Library·Mahābhārata (critical edition)·4·4.66
विराट उवाच यद्य् एष राजा कौरव्यः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः कतमो ऽस्यार्जुनो भ्राता भीमश् च कतमो बली
virāṭa uvāca yady eṣa rājā kauravyaḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ katamo 'syārjuno bhrātā bhīmaś ca katamo balī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नकुलः सहदेवो वा द्रौपदी वा यशस्विनी यदा द्यूते जिताः पार्था न प्राज्ञायन्त ते क्व चित्
nakulaḥ sahadevo vā draupadī vā yaśasvinī yadā dyūte jitāḥ pārthā na prājñāyanta te kva cit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुन उवाच य एष बल्लवो ब्रूते सूदस् तव नराधिप एष भीमो महाबाहुर् भीमवेगपराक्रमः
arjuna uvāca ya eṣa ballavo brūte sūdas tava narādhipa eṣa bhīmo mahābāhur bhīmavegaparākramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष क्रोधवशान् हत्वा पर्वते गन्धमादने सौगन्धिकानि दिव्यानि कृष्णार्थे समुपाहरत्
eṣa krodhavaśān hatvā parvate gandhamādane saugandhikāni divyāni kṛṣṇārthe samupāharat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धर्व एष वै हन्ता कीचकानां दुरात्मनाम् व्याघ्रान् ऋक्षान् वराहांश् च हतवान् स्त्रीपुरे तव
gandharva eṣa vai hantā kīcakānāṃ durātmanām vyāghrān ṛkṣān varāhāṃś ca hatavān strīpure tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् चासीद् अश्वबन्धस् ते नकुलो ऽयं परंतपः गोसंख्यः सहदेवश् च माद्रीपुत्रौ महारथौ
yaś cāsīd aśvabandhas te nakulo 'yaṃ paraṃtapaḥ gosaṃkhyaḥ sahadevaś ca mādrīputrau mahārathau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृङ्गारवेषाभरणौ रूपवन्तौ यशस्विनौ नानारथसहस्राणां समर्थौ पुरुषर्षभौ
śṛṅgāraveṣābharaṇau rūpavantau yaśasvinau nānārathasahasrāṇāṃ samarthau puruṣarṣabhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा पद्मपलाशाक्षी सुमध्या चारुहासिनी सैरन्ध्री द्रौपदी राजन् यत्कृते कीचका हताः
eṣā padmapalāśākṣī sumadhyā cāruhāsinī sairandhrī draupadī rājan yatkṛte kīcakā hatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुनो ऽहं महाराज व्यक्तं ते श्रोत्रम् आगतः भीमाद् अवरजः पार्थो यमाभ्यां चापि पूर्वजः
arjuno 'haṃ mahārāja vyaktaṃ te śrotram āgataḥ bhīmād avarajaḥ pārtho yamābhyāṃ cāpi pūrvajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उषिताः स्म महाराज सुखं तव निवेशने अज्ञातवासम् उषिता गर्भवास इव प्रजाः
uṣitāḥ sma mahārāja sukhaṃ tava niveśane ajñātavāsam uṣitā garbhavāsa iva prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच यदार्जुनेन ते वीराः कथिताः पञ्च पाण्डवाः तदार्जुनस्य वैराटिः कथयाम् आस विक्रमम्
vaiśaṃpāyana uvāca yadārjunena te vīrāḥ kathitāḥ pañca pāṇḍavāḥ tadārjunasya vairāṭiḥ kathayām āsa vikramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं स द्विषतां मध्ये मृगाणाम् इव केसरी अचरद् रथवृन्देषु निघ्नंस् तेषां वरान् वरान्
ayaṃ sa dviṣatāṃ madhye mṛgāṇām iva kesarī acarad rathavṛndeṣu nighnaṃs teṣāṃ varān varān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन विद्धो मातङ्गो महान् एकेषुणा हतः हिरण्यकक्ष्यः संग्रामे दन्ताभ्याम् अगमन् महीम्
anena viddho mātaṅgo mahān ekeṣuṇā hataḥ hiraṇyakakṣyaḥ saṃgrāme dantābhyām agaman mahīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन विजिता गावो जिताश् च कुरवो युधि अस्य शङ्खप्रणादेन कर्णौ मे बधिरीकृतौ
anena vijitā gāvo jitāś ca kuravo yudhi asya śaṅkhapraṇādena karṇau me badhirīkṛtau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा मत्स्यराजः प्रतापवान् उत्तरं प्रत्युवाचेदम् अभिपन्नो युधिष्ठिरे
tasya tad vacanaṃ śrutvā matsyarājaḥ pratāpavān uttaraṃ pratyuvācedam abhipanno yudhiṣṭhire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसादनं पाण्डवस्य प्राप्तकालं हि रोचये उत्तरां च प्रयच्छामि पार्थाय यदि ते मतम्
prasādanaṃ pāṇḍavasya prāptakālaṃ hi rocaye uttarāṃ ca prayacchāmi pārthāya yadi te matam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तर उवाच अर्च्याः पूज्याश् च मान्याश् च प्राप्तकालं च मे मतम् पूज्यन्तां पूजनार्हाश् च महाभागाश् च पाण्डवाः
uttara uvāca arcyāḥ pūjyāś ca mānyāś ca prāptakālaṃ ca me matam pūjyantāṃ pūjanārhāś ca mahābhāgāś ca pāṇḍavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विराट उवाच अहं खल्व् अपि संग्रामे शत्रूणां वशम् आगतः मोक्षितो भीमसेनेन गावश् च विजितास् तथा
virāṭa uvāca ahaṃ khalv api saṃgrāme śatrūṇāṃ vaśam āgataḥ mokṣito bhīmasenena gāvaś ca vijitās tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेषां बाहुवीर्येण यद् अस्माकं जयो मृधे वयं सर्वे सहामात्याः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् प्रसादयामो भद्रं ते सानुजं पाण्डवर्षभम्
eteṣāṃ bāhuvīryeṇa yad asmākaṃ jayo mṛdhe vayaṃ sarve sahāmātyāḥ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram prasādayāmo bhadraṃ te sānujaṃ pāṇḍavarṣabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अस्माभिर् अजानद्भिः किं चिद् उक्तो नराधिपः क्षन्तुम् अर्हति तत् सर्वं धर्मात्मा ह्य् एष पाण्डवः
yad asmābhir ajānadbhiḥ kiṃ cid ukto narādhipaḥ kṣantum arhati tat sarvaṃ dharmātmā hy eṣa pāṇḍavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच ततो विराटः परमाभितुष्टः; समेत्य राज्ञा समयं चकार राज्यं च सर्वं विससर्ज तस्मै; सदण्डकोशं सपुरं महात्मा
vaiśaṃpāyana uvāca tato virāṭaḥ paramābhituṣṭaḥ; sametya rājñā samayaṃ cakāra rājyaṃ ca sarvaṃ visasarja tasmai; sadaṇḍakośaṃ sapuraṃ mahātmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाण्डवांश् च ततः सर्वान् मत्स्यराजः प्रतापवान् धनंजयं पुरस्कृत्य दिष्ट्या दिष्ट्येति चाब्रवीत्
pāṇḍavāṃś ca tataḥ sarvān matsyarājaḥ pratāpavān dhanaṃjayaṃ puraskṛtya diṣṭyā diṣṭyeti cābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुपाघ्राय मूर्धानं संश्लिष्य च पुनः पुनः युधिष्ठिरं च भीमं च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ
samupāghrāya mūrdhānaṃ saṃśliṣya ca punaḥ punaḥ yudhiṣṭhiraṃ ca bhīmaṃ ca mādrīputrau ca pāṇḍavau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नातृप्यद् दर्शने तेषां विराटो वाहिनीपतिः संप्रीयमाणो राजानं युधिष्ठिरम् अथाब्रवीत्
nātṛpyad darśane teṣāṃ virāṭo vāhinīpatiḥ saṃprīyamāṇo rājānaṃ yudhiṣṭhiram athābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिष्ट्या भवन्तः संप्राप्ताः सर्वे कुशलिनो वनात् दिष्ट्या च पारितं कृच्छ्रम् अज्ञातं वै दुरात्मभिः
diṣṭyā bhavantaḥ saṃprāptāḥ sarve kuśalino vanāt diṣṭyā ca pāritaṃ kṛcchram ajñātaṃ vai durātmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं च राज्यं नः पार्था यच् चान्यद् वसु किं चन प्रतिगृह्णन्तु तत् सर्वं कौन्तेया अविशङ्कया
idaṃ ca rājyaṃ naḥ pārthā yac cānyad vasu kiṃ cana pratigṛhṇantu tat sarvaṃ kaunteyā aviśaṅkayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरां प्रतिगृह्णातु सव्यसाची धनंजयः अयं ह्य् औपयिको भर्ता तस्याः पुरुषसत्तमः
uttarāṃ pratigṛhṇātu savyasācī dhanaṃjayaḥ ayaṃ hy aupayiko bhartā tasyāḥ puruṣasattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तो धर्मराजः पार्थम् ऐक्षद् धनंजयम् ईक्षितश् चार्जुनो भ्रात्रा मत्स्यं वचनम् अब्रवीत्
evam ukto dharmarājaḥ pārtham aikṣad dhanaṃjayam īkṣitaś cārjuno bhrātrā matsyaṃ vacanam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिगृह्णाम्य् अहं राजन् स्नुषां दुहितरं तव युक्तश् चावां हि संबन्धो मत्स्यभारतसत्तमौ
pratigṛhṇāmy ahaṃ rājan snuṣāṃ duhitaraṃ tava yuktaś cāvāṃ hi saṃbandho matsyabhāratasattamau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.