Library·Mahābhārata (critical edition)·5·5.23
वैशंपायन उवाच राज्ञस् तु वचनं श्रुत्वा धृतराष्ट्रस्य संजयः उपप्लव्यं ययौ द्रष्टुं पाण्डवान् अमितौजसः
vaiśaṃpāyana uvāca rājñas tu vacanaṃ śrutvā dhṛtarāṣṭrasya saṃjayaḥ upaplavyaṃ yayau draṣṭuṃ pāṇḍavān amitaujasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तु राजानम् आसाद्य धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् प्रणिपत्य ततः पूर्वं सूतपुत्रो ऽभ्यभाषत
sa tu rājānam āsādya dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram praṇipatya tataḥ pūrvaṃ sūtaputro 'bhyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गावल्गणिः संजयः सूतसूनुर्; अजातशत्रुम् अवदत् प्रतीतः दिष्ट्या राजंस् त्वाम् अरोगं प्रपश्ये; सहायवन्तं च महेन्द्रकल्पम्
gāvalgaṇiḥ saṃjayaḥ sūtasūnur; ajātaśatrum avadat pratītaḥ diṣṭyā rājaṃs tvām arogaṃ prapaśye; sahāyavantaṃ ca mahendrakalpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनामयं पृच्छति त्वाम्बिकेयो; वृद्धो राजा धृतराष्ट्रो मनीषी कच्चिद् भीमः कुशली पाण्डवाग्र्यो; धनंजयस् तौ च माद्रीतनूजौ
anāmayaṃ pṛcchati tvāmbikeyo; vṛddho rājā dhṛtarāṣṭro manīṣī kaccid bhīmaḥ kuśalī pāṇḍavāgryo; dhanaṃjayas tau ca mādrītanūjau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चित् कृष्णा द्रौपदी राजपुत्री; सत्यव्रता वीरपत्नी सपुत्रा मनस्विनी यत्र च वाञ्छसि त्वम्; इष्टान् कामान् भारत स्वस्तिकामः
kaccit kṛṣṇā draupadī rājaputrī; satyavratā vīrapatnī saputrā manasvinī yatra ca vāñchasi tvam; iṣṭān kāmān bhārata svastikāmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच गावल्गणे संजय स्वागतं ते; प्रीतात्माहं त्वाभिवदामि सूत अनामयं प्रतिजाने तवाहं; सहानुजैः कुशली चास्मि विद्वन्
yudhiṣṭhira uvāca gāvalgaṇe saṃjaya svāgataṃ te; prītātmāhaṃ tvābhivadāmi sūta anāmayaṃ pratijāne tavāhaṃ; sahānujaiḥ kuśalī cāsmi vidvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिराद् इदं कुशलं भारतस्य; श्रुत्वा राज्ञः कुरुवृद्धस्य सूत मन्ये साक्षाद् दृष्टम् अहं नरेन्द्रं; दृष्ट्वैव त्वां संजय प्रीतियोगात्
cirād idaṃ kuśalaṃ bhāratasya; śrutvā rājñaḥ kuruvṛddhasya sūta manye sākṣād dṛṣṭam ahaṃ narendraṃ; dṛṣṭvaiva tvāṃ saṃjaya prītiyogāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितामहो नः स्थविरो मनस्वी; महाप्राज्ञः सर्वधर्मोपपन्नः स कौरव्यः कुशली तात भीष्मो; यथापूर्वं वृत्तिर् अप्य् अस्य कच्चित्
pitāmaho naḥ sthaviro manasvī; mahāprājñaḥ sarvadharmopapannaḥ sa kauravyaḥ kuśalī tāta bhīṣmo; yathāpūrvaṃ vṛttir apy asya kaccit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिद् राजा धृतराष्ट्रः सपुत्रो; वैचित्रवीर्यः कुशली महात्मा महाराजो बाह्लिकः प्रातिपेयः; कच्चिद् विद्वान् कुशली सूतपुत्र
kaccid rājā dhṛtarāṣṭraḥ saputro; vaicitravīryaḥ kuśalī mahātmā mahārājo bāhlikaḥ prātipeyaḥ; kaccid vidvān kuśalī sūtaputra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सोमदत्तः कुशली तात कच्चिद्; भूरिश्रवाः सत्यसंधः शलश् च द्रोणः सपुत्रश् च कृपश् च विप्रो; महेष्वासाः कच्चिद् एते ऽप्य् अरोगाः
sa somadattaḥ kuśalī tāta kaccid; bhūriśravāḥ satyasaṃdhaḥ śalaś ca droṇaḥ saputraś ca kṛpaś ca vipro; maheṣvāsāḥ kaccid ete 'py arogāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाप्राज्ञाः सर्वशास्त्रावदाता; धनुर्भृतां मुख्यतमाः पृथिव्याम् कच्चिन् मानं तात लभन्त एते; धनुर्भृतः कच्चिद् एते ऽप्य् अरोगाः
mahāprājñāḥ sarvaśāstrāvadātā; dhanurbhṛtāṃ mukhyatamāḥ pṛthivyām kaccin mānaṃ tāta labhanta ete; dhanurbhṛtaḥ kaccid ete 'py arogāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे कुरुभ्यः स्पृहयन्ति संजय; धनुर्धरा ये पृथिव्यां युवानः येषां राष्ट्रे निवसति दर्शनीयो; महेष्वासः शीलवान् द्रोणपुत्रः
sarve kurubhyaḥ spṛhayanti saṃjaya; dhanurdharā ye pṛthivyāṃ yuvānaḥ yeṣāṃ rāṣṭre nivasati darśanīyo; maheṣvāsaḥ śīlavān droṇaputraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्यापुत्रः कुशली तात कच्चिन्; महाप्राज्ञो राजपुत्रो युयुत्सुः कर्णो ऽमात्यः कुशली तात कच्चित्; सुयोधनो यस्य मन्दो विधेयः
vaiśyāputraḥ kuśalī tāta kaccin; mahāprājño rājaputro yuyutsuḥ karṇo 'mātyaḥ kuśalī tāta kaccit; suyodhano yasya mando vidheyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रियो वृद्धा भारतानां जनन्यो; महानस्यो दासभार्याश् च सूत वध्वः पुत्रा भागिनेया भगिन्यो; दौहित्रा वा कच्चिद् अप्य् अव्यलीकाः
striyo vṛddhā bhāratānāṃ jananyo; mahānasyo dāsabhāryāś ca sūta vadhvaḥ putrā bhāgineyā bhaginyo; dauhitrā vā kaccid apy avyalīkāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिद् राजा ब्राह्मणानां यथावत्; प्रवर्तते पूर्ववत् तात वृत्तिम् कच्चिद् दायान् मामकान् धार्तराष्ट्रो; द्विजातीनां संजय नोपहन्ति
kaccid rājā brāhmaṇānāṃ yathāvat; pravartate pūrvavat tāta vṛttim kaccid dāyān māmakān dhārtarāṣṭro; dvijātīnāṃ saṃjaya nopahanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिद् राजा धृतराष्ट्रः सपुत्र; उपेक्षते ब्राह्मणातिक्रमान् वै कच्चिन् न हेतोर् इव वर्त्मभूत; उपेक्षते तेषु स न्यूनवृत्तिम्
kaccid rājā dhṛtarāṣṭraḥ saputra; upekṣate brāhmaṇātikramān vai kaccin na hetor iva vartmabhūta; upekṣate teṣu sa nyūnavṛttim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतज् ज्योतिर् उत्तमं जीवलोके; शुक्लं प्रजानां विहितं विधात्रा ते चेल् लोभं न नियच्छन्ति मन्दाः; कृत्स्नो नाशो भविता कौरवाणाम्
etaj jyotir uttamaṃ jīvaloke; śuklaṃ prajānāṃ vihitaṃ vidhātrā te cel lobhaṃ na niyacchanti mandāḥ; kṛtsno nāśo bhavitā kauravāṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिद् राजा धृतराष्ट्रः सपुत्रो; बुभूषते वृत्तिम् अमात्यवर्गे कच्चिन् न भेदेन जिजीविषन्ति; सुहृद्रूपा दुर्हृदश् चैकमित्राः
kaccid rājā dhṛtarāṣṭraḥ saputro; bubhūṣate vṛttim amātyavarge kaccin na bhedena jijīviṣanti; suhṛdrūpā durhṛdaś caikamitrāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चिन् न पापं कथयन्ति तात; ते पाण्डवानां कुरवः सर्व एव कच्चिद् दृष्ट्वा दस्युसंघान् समेतान्; स्मरन्ति पार्थस्य युधां प्रणेतुः
kaccin na pāpaṃ kathayanti tāta; te pāṇḍavānāṃ kuravaḥ sarva eva kaccid dṛṣṭvā dasyusaṃghān sametān; smaranti pārthasya yudhāṃ praṇetuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मौर्वीभुजाग्रप्रहितान् स्म तात; दोधूयमानेन धनुर्धरेण गाण्डीवमुक्तान् स्तनयित्नुघोषान्; अजिह्मगान् कच्चिद् अनुस्मरन्ति
maurvībhujāgraprahitān sma tāta; dodhūyamānena dhanurdhareṇa gāṇḍīvamuktān stanayitnughoṣān; ajihmagān kaccid anusmaranti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ह्य् अपश्यं कं चिद् अहं पृथिव्यां; श्रुतं समं वाधिकम् अर्जुनेन यस्यैकषष्टिर् निशितास् तीक्ष्णधाराः; सुवाससः संमतो हस्तवापः
na hy apaśyaṃ kaṃ cid ahaṃ pṛthivyāṃ; śrutaṃ samaṃ vādhikam arjunena yasyaikaṣaṣṭir niśitās tīkṣṇadhārāḥ; suvāsasaḥ saṃmato hastavāpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गदापाणिर् भीमसेनस् तरस्वी; प्रवेपयञ् शत्रुसंघान् अनीके नागः प्रभिन्न इव नड्वलासु; चङ्क्रम्यते कच्चिद् एनं स्मरन्ति
gadāpāṇir bhīmasenas tarasvī; pravepayañ śatrusaṃghān anīke nāgaḥ prabhinna iva naḍvalāsu; caṅkramyate kaccid enaṃ smaranti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माद्रीपुत्रः सहदेवः कलिङ्गान्; समागतान् अजयद् दन्तकूरे वामेनास्यन् दक्षिणेनैव यो वै; महाबलं कच्चिद् एनं स्मरन्ति
mādrīputraḥ sahadevaḥ kaliṅgān; samāgatān ajayad dantakūre vāmenāsyan dakṣiṇenaiva yo vai; mahābalaṃ kaccid enaṃ smaranti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्यन्न् अयं नकुलः प्रेषितो वै; गावल्गणे संजय पश्यतस् ते दिशं प्रतीचीं वशम् आनयन् मे; माद्रीसुतं कच्चिद् एनं स्मरन्ति
udyann ayaṃ nakulaḥ preṣito vai; gāvalgaṇe saṃjaya paśyatas te diśaṃ pratīcīṃ vaśam ānayan me; mādrīsutaṃ kaccid enaṃ smaranti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्याभवो द्वैतवने य आसीद्; दुर्मन्त्रिते घोषयात्रागतानाम् यत्र मन्दाञ् शत्रुवशं प्रयातान्; अमोचयद् भीमसेनो जयश् च
abhyābhavo dvaitavane ya āsīd; durmantrite ghoṣayātrāgatānām yatra mandāñ śatruvaśaṃ prayātān; amocayad bhīmaseno jayaś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं पश्चाद् अर्जुनम् अभ्यरक्षं; माद्रीपुत्रौ भीमसेनश् च चक्रे गाण्डीवभृच् छत्रुसंघान् उदस्य; स्वस्त्य् आगमत् कच्चिद् एनं स्मरन्ति
ahaṃ paścād arjunam abhyarakṣaṃ; mādrīputrau bhīmasenaś ca cakre gāṇḍīvabhṛc chatrusaṃghān udasya; svasty āgamat kaccid enaṃ smaranti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कर्मणा साधुनैकेन नूनं; कर्तुं शक्यं भवतीह संजय सर्वात्मना परिजेतुं वयं चेन्; न शक्नुमो धृतराष्ट्रस्य पुत्रम्
na karmaṇā sādhunaikena nūnaṃ; kartuṃ śakyaṃ bhavatīha saṃjaya sarvātmanā parijetuṃ vayaṃ cen; na śaknumo dhṛtarāṣṭrasya putram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.