Mahābhārata (critical edition) 4.31

वैशंपायन उवाच निर्याय नगराच् छूरा व्यूढानीकाः प्रहारिणः त्रिगर्तान् अस्पृशन् मत्स्याः सूर्ये परिणते सति

vaiśaṃpāyana uvāca niryāya nagarāc chūrā vyūḍhānīkāḥ prahāriṇaḥ trigartān aspṛśan matsyāḥ sūrye pariṇate sati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते त्रिगर्ताश् च मत्स्याश् च संरब्धा युद्धदुर्मदाः अन्योन्यम् अभिगर्जन्तो गोषु गृद्धा महाबलाः

te trigartāś ca matsyāś ca saṃrabdhā yuddhadurmadāḥ anyonyam abhigarjanto goṣu gṛddhā mahābalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीमाश् च मत्तमातङ्गास् तोमराङ्कुशचोदिताः ग्रामणीयैः समारूढाः कुशलैर् हस्तिसादिभिः

bhīmāś ca mattamātaṅgās tomarāṅkuśacoditāḥ grāmaṇīyaiḥ samārūḍhāḥ kuśalair hastisādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां समागमो घोरस् तुमुलो लोमहर्षणः देवासुरसमो राजन्न् आसीत् सूर्ये विलम्बति

teṣāṃ samāgamo ghoras tumulo lomaharṣaṇaḥ devāsurasamo rājann āsīt sūrye vilambati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदतिष्ठद् रजो भौमं न प्रज्ञायत किं चन पक्षिणश् चापतन् भूमौ सैन्येन रजसावृताः

udatiṣṭhad rajo bhaumaṃ na prajñāyata kiṃ cana pakṣiṇaś cāpatan bhūmau sainyena rajasāvṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इषुभिर् व्यतिसंयद्भिर् आदित्यो ऽन्तरधीयत खद्योतैर् इव संयुक्तम् अन्तरिक्षं व्यराजत

iṣubhir vyatisaṃyadbhir ādityo 'ntaradhīyata khadyotair iva saṃyuktam antarikṣaṃ vyarājata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुक्मपृष्ठानि चापानि व्यतिषक्तानि धन्विनाम् पततां लोकवीराणां सव्यदक्षिणम् अस्यताम्

rukmapṛṣṭhāni cāpāni vyatiṣaktāni dhanvinām patatāṃ lokavīrāṇāṃ savyadakṣiṇam asyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथा रथैः समाजग्मुः पादातैश् च पदातयः सादिभिः सादिनश् चैव गजैश् चापि महागजाः

rathā rathaiḥ samājagmuḥ pādātaiś ca padātayaḥ sādibhiḥ sādinaś caiva gajaiś cāpi mahāgajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असिभिः पट्टिशैः प्रासैः शक्तिभिस् तोमरैर् अपि संरब्धाः समरे राजन् निजघ्नुर् इतरेतरम्

asibhiḥ paṭṭiśaiḥ prāsaiḥ śaktibhis tomarair api saṃrabdhāḥ samare rājan nijaghnur itaretaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निघ्नन्तः समरे ऽन्योन्यं शूराः परिघबाहवः न शेकुर् अभिसंरब्धाः शूरान् कर्तुं पराङ्मुखान्

nighnantaḥ samare 'nyonyaṃ śūrāḥ parighabāhavaḥ na śekur abhisaṃrabdhāḥ śūrān kartuṃ parāṅmukhān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कॢप्तोत्तरोष्ठं सुनसं कॢप्तकेशम् अलंकृतम् अदृश्यत शिरश् छिन्नं रजोध्वस्तं सकुण्डलम्

kḷptottaroṣṭhaṃ sunasaṃ kḷptakeśam alaṃkṛtam adṛśyata śiraś chinnaṃ rajodhvastaṃ sakuṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदृश्यंस् तत्र गात्राणि शरैश् छिन्नानि भागशः शालस्कन्धनिकाशानि क्षत्रियाणां महामृधे

adṛśyaṃs tatra gātrāṇi śaraiś chinnāni bhāgaśaḥ śālaskandhanikāśāni kṣatriyāṇāṃ mahāmṛdhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागभोगनिकाशैश् च बाहुभिश् चन्दनोक्षितैः आकीर्णा वसुधा तत्र शिरोभिश् च सकुण्डलैः

nāgabhoganikāśaiś ca bāhubhiś candanokṣitaiḥ ākīrṇā vasudhā tatra śirobhiś ca sakuṇḍalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपशाम्यद् रजो भौमं रुधिरेण प्रसर्पता कश्मलं प्राविशद् घोरं निर्मर्यादम् अवर्तत

upaśāmyad rajo bhaumaṃ rudhireṇa prasarpatā kaśmalaṃ prāviśad ghoraṃ nirmaryādam avartata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतानीकः शतं हत्वा विशालाक्षश् चतुःशतम् प्रविष्टौ महतीं सेनां त्रिगर्तानां महारथौ आर्च्छेतां बहुसंरब्धौ केशाकेशि नखानखि

śatānīkaḥ śataṃ hatvā viśālākṣaś catuḥśatam praviṣṭau mahatīṃ senāṃ trigartānāṃ mahārathau ārcchetāṃ bahusaṃrabdhau keśākeśi nakhānakhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्षयित्वा त्रिगर्तानां तौ प्रविष्टौ रथव्रजम् जग्मतुः सूर्यदत्तश् च मदिराश्वश् च पृष्ठतः

lakṣayitvā trigartānāṃ tau praviṣṭau rathavrajam jagmatuḥ sūryadattaś ca madirāśvaś ca pṛṣṭhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विराटस् तत्र संग्रामे हत्वा पञ्चशतान् रथान् हयानां च शतान्य् अत्र हत्वा पञ्च महारथान्

virāṭas tatra saṃgrāme hatvā pañcaśatān rathān hayānāṃ ca śatāny atra hatvā pañca mahārathān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरन् स विविधान् मार्गान् रथेषु रथयूथपः त्रिगर्तानां सुशर्माणम् आर्च्छद् रुक्मरथं रणे

caran sa vividhān mārgān ratheṣu rathayūthapaḥ trigartānāṃ suśarmāṇam ārcchad rukmarathaṃ raṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ व्यावहरतां तत्र महात्मानौ महाबलौ अन्योन्यम् अभिगर्जन्तौ गोष्ठे गोवृषभाव् इव

tau vyāvaharatāṃ tatra mahātmānau mahābalau anyonyam abhigarjantau goṣṭhe govṛṣabhāv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो रथाभ्यां रथिनौ व्यतियाय समन्ततः शरान् व्यसृजतां शीघ्रं तोयधारा घनाव् इव

tato rathābhyāṃ rathinau vyatiyāya samantataḥ śarān vyasṛjatāṃ śīghraṃ toyadhārā ghanāv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्योन्यं चातिसंरब्धौ विचेरतुर् अमर्षणौ कृतास्त्रौ निशितैर् बाणैर् असिशक्तिगदाभृतौ

anyonyaṃ cātisaṃrabdhau viceratur amarṣaṇau kṛtāstrau niśitair bāṇair asiśaktigadābhṛtau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो राजा सुशर्माणं विव्याध दशभिः शरैः पञ्चभिः पञ्चभिश् चास्य विव्याध चतुरो हयान्

tato rājā suśarmāṇaṃ vivyādha daśabhiḥ śaraiḥ pañcabhiḥ pañcabhiś cāsya vivyādha caturo hayān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव मत्स्यराजानं सुशर्मा युद्धदुर्मदः पञ्चाशता शितैर् बाणैर् विव्याध परमास्त्रवित्

tathaiva matsyarājānaṃ suśarmā yuddhadurmadaḥ pañcāśatā śitair bāṇair vivyādha paramāstravit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सैन्यं समावृत्य मत्स्यराजसुशर्मणोः नाभ्यजानंस् तदान्योन्यं प्रदोषे रजसावृते

tataḥ sainyaṃ samāvṛtya matsyarājasuśarmaṇoḥ nābhyajānaṃs tadānyonyaṃ pradoṣe rajasāvṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.