Library·Mahābhārata (critical edition)·4·4.5
वैशंपायन उवाच ते वीरा बद्धनिस्त्रिंशास् ततायुधकलापिनः बद्धगोधाङ्गुलित्राणाः कालिन्दीम् अभितो ययुः
vaiśaṃpāyana uvāca te vīrā baddhanistriṃśās tatāyudhakalāpinaḥ baddhagodhāṅgulitrāṇāḥ kālindīm abhito yayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते दक्षिणं तीरम् अन्वगच्छन् पदातयः वसन्तो गिरिदुर्गेषु वनदुर्गेषु धन्विनः
tatas te dakṣiṇaṃ tīram anvagacchan padātayaḥ vasanto giridurgeṣu vanadurgeṣu dhanvinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विध्यन्तो मृगजातानि महेष्वासा महाबलाः उत्तरेण दशार्णांस् ते पाञ्चालान् दक्षिणेन तु
vidhyanto mṛgajātāni maheṣvāsā mahābalāḥ uttareṇa daśārṇāṃs te pāñcālān dakṣiṇena tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तरेण यकृल्लोमाञ् शूरसेनांश् च पाण्डवाः लुब्धा ब्रुवाणा मत्स्यस्य विषयं प्राविशन् वनात्
antareṇa yakṛllomāñ śūrasenāṃś ca pāṇḍavāḥ lubdhā bruvāṇā matsyasya viṣayaṃ prāviśan vanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो जनपदं प्राप्य कृष्णा राजानम् अब्रवीत् पश्यैकपद्यो दृश्यन्ते क्षेत्राणि विविधानि च
tato janapadaṃ prāpya kṛṣṇā rājānam abravīt paśyaikapadyo dṛśyante kṣetrāṇi vividhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यक्तं दूरे विराटस्य राजधानी भविष्यति वसामेह परां रात्रिं बलवान् मे परिश्रमः
vyaktaṃ dūre virāṭasya rājadhānī bhaviṣyati vasāmeha parāṃ rātriṃ balavān me pariśramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच धनंजय समुद्यम्य पाञ्चालीं वह भारत राजधान्यां निवत्स्यामो विमुक्ताश् च वनादितः
yudhiṣṭhira uvāca dhanaṃjaya samudyamya pāñcālīṃ vaha bhārata rājadhānyāṃ nivatsyāmo vimuktāś ca vanāditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच ताम् आदायार्जुनस् तूर्णं द्रौपदीं गजराड् इव संप्राप्य नगराभ्याशम् अवतारयद् अर्जुनः
vaiśaṃpāyana uvāca tām ādāyārjunas tūrṇaṃ draupadīṃ gajarāḍ iva saṃprāpya nagarābhyāśam avatārayad arjunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स राजधानीं संप्राप्य कौन्तेयो ऽर्जुनम् अब्रवीत् क्वायुधानि समासज्य प्रवेक्ष्यामः पुरं वयम्
sa rājadhānīṃ saṃprāpya kaunteyo 'rjunam abravīt kvāyudhāni samāsajya pravekṣyāmaḥ puraṃ vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सायुधाश् च वयं तात प्रवेक्ष्यामः पुरं यदि समुद्वेगं जनस्यास्य करिष्यामो न संशयः
sāyudhāś ca vayaṃ tāta pravekṣyāmaḥ puraṃ yadi samudvegaṃ janasyāsya kariṣyāmo na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो द्वादश वर्षाणि प्रवेष्टव्यं वनं पुनः एकस्मिन्न् अपि विज्ञाते प्रतिज्ञातं हि नस् तथा
tato dvādaśa varṣāṇi praveṣṭavyaṃ vanaṃ punaḥ ekasminn api vijñāte pratijñātaṃ hi nas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुन उवाच इयं कूटे मनुष्येन्द्र गहना महती शमी भीमशाखा दुरारोहा श्मशानस्य समीपतः
arjuna uvāca iyaṃ kūṭe manuṣyendra gahanā mahatī śamī bhīmaśākhā durārohā śmaśānasya samīpataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चापि विद्यते कश् चिन् मनुष्य इह पार्थिव उत्पथे हि वने जाता मृगव्यालनिषेविते
na cāpi vidyate kaś cin manuṣya iha pārthiva utpathe hi vane jātā mṛgavyālaniṣevite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समासज्यायुधान्य् अस्यां गच्छामो नगरं प्रति एवम् अत्र यथाजोषं विहरिष्याम भारत
samāsajyāyudhāny asyāṃ gacchāmo nagaraṃ prati evam atra yathājoṣaṃ vihariṣyāma bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच एवम् उक्त्वा स राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् प्रचक्रमे निधानाय शस्त्राणां भरतर्षभ
vaiśaṃpāyana uvāca evam uktvā sa rājānaṃ dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram pracakrame nidhānāya śastrāṇāṃ bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन देवान् मनुष्यांश् च सर्पांश् चैकरथो ऽजयत् स्फीताञ्जनपदांश् चान्यान् अजयत् कुरुनन्दनः
yena devān manuṣyāṃś ca sarpāṃś caikaratho 'jayat sphītāñjanapadāṃś cānyān ajayat kurunandanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उदारं महाघोषं सपत्नगणसूदनम् अपज्यम् अकरोत् पार्थो गाण्डीवम् अभयंकरम्
tad udāraṃ mahāghoṣaṃ sapatnagaṇasūdanam apajyam akarot pārtho gāṇḍīvam abhayaṃkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन वीरः कुरुक्षेत्रम् अभ्यरक्षत् परंतपः अमुञ्चद् धनुषस् तस्य ज्याम् अक्षय्यां युधिष्ठिरः
yena vīraḥ kurukṣetram abhyarakṣat paraṃtapaḥ amuñcad dhanuṣas tasya jyām akṣayyāṃ yudhiṣṭhiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाञ्चालान् येन संग्रामे भीमसेनो ऽजयत् प्रभुः प्रत्यषेधद् बहून् एकः सपत्नांश् चैव दिग्जये
pāñcālān yena saṃgrāme bhīmaseno 'jayat prabhuḥ pratyaṣedhad bahūn ekaḥ sapatnāṃś caiva digjaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशम्य यस्य विस्फारं व्यद्रवन्त रणे परे पर्वतस्येव दीर्णस्य विस्फोटम् अशनेर् इव
niśamya yasya visphāraṃ vyadravanta raṇe pare parvatasyeva dīrṇasya visphoṭam aśaner iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैन्धवं येन राजानं परामृषत चानघ ज्यापाशं धनुषस् तस्य भीमसेनो ऽवतारयत्
saindhavaṃ yena rājānaṃ parāmṛṣata cānagha jyāpāśaṃ dhanuṣas tasya bhīmaseno 'vatārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजयत् पश्चिमाम् आशां धनुषा येन पाण्डवः तस्य मौर्वीम् अपाकर्षच् छूरः संक्रन्दनो युधि
ajayat paścimām āśāṃ dhanuṣā yena pāṇḍavaḥ tasya maurvīm apākarṣac chūraḥ saṃkrandano yudhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणां दक्षिणाचारो दिशं येनाजयत् प्रभुः अपज्यम् अकरोद् वीरः सहदेवस् तदायुधम्
dakṣiṇāṃ dakṣiṇācāro diśaṃ yenājayat prabhuḥ apajyam akarod vīraḥ sahadevas tadāyudham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खड्गांश् च पीतान् दीर्घांश् च कलापांश् च महाधनान् विपाठान् क्षुरधारांश् च धनुर्भिर् निदधुः सह
khaḍgāṃś ca pītān dīrghāṃś ca kalāpāṃś ca mahādhanān vipāṭhān kṣuradhārāṃś ca dhanurbhir nidadhuḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम् उपारुह्य नकुलो धनूंषि निदधत् स्वयम् यानि तस्यावकाशानि दृढरूपाण्य् अमन्यत
tām upāruhya nakulo dhanūṃṣi nidadhat svayam yāni tasyāvakāśāni dṛḍharūpāṇy amanyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र चापश्यत स वै तिरो वर्षाणि वर्षति तत्र तानि दृढैः पाशैः सुगाढं पर्यबन्धत
yatra cāpaśyata sa vai tiro varṣāṇi varṣati tatra tāni dṛḍhaiḥ pāśaiḥ sugāḍhaṃ paryabandhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरं च मृतस्यैकं समबध्नन्त पाण्डवाः विवर्जयिष्यन्ति नरा दूराद् एव शमीम् इमाम् आबद्धं शवम् अत्रेति गन्धम् आघ्राय पूतिकम्
śarīraṃ ca mṛtasyaikaṃ samabadhnanta pāṇḍavāḥ vivarjayiṣyanti narā dūrād eva śamīm imām ābaddhaṃ śavam atreti gandham āghrāya pūtikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशीतिशतवर्षेयं माता न इति वादिनः कुलधर्मो ऽयम् अस्माकं पूर्वैर् आचरितो ऽपि च समासजाना वृक्षे ऽस्मिन्न् इति वै व्याहरन्ति ते
aśītiśatavarṣeyaṃ mātā na iti vādinaḥ kuladharmo 'yam asmākaṃ pūrvair ācarito 'pi ca samāsajānā vṛkṣe 'sminn iti vai vyāharanti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ गोपालाविपालेभ्य आचक्षाणाः परंतपाः आजग्मुर् नगराभ्याशं पार्थाः शत्रुनिबर्हणाः
ā gopālāvipālebhya ācakṣāṇāḥ paraṃtapāḥ ājagmur nagarābhyāśaṃ pārthāḥ śatrunibarhaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयो जयन्तो विजयो जयत्सेनो जयद्बलः इति गुह्यानि नामानि चक्रे तेषां युधिष्ठिरः
jayo jayanto vijayo jayatseno jayadbalaḥ iti guhyāni nāmāni cakre teṣāṃ yudhiṣṭhiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो यथाप्रतिज्ञाभिः प्राविशन् नगरं महत् अज्ञातचर्यां वत्स्यन्तो राष्ट्रे वर्षं त्रयोदशम्
tato yathāpratijñābhiḥ prāviśan nagaraṃ mahat ajñātacaryāṃ vatsyanto rāṣṭre varṣaṃ trayodaśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.