Library·Mahābhārata (critical edition)·5·5.7
वैशंपायन उवाच गते द्वारवतीं कृष्णे बलदेवे च माधवे सह वृष्ण्यन्धकैः सर्वैर् भोजैश् च शतशस् तथा
vaiśaṃpāyana uvāca gate dvāravatīṃ kṛṣṇe baladeve ca mādhave saha vṛṣṇyandhakaiḥ sarvair bhojaiś ca śataśas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वम् आगमयाम् आस पाण्डवानां विचेष्टितम् धृतराष्ट्रात्मजो राजा दूतैः प्रणिहितैश् चरैः
sarvam āgamayām āsa pāṇḍavānāṃ viceṣṭitam dhṛtarāṣṭrātmajo rājā dūtaiḥ praṇihitaiś caraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स श्रुत्वा माधवं यातं सदश्वैर् अनिलोपमैः बलेन नातिमहता द्वारकाम् अभ्ययात् पुरीम्
sa śrutvā mādhavaṃ yātaṃ sadaśvair anilopamaiḥ balena nātimahatā dvārakām abhyayāt purīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् एव दिवसं चापि कौन्तेयः पाण्डुनन्दनः आनर्तनगरीं रम्यां जगामाशु धनंजयः
tam eva divasaṃ cāpi kaunteyaḥ pāṇḍunandanaḥ ānartanagarīṃ ramyāṃ jagāmāśu dhanaṃjayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ यात्वा पुरुषव्याघ्रौ द्वारकां कुरुनन्दनौ सुप्तं ददृशतुः कृष्णं शयानं चोपजग्मतुः
tau yātvā puruṣavyāghrau dvārakāṃ kurunandanau suptaṃ dadṛśatuḥ kṛṣṇaṃ śayānaṃ copajagmatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शयाने गोविन्दे प्रविवेश सुयोधनः उच्छीर्षतश् च कृष्णस्य निषसाद वरासने
tataḥ śayāne govinde praviveśa suyodhanaḥ ucchīrṣataś ca kṛṣṇasya niṣasāda varāsane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः किरीटी तस्यानु प्रविवेश महामनाः पश्चार्धे च स कृष्णस्य प्रह्वो ऽतिष्ठत् कृताञ्जलिः
tataḥ kirīṭī tasyānu praviveśa mahāmanāḥ paścārdhe ca sa kṛṣṇasya prahvo 'tiṣṭhat kṛtāñjaliḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिबुद्धः स वार्ष्णेयो ददर्शाग्रे किरीटिनम् स तयोः स्वागतं कृत्वा यथार्हं प्रतिपूज्य च तदागमनजं हेतुं पप्रच्छ मधुसूदनः
pratibuddhaḥ sa vārṣṇeyo dadarśāgre kirīṭinam sa tayoḥ svāgataṃ kṛtvā yathārhaṃ pratipūjya ca tadāgamanajaṃ hetuṃ papraccha madhusūdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दुर्योधनः कृष्णम् उवाच प्रहसन्न् इव विग्रहे ऽस्मिन् भवान् साह्यं मम दातुम् इहार्हति
tato duryodhanaḥ kṛṣṇam uvāca prahasann iva vigrahe 'smin bhavān sāhyaṃ mama dātum ihārhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समं हि भवतः सख्यं मयि चैवार्जुने ऽपि च तथा संबन्धकं तुल्यम् अस्माकं त्वयि माधव
samaṃ hi bhavataḥ sakhyaṃ mayi caivārjune 'pi ca tathā saṃbandhakaṃ tulyam asmākaṃ tvayi mādhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं चाभिगतः पूर्वं त्वाम् अद्य मधुसूदन पूर्वं चाभिगतं सन्तो भजन्ते पूर्वसारिणः
ahaṃ cābhigataḥ pūrvaṃ tvām adya madhusūdana pūrvaṃ cābhigataṃ santo bhajante pūrvasāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं च श्रेष्ठतमो लोके सताम् अद्य जनार्दन सततं संमतश् चैव सद्वृत्तम् अनुपालय
tvaṃ ca śreṣṭhatamo loke satām adya janārdana satataṃ saṃmataś caiva sadvṛttam anupālaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्ण उवाच भवान् अभिगतः पूर्वम् अत्र मे नास्ति संशयः दृष्टस् तु प्रथमं राजन् मया पार्थो धनंजयः
kṛṣṇa uvāca bhavān abhigataḥ pūrvam atra me nāsti saṃśayaḥ dṛṣṭas tu prathamaṃ rājan mayā pārtho dhanaṃjayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव पूर्वाभिगमनात् पूर्वं चाप्य् अस्य दर्शनात् साहाय्यम् उभयोर् एव करिष्यामि सुयोधन
tava pūrvābhigamanāt pūrvaṃ cāpy asya darśanāt sāhāyyam ubhayor eva kariṣyāmi suyodhana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवारणं तु बालानां पूर्वं कार्यम् इति श्रुतिः तस्मात् प्रवारणं पूर्वम् अर्हः पार्थो धनंजयः
pravāraṇaṃ tu bālānāṃ pūrvaṃ kāryam iti śrutiḥ tasmāt pravāraṇaṃ pūrvam arhaḥ pārtho dhanaṃjayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्संहननतुल्यानां गोपानाम् अर्बुदं महत् नारायणा इति ख्याताः सर्वे संग्रामयोधिनः
matsaṃhananatulyānāṃ gopānām arbudaṃ mahat nārāyaṇā iti khyātāḥ sarve saṃgrāmayodhinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते वा युधि दुराधर्षा भवन्त्व् एकस्य सैनिकाः अयुध्यमानः संग्रामे न्यस्तशस्त्रो ऽहम् एकतः
te vā yudhi durādharṣā bhavantv ekasya sainikāḥ ayudhyamānaḥ saṃgrāme nyastaśastro 'ham ekataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आभ्याम् अन्यतरं पार्थ यत् ते हृद्यतरं मतम् तद् वृणीतां भवान् अग्रे प्रवार्यस् त्वं हि धर्मतः
ābhyām anyataraṃ pārtha yat te hṛdyataraṃ matam tad vṛṇītāṃ bhavān agre pravāryas tvaṃ hi dharmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच एवम् उक्तस् तु कृष्णेन कुन्तीपुत्रो धनंजयः अयुध्यमानं संग्रामे वरयाम् आस केशवम्
vaiśaṃpāyana uvāca evam uktas tu kṛṣṇena kuntīputro dhanaṃjayaḥ ayudhyamānaṃ saṃgrāme varayām āsa keśavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्राणां सहस्रं तु योधानां प्राप्य भारत कृष्णं चापहृतं ज्ञात्वा संप्राप परमां मुदम्
sahasrāṇāṃ sahasraṃ tu yodhānāṃ prāpya bhārata kṛṣṇaṃ cāpahṛtaṃ jñātvā saṃprāpa paramāṃ mudam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्योधनस् तु तत् सैन्यं सर्वम् आदाय पार्थिवः ततो ऽभ्ययाद् भीमबलो रौहिणेयं महाबलम्
duryodhanas tu tat sainyaṃ sarvam ādāya pārthivaḥ tato 'bhyayād bhīmabalo rauhiṇeyaṃ mahābalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं चागमने हेतुं स तस्मै संन्यवेदयत् प्रत्युवाच ततः शौरिर् धार्तराष्ट्रम् इदं वचः
sarvaṃ cāgamane hetuṃ sa tasmai saṃnyavedayat pratyuvāca tataḥ śaurir dhārtarāṣṭram idaṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदितं ते नरव्याघ्र सर्वं भवितुम् अर्हति यन् मयोक्तं विराटस्य पुरा वैवाहिके तदा
viditaṃ te naravyāghra sarvaṃ bhavitum arhati yan mayoktaṃ virāṭasya purā vaivāhike tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निगृह्योक्तो हृषीकेशस् त्वदर्थं कुरुनन्दन मया संबन्धकं तुल्यम् इति राजन् पुनः पुनः
nigṛhyokto hṛṣīkeśas tvadarthaṃ kurunandana mayā saṃbandhakaṃ tulyam iti rājan punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च तद् वाक्यम् उक्तं वै केशवः प्रत्यपद्यत न चाहम् उत्सहे कृष्णं विना स्थातुम् अपि क्षणम्
na ca tad vākyam uktaṃ vai keśavaḥ pratyapadyata na cāham utsahe kṛṣṇaṃ vinā sthātum api kṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाहं सहायः पार्थानां नापि दुर्योधनस्य वै इति मे निश्चिता बुद्दिर् वासुदेवम् अवेक्ष्य ह
nāhaṃ sahāyaḥ pārthānāṃ nāpi duryodhanasya vai iti me niścitā buddir vāsudevam avekṣya ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातो ऽसि भारते वंशे सर्वपार्थिवपूजिते गच्छ युध्यस्व धर्मेण क्षात्रेण भरतर्षभ
jāto 'si bhārate vaṃśe sarvapārthivapūjite gaccha yudhyasva dharmeṇa kṣātreṇa bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवम् उक्तः स तदा परिष्वज्य हलायुधम् कृष्णं चापहृतं ज्ञात्वा युद्धान् मेने जितं जयम्
ity evam uktaḥ sa tadā pariṣvajya halāyudham kṛṣṇaṃ cāpahṛtaṃ jñātvā yuddhān mene jitaṃ jayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽभ्ययात् कृतवर्माणं धृतराष्ट्रसुतो नृपः कृतवर्मा ददौ तस्य सेनाम् अक्षौहिणीं तदा
so 'bhyayāt kṛtavarmāṇaṃ dhṛtarāṣṭrasuto nṛpaḥ kṛtavarmā dadau tasya senām akṣauhiṇīṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तेन सर्वसैन्येन भीमेन कुरुनन्दनः वृतः प्रतिययौ हृष्टः सुहृदः संप्रहर्षयन्
sa tena sarvasainyena bhīmena kurunandanaḥ vṛtaḥ pratiyayau hṛṣṭaḥ suhṛdaḥ saṃpraharṣayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गते दुर्योधने कृष्णः किरीटिनम् अथाब्रवीत् अयुध्यमानः कां बुद्धिम् आस्थायाहं त्वया वृतः
gate duryodhane kṛṣṇaḥ kirīṭinam athābravīt ayudhyamānaḥ kāṃ buddhim āsthāyāhaṃ tvayā vṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुन उवाच भवान् समर्थस् तान् सर्वान् निहन्तुं नात्र संशयः निहन्तुम् अहम् अप्य् एकः समर्थः पुरुषोत्तम
arjuna uvāca bhavān samarthas tān sarvān nihantuṃ nātra saṃśayaḥ nihantum aham apy ekaḥ samarthaḥ puruṣottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवांस् तु कीर्तिमांल् लोके तद् यशस् त्वां गमिष्यति यशसा चाहम् अप्य् अर्थी तस्माद् असि मया वृतः
bhavāṃs tu kīrtimāṃl loke tad yaśas tvāṃ gamiṣyati yaśasā cāham apy arthī tasmād asi mayā vṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारथ्यं तु त्वया कार्यम् इति मे मानसं सदा चिररात्रेप्सितं कामं तद् भवान् कर्तुम् अर्हति
sārathyaṃ tu tvayā kāryam iti me mānasaṃ sadā cirarātrepsitaṃ kāmaṃ tad bhavān kartum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासुदेव उवाच उपपन्नम् इदं पार्थ यत् स्पर्धेथा मया सह सारथ्यं ते करिष्यामि कामः संपद्यतां तव
vāsudeva uvāca upapannam idaṃ pārtha yat spardhethā mayā saha sārathyaṃ te kariṣyāmi kāmaḥ saṃpadyatāṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच एवं प्रमुदितः पार्थः कृष्णेन सहितस् तदा वृतो दाशार्हप्रवरैः पुनर् आयाद् युधिष्ठिरम्
vaiśaṃpāyana uvāca evaṃ pramuditaḥ pārthaḥ kṛṣṇena sahitas tadā vṛto dāśārhapravaraiḥ punar āyād yudhiṣṭhiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.