Library·Mahābhārata (critical edition)·5·5.58
धृतराष्ट्र उवाच यद् अब्रूतां महात्मानौ वासुदेवधनंजयौ तन् मे ब्रूहि महाप्राज्ञ शुश्रूषे वचनं तव
dhṛtarāṣṭra uvāca yad abrūtāṃ mahātmānau vāsudevadhanaṃjayau tan me brūhi mahāprājña śuśrūṣe vacanaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजय उवाच शृणु राजन् यथा दृष्टौ मया कृष्णधनंजयौ ऊचतुश् चापि यद् वीरौ तत् ते वक्ष्यामि भारत
saṃjaya uvāca śṛṇu rājan yathā dṛṣṭau mayā kṛṣṇadhanaṃjayau ūcatuś cāpi yad vīrau tat te vakṣyāmi bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादाङ्गुलीर् अभिप्रेक्षन् प्रयतो ऽहं कृताञ्जलिः शुद्धान्तं प्राविशं राजन्न् आख्यातुं नरदेवयोः
pādāṅgulīr abhiprekṣan prayato 'haṃ kṛtāñjaliḥ śuddhāntaṃ prāviśaṃ rājann ākhyātuṃ naradevayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैवाभिमन्युर् न यमौ तं देशम् अभियान्ति वै यत्र कृष्णौ च कृष्णा च सत्यभामा च भामिनी
naivābhimanyur na yamau taṃ deśam abhiyānti vai yatra kṛṣṇau ca kṛṣṇā ca satyabhāmā ca bhāminī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभौ मध्वासवक्षीबाव् उभौ चन्दनरूषितौ स्रग्विणौ वरवस्त्रौ तौ दिव्याभरणभूषितौ
ubhau madhvāsavakṣībāv ubhau candanarūṣitau sragviṇau varavastrau tau divyābharaṇabhūṣitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैकरत्नविचित्रं तु काञ्चनं महद् आसनम् विविधास्तरणास्तीर्णं यत्रासाताम् अरिंदमौ
naikaratnavicitraṃ tu kāñcanaṃ mahad āsanam vividhāstaraṇāstīrṇaṃ yatrāsātām ariṃdamau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुनोत्सङ्गगौ पादौ केशवस्योपलक्षये अर्जुनस्य च कृष्णायां सत्यायां च महात्मनः
arjunotsaṅgagau pādau keśavasyopalakṣaye arjunasya ca kṛṣṇāyāṃ satyāyāṃ ca mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काञ्चनं पादपीठं तु पार्थो मे प्रादिशत् तदा तद् अहं पाणिना स्पृष्ट्वा ततो भूमाव् उपाविशम्
kāñcanaṃ pādapīṭhaṃ tu pārtho me prādiśat tadā tad ahaṃ pāṇinā spṛṣṭvā tato bhūmāv upāviśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वरेखतलौ पादौ पार्थस्य शुभलक्षणौ पादपीठाद् अपहृतौ तत्रापश्यम् अहं शुभौ
ūrdhvarekhatalau pādau pārthasya śubhalakṣaṇau pādapīṭhād apahṛtau tatrāpaśyam ahaṃ śubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्यामौ बृहन्तौ तरुणौ शालस्कन्धाव् इवोद्गतौ एकासनगतौ दृष्ट्वा भयं मां महद् आविशत्
śyāmau bṛhantau taruṇau śālaskandhāv ivodgatau ekāsanagatau dṛṣṭvā bhayaṃ māṃ mahad āviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रविष्णुसमाव् एतौ मन्दात्मा नावबुध्यते संश्रयाद् द्रोणभीष्माभ्यां कर्णस्य च विकत्थनात्
indraviṣṇusamāv etau mandātmā nāvabudhyate saṃśrayād droṇabhīṣmābhyāṃ karṇasya ca vikatthanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निदेशस्थाव् इमौ यस्य मानसस् तस्य सेत्स्यते संकल्पो धर्मराजस्य निश्चयो मे तदाभवत्
nideśasthāv imau yasya mānasas tasya setsyate saṃkalpo dharmarājasya niścayo me tadābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्कृतश् चान्नपानाभ्याम् आच्छन्नो लब्धसत्क्रियः अञ्जलिं मूर्ध्नि संधाय तौ संदेशम् अचोदयम्
satkṛtaś cānnapānābhyām ācchanno labdhasatkriyaḥ añjaliṃ mūrdhni saṃdhāya tau saṃdeśam acodayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनुर्बाणोचितेनैकपाणिना शुभलक्षणम् पादम् आनमयन् पार्थः केशवं समचोदयत्
dhanurbāṇocitenaikapāṇinā śubhalakṣaṇam pādam ānamayan pārthaḥ keśavaṃ samacodayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रकेतुर् इवोत्थाय सर्वाभरणभूषितः इन्द्रवीर्योपमः कृष्णः संविष्टो माभ्यभाषत
indraketur ivotthāya sarvābharaṇabhūṣitaḥ indravīryopamaḥ kṛṣṇaḥ saṃviṣṭo mābhyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाचं स वदतां श्रेष्ठो ह्लादिनीं वचनक्षमाम् त्रासनीं धार्तराष्ट्राणां मृदुपूर्वां सुदारुणाम्
vācaṃ sa vadatāṃ śreṣṭho hlādinīṃ vacanakṣamām trāsanīṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ mṛdupūrvāṃ sudāruṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाचं तां वचनार्हस्य शिक्षाक्षरसमन्विताम् अश्रौषम् अहम् इष्टार्थां पश्चाद् धृदयशोषिणीम्
vācaṃ tāṃ vacanārhasya śikṣākṣarasamanvitām aśrauṣam aham iṣṭārthāṃ paścād dhṛdayaśoṣiṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासुदेव उवाच संजयेदं वचो ब्रूया धृतराष्ट्रं मनीषिणम् शृण्वतः कुरुमुख्यस्य द्रोणस्यापि च शृण्वतः
vāsudeva uvāca saṃjayedaṃ vaco brūyā dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇam śṛṇvataḥ kurumukhyasya droṇasyāpi ca śṛṇvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यजध्वं विपुलैर् यज्ञैर् विप्रेभ्यो दत्त दक्षिणाः पुत्रैर् दारैश् च मोदध्वं महद् वो भयम् आगतम्
yajadhvaṃ vipulair yajñair viprebhyo datta dakṣiṇāḥ putrair dāraiś ca modadhvaṃ mahad vo bhayam āgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थांस् त्यजत पात्रेभ्यः सुतान् प्राप्नुत कामजान् प्रियं प्रियेभ्यश् चरत राजा हि त्वरते जये
arthāṃs tyajata pātrebhyaḥ sutān prāpnuta kāmajān priyaṃ priyebhyaś carata rājā hi tvarate jaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋणम् एतत् प्रवृद्धं मे हृदयान् नापसर्पति यद् गोविन्देति चुक्रोश कृष्णा मां दूरवासिनम्
ṛṇam etat pravṛddhaṃ me hṛdayān nāpasarpati yad govindeti cukrośa kṛṣṇā māṃ dūravāsinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजोमयं दुराधर्षं गाण्डीवं यस्य कार्मुकम् मद्द्वितीयेन तेनेह वैरं वः सव्यसाचिना
tejomayaṃ durādharṣaṃ gāṇḍīvaṃ yasya kārmukam maddvitīyena teneha vairaṃ vaḥ savyasācinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्द्वितीयं पुनः पार्थं कः प्रार्थयितुम् इच्छति यो न कालपरीतो वाप्य् अपि साक्षात् पुरंदरः
maddvitīyaṃ punaḥ pārthaṃ kaḥ prārthayitum icchati yo na kālaparīto vāpy api sākṣāt puraṃdaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाहुभ्याम् उद्वहेद् भूमिं दहेत् क्रुद्ध इमाः प्रजाः पातयेत् त्रिदिवाद् देवान् यो ऽर्जुनं समरे जयेत्
bāhubhyām udvahed bhūmiṃ dahet kruddha imāḥ prajāḥ pātayet tridivād devān yo 'rjunaṃ samare jayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवासुरमनुष्येषु यक्षगन्धर्वभोगिषु न तं पश्याम्य् अहं युद्धे पाण्डवं यो ऽभ्ययाद् रणे
devāsuramanuṣyeṣu yakṣagandharvabhogiṣu na taṃ paśyāmy ahaṃ yuddhe pāṇḍavaṃ yo 'bhyayād raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् तद् विराटनगरे श्रूयते महद् अद्भुतम् एकस्य च बहूनां च पर्याप्तं तन् निदर्शनम्
yat tad virāṭanagare śrūyate mahad adbhutam ekasya ca bahūnāṃ ca paryāptaṃ tan nidarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकेन पाण्डुपुत्रेण विराटनगरे यदा भग्नाः पलायन्त दिशः पर्याप्तं तन् निदर्शनम्
ekena pāṇḍuputreṇa virāṭanagare yadā bhagnāḥ palāyanta diśaḥ paryāptaṃ tan nidarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलं वीर्यं च तेजश् च शीघ्रता लघुहस्तता अविषादश् च धैर्यं च पार्थान् नान्यत्र विद्यते
balaṃ vīryaṃ ca tejaś ca śīghratā laghuhastatā aviṣādaś ca dhairyaṃ ca pārthān nānyatra vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजय उवाच इत्य् अब्रवीद् धृषीकेशः पार्थम् उद्धर्षयन् गिरा गर्जन् समयवर्षीव गगने पाकशासनः
saṃjaya uvāca ity abravīd dhṛṣīkeśaḥ pārtham uddharṣayan girā garjan samayavarṣīva gagane pākaśāsanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केशवस्य वचः श्रुत्वा किरीटी श्वेतवाहनः अर्जुनस् तन् महद् वाक्यम् अब्रवील् लोमहर्षणम्
keśavasya vacaḥ śrutvā kirīṭī śvetavāhanaḥ arjunas tan mahad vākyam abravīl lomaharṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.