmā pāpabhāvaś ca kāmarāgavaśānugaḥ avinītaś ca duṣṭātmā pratyākhyātaḥ punaḥ punaḥ darśane darśane hanyāt tathā jahyāṃ ca jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् धर्मे यतमानानां महान् धर्मो नशिष्यति समयं रक्षमाणानां भार्या वो न भविष्यति

tad dharme yatamānānāṃ mahān dharmo naśiṣyati samayaṃ rakṣamāṇānāṃ bhāryā vo na bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भार्यायां रक्ष्यमाणायां प्रजा भवति रक्षिता प्रजायां रक्ष्यमाणायाम् आत्मा भवति रक्षितः

bhāryāyāṃ rakṣyamāṇāyāṃ prajā bhavati rakṣitā prajāyāṃ rakṣyamāṇāyām ātmā bhavati rakṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वदतां वर्णधर्मांश् च ब्राह्मणानां हि मे श्रुतम् क्षत्रियस्य सदा धर्मो नान्यः शत्रुनिबर्हणात्

vadatāṃ varṇadharmāṃś ca brāhmaṇānāṃ hi me śrutam kṣatriyasya sadā dharmo nānyaḥ śatrunibarhaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यतो धर्मराजस्य कीचको मां पदावधीत् तव चैव समक्षं वै भीमसेन महाबल

paśyato dharmarājasya kīcako māṃ padāvadhīt tava caiva samakṣaṃ vai bhīmasena mahābala

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वया ह्य् अहं परित्राता तस्माद् घोराज् जटासुरात् जयद्रथं तथैव त्वम् अजैषीर् भ्रातृभिः सह

tvayā hy ahaṃ paritrātā tasmād ghorāj jaṭāsurāt jayadrathaṃ tathaiva tvam ajaiṣīr bhrātṛbhiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जहीमम् अपि पापं त्वं यो ऽयं माम् अवमन्यते कीचको राजवाल्लभ्याच् छोककृन् मम भारत

jahīmam api pāpaṃ tvaṃ yo 'yaṃ mām avamanyate kīcako rājavāllabhyāc chokakṛn mama bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् एवं कामसंमत्तं भिन्धि कुम्भम् इवाश्मनि यो निमित्तम् अनर्थानां बहूनां मम भारत

tam evaṃ kāmasaṃmattaṃ bhindhi kumbham ivāśmani yo nimittam anarthānāṃ bahūnāṃ mama bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं चेज् जीवन्तम् आदित्यः प्रातर् अभ्युदयिष्यति विषम् आलोड्य पास्यामि मा कीचकवशं गमम् श्रेयो हि मरणं मह्यं भीमसेन तवाग्रतः

taṃ cej jīvantam ādityaḥ prātar abhyudayiṣyati viṣam āloḍya pāsyāmi mā kīcakavaśaṃ gamam śreyo hi maraṇaṃ mahyaṃ bhīmasena tavāgrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैशंपायन उवाच इत्य् उक्त्वा प्रारुदत् कृष्णा भीमस्योरः समाश्रिता भीमश् च तां परिष्वज्य महत् सान्त्वं प्रयुज्य च कीचकं मनसागच्छत् सृक्किणी परिसंलिहन्

vaiśaṃpāyana uvāca ity uktvā prārudat kṛṣṇā bhīmasyoraḥ samāśritā bhīmaś ca tāṃ pariṣvajya mahat sāntvaṃ prayujya ca kīcakaṃ manasāgacchat sṛkkiṇī parisaṃlihan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.