Mahābhārata (critical edition) 4.6

वैशंपायन उवाच ततो विराटं प्रथमं युधिष्ठिरो; राजा सभायाम् उपविष्टम् आव्रजत् वैडूर्यरूपान् प्रतिमुच्य काञ्चनान्; अक्षान् स कक्षे परिगृह्य वाससा

vaiśaṃpāyana uvāca tato virāṭaṃ prathamaṃ yudhiṣṭhiro; rājā sabhāyām upaviṣṭam āvrajat vaiḍūryarūpān pratimucya kāñcanān; akṣān sa kakṣe parigṛhya vāsasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नराधिपो राष्ट्रपतिं यशस्विनं; महायशाः कौरववंशवर्धनः महानुभावो नरराजसत्कृतो; दुरासदस् तीक्ष्णविषो यथोरगः

narādhipo rāṣṭrapatiṃ yaśasvinaṃ; mahāyaśāḥ kauravavaṃśavardhanaḥ mahānubhāvo nararājasatkṛto; durāsadas tīkṣṇaviṣo yathoragaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालेन रूपेण नरर्षभो महान्; अथार्चिरूपेण यथामरस् तथा महाभ्रजालैर् इव संवृतो रविर्; यथानलो भस्मवृतश् च वीर्यवान्

bālena rūpeṇa nararṣabho mahān; athārcirūpeṇa yathāmaras tathā mahābhrajālair iva saṃvṛto ravir; yathānalo bhasmavṛtaś ca vīryavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आपतन्तं प्रसमीक्ष्य पाण्डवं; विराटराड् इन्दुम् इवाभ्रसंवृतम् मन्त्रिद्विजान् सूतमुखान् विशस् तथा; ये चापि के चित् परिषत्समासते पप्रच्छ को ऽयं प्रथमं समेयिवान्; अनेन यो ऽयं प्रसमीक्षते सभाम्

tam āpatantaṃ prasamīkṣya pāṇḍavaṃ; virāṭarāḍ indum ivābhrasaṃvṛtam mantridvijān sūtamukhān viśas tathā; ye cāpi ke cit pariṣatsamāsate papraccha ko 'yaṃ prathamaṃ sameyivān; anena yo 'yaṃ prasamīkṣate sabhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तु द्विजो ऽयं भविता नरोत्तमः; पतिः पृथिव्या इति मे मनोगतम् न चास्य दासो न रथो न कुण्डले; समीपतो भ्राजति चायम् इन्द्रवत्

na tu dvijo 'yaṃ bhavitā narottamaḥ; patiḥ pṛthivyā iti me manogatam na cāsya dāso na ratho na kuṇḍale; samīpato bhrājati cāyam indravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरलिङ्गैर् उपसूचितो ह्य् अयं; मूर्धाभिषिक्तो ऽयम् इतीव मानसम् समीपम् आयाति च मे गतव्यथो; यथा गजस् तामरसीं मदोत्कटः

śarīraliṅgair upasūcito hy ayaṃ; mūrdhābhiṣikto 'yam itīva mānasam samīpam āyāti ca me gatavyatho; yathā gajas tāmarasīṃ madotkaṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वितर्कयन्तं तु नरर्षभस् तदा; युधिष्ठिरो ऽभ्येत्य विराटम् अब्रवीत् सम्राड् विजानात्व् इह जीवितार्थिनं; विनष्टसर्वस्वम् उपागतं द्विजम्

vitarkayantaṃ tu nararṣabhas tadā; yudhiṣṭhiro 'bhyetya virāṭam abravīt samrāḍ vijānātv iha jīvitārthinaṃ; vinaṣṭasarvasvam upāgataṃ dvijam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इहाहम् इच्छामि तवानघान्तिके; वस्तुं यथा कामचरस् तथा विभो तम् अब्रवीत् स्वागतम् इत्य् अनन्तरं; राजा प्रहृष्टः प्रतिसंगृहाण च

ihāham icchāmi tavānaghāntike; vastuṃ yathā kāmacaras tathā vibho tam abravīt svāgatam ity anantaraṃ; rājā prahṛṣṭaḥ pratisaṃgṛhāṇa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामेन ताताभिवदाम्य् अहं त्वां; कस्यासि राज्ञो विषयाद् इहागतः गोत्रं च नामापि च शंस तत्त्वतः; किं चापि शिल्पं तव विद्यते कृतम्

kāmena tātābhivadāmy ahaṃ tvāṃ; kasyāsi rājño viṣayād ihāgataḥ gotraṃ ca nāmāpi ca śaṃsa tattvataḥ; kiṃ cāpi śilpaṃ tava vidyate kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युधिष्ठिर उवाच युधिष्ठिरस्यासम् अहं पुरा सखा; वैयाघ्रपद्यः पुनर् अस्मि ब्राह्मणः अक्षान् प्रवप्तुं कुशलो ऽस्मि देविता; कङ्केति नाम्नास्मि विराट विश्रुतः

yudhiṣṭhira uvāca yudhiṣṭhirasyāsam ahaṃ purā sakhā; vaiyāghrapadyaḥ punar asmi brāhmaṇaḥ akṣān pravaptuṃ kuśalo 'smi devitā; kaṅketi nāmnāsmi virāṭa viśrutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विराट उवाच ददामि ते हन्त वरं यम् इच्छसि; प्रशाधि मत्स्यान् वशगो ह्य् अहं तव प्रिया हि धूर्ता मम देविनः सदा; भवांश् च देवोपम राज्यम् अर्हति

virāṭa uvāca dadāmi te hanta varaṃ yam icchasi; praśādhi matsyān vaśago hy ahaṃ tava priyā hi dhūrtā mama devinaḥ sadā; bhavāṃś ca devopama rājyam arhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युधिष्ठिर उवाच आप्तो विवादः परमो विशां पते; न विद्यते किं चन मत्स्य हीनतः न मे जितः कश् चन धारयेद् धनं; वरो ममैषो ऽस्तु तव प्रसादतः

yudhiṣṭhira uvāca āpto vivādaḥ paramo viśāṃ pate; na vidyate kiṃ cana matsya hīnataḥ na me jitaḥ kaś cana dhārayed dhanaṃ; varo mamaiṣo 'stu tava prasādataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विराट उवाच हन्याम् अवध्यं यदि ते ऽप्रियं चरेत्; प्रव्राजयेयं विषयाद् द्विजांस् तथा शृण्वन्तु मे जानपदाः समागताः; कङ्को यथाहं विषये प्रभुस् तथा

virāṭa uvāca hanyām avadhyaṃ yadi te 'priyaṃ caret; pravrājayeyaṃ viṣayād dvijāṃs tathā śṛṇvantu me jānapadāḥ samāgatāḥ; kaṅko yathāhaṃ viṣaye prabhus tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समानयानो भवितासि मे सखा; प्रभूतवस्त्रो बहुपानभोजनः पश्येस् त्वम् अन्तश् च बहिश् च सर्वदा; कृतं च ते द्वारम् अपावृतं मया

samānayāno bhavitāsi me sakhā; prabhūtavastro bahupānabhojanaḥ paśyes tvam antaś ca bahiś ca sarvadā; kṛtaṃ ca te dvāram apāvṛtaṃ mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये त्वानुवादेयुर् अवृत्तिकर्शिता; ब्रूयाश् च तेषां वचनेन मे सदा दास्यामि सर्वं तद् अहं न संशयो; न ते भयं विद्यति संनिधौ मम

ye tvānuvādeyur avṛttikarśitā; brūyāś ca teṣāṃ vacanena me sadā dāsyāmi sarvaṃ tad ahaṃ na saṃśayo; na te bhayaṃ vidyati saṃnidhau mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैशंपायन उवाच एवं स लब्ध्वा तु वरं समागमं; विराटराजेन नरर्षभस् तदा उवास वीरः परमार्चितः सुखी; न चापि कश् चिच् चरितं बुबोध तत्

vaiśaṃpāyana uvāca evaṃ sa labdhvā tu varaṃ samāgamaṃ; virāṭarājena nararṣabhas tadā uvāsa vīraḥ paramārcitaḥ sukhī; na cāpi kaś cic caritaṃ bubodha tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.