Library·Mahābhārata (critical edition)·4·4.9
वैशंपायन उवाच सहदेवो ऽपि गोपानां कृत्वा वेषम् अनुत्तमम् भाषां चैषां समास्थाय विराटम् उपयाद् अथ
vaiśaṃpāyana uvāca sahadevo 'pi gopānāṃ kṛtvā veṣam anuttamam bhāṣāṃ caiṣāṃ samāsthāya virāṭam upayād atha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आयान्तम् अभिप्रेक्ष्य भ्राजमानं नरर्षभम् समुपस्थाय वै राजा पप्रच्छ कुरुनन्दनम्
tam āyāntam abhiprekṣya bhrājamānaṃ nararṣabham samupasthāya vai rājā papraccha kurunandanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्य वा त्वं कुतो वा त्वं किं वा तात चिकीर्षसि न हि मे दृष्टपूर्वस् त्वं तत्त्वं ब्रूहि नरर्षभ
kasya vā tvaṃ kuto vā tvaṃ kiṃ vā tāta cikīrṣasi na hi me dṛṣṭapūrvas tvaṃ tattvaṃ brūhi nararṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स प्राप्य राजानम् अमित्रतापनस्; ततो ऽब्रवीन् मेघमहौघनिःस्वनः वैश्यो ऽस्मि नाम्नाहम् अरिष्टनेमिर्; गोसंख्य आसं कुरुपुंगवानाम्
sa prāpya rājānam amitratāpanas; tato 'bravīn meghamahaughaniḥsvanaḥ vaiśyo 'smi nāmnāham ariṣṭanemir; gosaṃkhya āsaṃ kurupuṃgavānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्तुं त्वयीच्छामि विशां वरिष्ठ; तान् राजसिंहान् न हि वेद्मि पार्थान् न शक्यते जीवितुम् अन्यकर्मणा; न च त्वद् अन्यो मम रोचते नृपः
vastuṃ tvayīcchāmi viśāṃ variṣṭha; tān rājasiṃhān na hi vedmi pārthān na śakyate jīvitum anyakarmaṇā; na ca tvad anyo mama rocate nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विराट उवाच त्वं ब्राह्मणो यदि वा क्षत्रियो ऽसि; समुद्रनेमीश्वररूपवान् असि आचक्ष्व मे तत्त्वम् अमित्रकर्शन; न वैश्यकर्म त्वयि विद्यते समम्
virāṭa uvāca tvaṃ brāhmaṇo yadi vā kṣatriyo 'si; samudranemīśvararūpavān asi ācakṣva me tattvam amitrakarśana; na vaiśyakarma tvayi vidyate samam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्यासि राज्ञो विषयाद् इहागतः; किं चापि शिल्पं तव विद्यते कृतम् कथं त्वम् अस्मासु निवत्स्यसे सदा; वदस्व किं चापि तवेह वेतनम्
kasyāsi rājño viṣayād ihāgataḥ; kiṃ cāpi śilpaṃ tava vidyate kṛtam kathaṃ tvam asmāsu nivatsyase sadā; vadasva kiṃ cāpi taveha vetanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहदेव उवाच पञ्चानां पाण्डुपुत्राणां ज्येष्ठो राजा युधिष्ठिरः तस्याष्टशतसाहस्रा गवां वर्गाः शतं शताः
sahadeva uvāca pañcānāṃ pāṇḍuputrāṇāṃ jyeṣṭho rājā yudhiṣṭhiraḥ tasyāṣṭaśatasāhasrā gavāṃ vargāḥ śataṃ śatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरे दशसाहस्रा द्विस् तावन्तस् तथापरे तेषां गोसंख्य आसं वै तन्तिपालेति मां विदुः
apare daśasāhasrā dvis tāvantas tathāpare teṣāṃ gosaṃkhya āsaṃ vai tantipāleti māṃ viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतं भव्यं भविष्यच् च यच् च संख्यागतं क्व चित् न मे ऽस्त्य् अविदितं किं चित् समन्ताद् दशयोजनम्
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyac ca yac ca saṃkhyāgataṃ kva cit na me 'sty aviditaṃ kiṃ cit samantād daśayojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणाः सुविदिता ह्य् आसन् मम तस्य महात्मनः आसीच् च स मया तुष्टः कुरुराजो युधिष्ठिरः
guṇāḥ suviditā hy āsan mama tasya mahātmanaḥ āsīc ca sa mayā tuṣṭaḥ kururājo yudhiṣṭhiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिप्रं हि गावो बहुला भवन्ति; न तासु रोगो भवतीह कश् चित् तैस् तैर् उपायैर् विदितं मयैतद्; एतानि शिल्पानि मयि स्थितानि
kṣipraṃ hi gāvo bahulā bhavanti; na tāsu rogo bhavatīha kaś cit tais tair upāyair viditaṃ mayaitad; etāni śilpāni mayi sthitāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृषभांश् चापि जानामि राजन् पूजितलक्षणान् येषां मूत्रम् उपाघ्राय अपि वन्ध्या प्रसूयते
vṛṣabhāṃś cāpi jānāmi rājan pūjitalakṣaṇān yeṣāṃ mūtram upāghrāya api vandhyā prasūyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विराट उवाच शतं सहस्राणि समाहितानि; वर्णस्य वर्णस्य विनिश्चिता गुणैः पशून् सपालान् भवते ददाम्य् अहं; त्वदाश्रया मे पशवो भवन्त्व् इह
virāṭa uvāca śataṃ sahasrāṇi samāhitāni; varṇasya varṇasya viniścitā guṇaiḥ paśūn sapālān bhavate dadāmy ahaṃ; tvadāśrayā me paśavo bhavantv iha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच तथा स राज्ञो ऽविदितो विशां पते; उवास तत्रैव सुखं नरेश्वरः न चैनम् अन्ये ऽपि विदुः कथं चन; प्रादाच् च तस्मै भरणं यथेप्सितम्
vaiśaṃpāyana uvāca tathā sa rājño 'vidito viśāṃ pate; uvāsa tatraiva sukhaṃ nareśvaraḥ na cainam anye 'pi viduḥ kathaṃ cana; prādāc ca tasmai bharaṇaṃ yathepsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.