Library·Mahābhārata (critical edition)·5·5.183
भीष्म उवाच ततः प्रभाते राजेन्द्र सूर्ये विमल उद्गते भार्गवस्य मया सार्धं पुनर् युद्धम् अवर्तत
bhīṣma uvāca tataḥ prabhāte rājendra sūrye vimala udgate bhārgavasya mayā sārdhaṃ punar yuddham avartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भ्रान्ते रथे तिष्ठन् रामः प्रहरतां वरः ववर्ष शरवर्षाणि मयि शक्र इवाचले
tato bhrānte rathe tiṣṭhan rāmaḥ praharatāṃ varaḥ vavarṣa śaravarṣāṇi mayi śakra ivācale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन सूतो मम सुहृच् छरवर्षेण ताडितः निपपात रथोपस्थे मनो मम विषादयन्
tena sūto mama suhṛc charavarṣeṇa tāḍitaḥ nipapāta rathopasthe mano mama viṣādayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सूतः स मे ऽत्यर्थं कश्मलं प्राविशन् महत् पृथिव्यां च शराघातान् निपपात मुमोह च
tataḥ sūtaḥ sa me 'tyarthaṃ kaśmalaṃ prāviśan mahat pṛthivyāṃ ca śarāghātān nipapāta mumoha ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सूतो ऽजहात् प्राणान् रामबाणप्रपीडितः मुहूर्ताद् इव राजेन्द्र मां च भीर् आविशत् तदा
tataḥ sūto 'jahāt prāṇān rāmabāṇaprapīḍitaḥ muhūrtād iva rājendra māṃ ca bhīr āviśat tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सूते हते राजन् क्षिपतस् तस्य मे शरान् प्रमत्तमनसो रामः प्राहिणोन् मृत्युसंमितान्
tataḥ sūte hate rājan kṣipatas tasya me śarān pramattamanaso rāmaḥ prāhiṇon mṛtyusaṃmitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सूतव्यसनिनं विप्लुतं मां स भार्गवः शरेणाभ्यहनद् गाढं विकृष्य बलवद् धनुः
tataḥ sūtavyasaninaṃ viplutaṃ māṃ sa bhārgavaḥ śareṇābhyahanad gāḍhaṃ vikṛṣya balavad dhanuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मे जत्र्वन्तरे राजन् निपत्य रुधिराशनः मयैव सह राजेन्द्र जगाम वसुधातलम्
sa me jatrvantare rājan nipatya rudhirāśanaḥ mayaiva saha rājendra jagāma vasudhātalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्वा तु निहतं रामस् ततो मां भरतर्षभ मेघवद् व्यनदच् चोच्चैर् जहृषे च पुनः पुनः
matvā tu nihataṃ rāmas tato māṃ bharatarṣabha meghavad vyanadac coccair jahṛṣe ca punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा तु पतिते राजन् मयि रामो मुदा युतः उदक्रोशन् महानादं सह तैर् अनुयायिभिः
tathā tu patite rājan mayi rāmo mudā yutaḥ udakrośan mahānādaṃ saha tair anuyāyibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मम तत्राभवन् ये तु कौरवाः पार्श्वतः स्थिताः आगता ये च युद्धं तज् जनास् तत्र दिदृक्षवः आर्तिं परमिकां जग्मुस् ते तदा मयि पातिते
mama tatrābhavan ye tu kauravāḥ pārśvataḥ sthitāḥ āgatā ye ca yuddhaṃ taj janās tatra didṛkṣavaḥ ārtiṃ paramikāṃ jagmus te tadā mayi pātite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽपश्यं पातितो राजसिंह; द्विजान् अष्टौ सूर्यहुताशनाभान् ते मां समन्तात् परिवार्य तस्थुः; स्वबाहुभिः परिगृह्याजिमध्ये
tato 'paśyaṃ pātito rājasiṃha; dvijān aṣṭau sūryahutāśanābhān te māṃ samantāt parivārya tasthuḥ; svabāhubhiḥ parigṛhyājimadhye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्ष्यमाणश् च तैर् विप्रैर् नाहं भूमिम् उपास्पृशम् अन्तरिक्षे स्थितो ह्य् अस्मि तैर् विप्रैर् बान्धवैर् इव स्वपन्न् इवान्तरिक्षे च जलबिन्दुभिर् उक्षितः
rakṣyamāṇaś ca tair viprair nāhaṃ bhūmim upāspṛśam antarikṣe sthito hy asmi tair viprair bāndhavair iva svapann ivāntarikṣe ca jalabindubhir ukṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते ब्राह्मणा राजन्न् अब्रुवन् परिगृह्य माम् मा भैर् इति समं सर्वे स्वस्ति ते ऽस्त्व् इति चासकृत्
tatas te brāhmaṇā rājann abruvan parigṛhya mām mā bhair iti samaṃ sarve svasti te 'stv iti cāsakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तेषाम् अहं वाग्भिस् तर्पितः सहसोत्थितः मातरं सरितां श्रेष्ठाम् अपश्यं रथम् आस्थिताम्
tatas teṣām ahaṃ vāgbhis tarpitaḥ sahasotthitaḥ mātaraṃ saritāṃ śreṣṭhām apaśyaṃ ratham āsthitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हयाश् च मे संगृहीतास् तया वै; महानद्या संयति कौरवेन्द्र पादौ जनन्याः प्रतिपूज्य चाहं; तथार्ष्टिषेणं रथम् अभ्यरोहम्
hayāś ca me saṃgṛhītās tayā vai; mahānadyā saṃyati kauravendra pādau jananyāḥ pratipūjya cāhaṃ; tathārṣṭiṣeṇaṃ ratham abhyaroham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ररक्ष सा मम रथं हयांश् चोपस्कराणि च ताम् अहं प्राञ्जलिर् भूत्वा पुनर् एव व्यसर्जयम्
rarakṣa sā mama rathaṃ hayāṃś copaskarāṇi ca tām ahaṃ prāñjalir bhūtvā punar eva vyasarjayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽहं स्वयम् उद्यम्य हयांस् तान् वातरंहसः अयुध्यं जामदग्न्येन निवृत्ते ऽहनि भारत
tato 'haṃ svayam udyamya hayāṃs tān vātaraṃhasaḥ ayudhyaṃ jāmadagnyena nivṛtte 'hani bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽहं भरतश्रेष्ठ वेगवन्तं महाबलम् अमुञ्चं समरे बाणं रामाय हृदयच्छिदम्
tato 'haṃ bharataśreṣṭha vegavantaṃ mahābalam amuñcaṃ samare bāṇaṃ rāmāya hṛdayacchidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो जगाम वसुधां बाणवेगप्रपीडितः जानुभ्यां धनुर् उत्सृज्य रामो मोहवशं गतः
tato jagāma vasudhāṃ bāṇavegaprapīḍitaḥ jānubhyāṃ dhanur utsṛjya rāmo mohavaśaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तस्मिन् निपतिते रामे भूरिसहस्रदे आवव्रुर् जलदा व्योम क्षरन्तो रुधिरं बहु
tatas tasmin nipatite rāme bhūrisahasrade āvavrur jaladā vyoma kṣaranto rudhiraṃ bahu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उल्काश् च शतशः पेतुः सनिर्घाताः सकम्पनाः अर्कं च सहसा दीप्तं स्वर्भानुर् अभिसंवृणोत्
ulkāś ca śataśaḥ petuḥ sanirghātāḥ sakampanāḥ arkaṃ ca sahasā dīptaṃ svarbhānur abhisaṃvṛṇot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ववुश् च वाताः परुषाश् चलिता च वसुंधरा गृध्रा बडाश् च कङ्काश् च परिपेतुर् मुदा युताः
vavuś ca vātāḥ paruṣāś calitā ca vasuṃdharā gṛdhrā baḍāś ca kaṅkāś ca paripetur mudā yutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीप्तायां दिशि गोमायुर् दारुणं मुहुर् उन्नदत् अनाहता दुन्दुभयो विनेदुर् भृशनिस्वनाः
dīptāyāṃ diśi gomāyur dāruṇaṃ muhur unnadat anāhatā dundubhayo vinedur bhṛśanisvanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् औत्पातिकं घोरम् आसीद् भरतसत्तम विसंज्ञकल्पे धरणीं गते रामे महात्मनि
etad autpātikaṃ ghoram āsīd bharatasattama visaṃjñakalpe dharaṇīṃ gate rāme mahātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रविर् मन्दमरीचिमण्डलो; जगामास्तं पांसुपुञ्जावगाढः निशा व्यगाहत् सुखशीतमारुता; ततो युद्धं प्रत्यवहारयावः
tato ravir mandamarīcimaṇḍalo; jagāmāstaṃ pāṃsupuñjāvagāḍhaḥ niśā vyagāhat sukhaśītamārutā; tato yuddhaṃ pratyavahārayāvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं राजन्न् अवहारो बभूव; ततः पुनर् विमले ऽभूत् सुघोरम् काल्यं काल्यं विंशतिं वै दिनानि; तथैव चान्यानि दिनानि त्रीणि
evaṃ rājann avahāro babhūva; tataḥ punar vimale 'bhūt sughoram kālyaṃ kālyaṃ viṃśatiṃ vai dināni; tathaiva cānyāni dināni trīṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.