Library·Mahābhārata (critical edition)·5·5.90
वैशंपायन उवाच तं भुक्तवन्तम् आश्वस्तं निशायां विदुरो ऽब्रवीत् नेदं सम्यग् व्यवसितं केशवागमनं तव
vaiśaṃpāyana uvāca taṃ bhuktavantam āśvastaṃ niśāyāṃ viduro 'bravīt nedaṃ samyag vyavasitaṃ keśavāgamanaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थधर्मातिगो मूढः संरम्भी च जनार्दन मानघ्नो मानकामश् च वृद्धानां शासनातिगः
arthadharmātigo mūḍhaḥ saṃrambhī ca janārdana mānaghno mānakāmaś ca vṛddhānāṃ śāsanātigaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मशास्त्रातिगो मन्दो दुरात्मा प्रग्रहं गतः अनेयः श्रेयसां पापो धार्तराष्ट्रो जनार्दन
dharmaśāstrātigo mando durātmā pragrahaṃ gataḥ aneyaḥ śreyasāṃ pāpo dhārtarāṣṭro janārdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामात्मा प्राज्ञमानी च मित्रध्रुक् सर्वशङ्कितः अकर्ता चाकृतज्ञश् च त्यक्तधर्मः प्रियानृतः
kāmātmā prājñamānī ca mitradhruk sarvaśaṅkitaḥ akartā cākṛtajñaś ca tyaktadharmaḥ priyānṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतैश् चान्यैश् च बहुभिर् दोषैर् एष समन्वितः त्वयोच्यमानः श्रेयो ऽपि संरम्भान् न ग्रहीष्यति
etaiś cānyaiś ca bahubhir doṣair eṣa samanvitaḥ tvayocyamānaḥ śreyo 'pi saṃrambhān na grahīṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेनासमुदयं दृष्ट्वा पार्थिवं मधुसूदन कृतार्थं मन्यते बाल आत्मानम् अविचक्षणः
senāsamudayaṃ dṛṣṭvā pārthivaṃ madhusūdana kṛtārthaṃ manyate bāla ātmānam avicakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकः कर्णः पराञ् जेतुं समर्थ इति निश्चितम् धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेः स शमं नोपयास्यति
ekaḥ karṇaḥ parāñ jetuṃ samartha iti niścitam dhārtarāṣṭrasya durbuddheḥ sa śamaṃ nopayāsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीष्मे द्रोणे कृपे कर्णे द्रोणपुत्रे जयद्रथे भूयसीं वर्तते वृत्तिं न शमे कुरुते मनः
bhīṣme droṇe kṛpe karṇe droṇaputre jayadrathe bhūyasīṃ vartate vṛttiṃ na śame kurute manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश्चितं धार्तराष्ट्राणां सकर्णानां जनार्दन भीष्मद्रोणकृपान् पार्था न शक्ताः प्रतिवीक्षितुम्
niścitaṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ sakarṇānāṃ janārdana bhīṣmadroṇakṛpān pārthā na śaktāḥ prativīkṣitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संविच् च धार्तराष्ट्राणां सर्वेषाम् एव केशव शमे प्रयतमानस्य तव सौभ्रात्रकाङ्क्षिणः
saṃvic ca dhārtarāṣṭrāṇāṃ sarveṣām eva keśava śame prayatamānasya tava saubhrātrakāṅkṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न पाण्डवानाम् अस्माभिः प्रतिदेयं यथोचितम् इति व्यवसितास् तेषु वचनं स्यान् निरर्थकम्
na pāṇḍavānām asmābhiḥ pratideyaṃ yathocitam iti vyavasitās teṣu vacanaṃ syān nirarthakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र सूक्तं दुरुक्तं च समं स्यान् मधुसूदन न तत्र प्रलपेत् प्राज्ञो बधिरेष्व् इव गायनः
yatra sūktaṃ duruktaṃ ca samaṃ syān madhusūdana na tatra pralapet prājño badhireṣv iva gāyanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविजानत्सु मूढेषु निर्मर्यादेषु माधव न त्वं वाक्यं ब्रुवन् युक्तश् चाण्डालेषु द्विजो यथा
avijānatsu mūḍheṣu nirmaryādeṣu mādhava na tvaṃ vākyaṃ bruvan yuktaś cāṇḍāleṣu dvijo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽयं बलस्थो मूढश् च न करिष्यति ते वचः तस्मिन् निरर्थकं वाक्यम् उक्तं संपत्स्यते तव
so 'yaṃ balastho mūḍhaś ca na kariṣyati te vacaḥ tasmin nirarthakaṃ vākyam uktaṃ saṃpatsyate tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां समुपविष्टानां सर्वेषां पापचेतसाम् तव मध्यावतरणं मम कृष्ण न रोचते
teṣāṃ samupaviṣṭānāṃ sarveṣāṃ pāpacetasām tava madhyāvataraṇaṃ mama kṛṣṇa na rocate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्बुद्धीनाम् अशिष्टानां बहूनां पापचेतसाम् प्रतीपं वचनं मध्ये तव कृष्ण न रोचते
durbuddhīnām aśiṣṭānāṃ bahūnāṃ pāpacetasām pratīpaṃ vacanaṃ madhye tava kṛṣṇa na rocate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुपासितवृद्धत्वाच् छ्रिया मोहाच् च दर्पितः वयोदर्पाद् अमर्षाच् च न ते श्रेयो ग्रहीष्यति
anupāsitavṛddhatvāc chriyā mohāc ca darpitaḥ vayodarpād amarṣāc ca na te śreyo grahīṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलं बलवद् अप्य् अस्य यदि वक्ष्यसि माधव त्वय्य् अस्य महती शङ्का न करिष्यति ते वचः
balaṃ balavad apy asya yadi vakṣyasi mādhava tvayy asya mahatī śaṅkā na kariṣyati te vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेदम् अद्य युधा शक्यम् इन्द्रेणापि सहामरैः इति व्यवसिताः सर्वे धार्तराष्ट्रा जनार्दन
nedam adya yudhā śakyam indreṇāpi sahāmaraiḥ iti vyavasitāḥ sarve dhārtarāṣṭrā janārdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेष्व् एवम् उपपन्नेषु कामक्रोधानुवर्तिषु समर्थम् अपि ते वाक्यम् असमर्थं भविष्यति
teṣv evam upapanneṣu kāmakrodhānuvartiṣu samartham api te vākyam asamarthaṃ bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्ये तिष्ठन् हस्त्यनीकस्य मन्दो; रथाश्वयुक्तस्य बलस्य मूढः दुर्योधनो मन्यते वीतमन्युः; कृत्स्ना मयेयं पृथिवी जितेति
madhye tiṣṭhan hastyanīkasya mando; rathāśvayuktasya balasya mūḍhaḥ duryodhano manyate vītamanyuḥ; kṛtsnā mayeyaṃ pṛthivī jiteti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशंसते धृतराष्ट्रस्य पुत्रो; महाराज्यम् असपत्नं पृथिव्याम् तस्मिञ् शमः केवलो नोपलभ्यो; बद्धं सन्तम् आगतं मन्यते ऽर्थम्
āśaṃsate dhṛtarāṣṭrasya putro; mahārājyam asapatnaṃ pṛthivyām tasmiñ śamaḥ kevalo nopalabhyo; baddhaṃ santam āgataṃ manyate 'rtham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्यस्तेयं पृथिवी कालपक्वा; दुर्योधनार्थे पाण्डवान् योद्धुकामाः समागताः सर्वयोधाः पृथिव्यां; राजानश् च क्षितिपालैः समेताः
paryasteyaṃ pṛthivī kālapakvā; duryodhanārthe pāṇḍavān yoddhukāmāḥ samāgatāḥ sarvayodhāḥ pṛthivyāṃ; rājānaś ca kṣitipālaiḥ sametāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे चैते कृतवैराः पुरस्तात्; त्वया राजानो हृतसाराश् च कृष्ण तवोद्वेगात् संश्रिता धार्तराष्ट्रान्; सुसंहताः सह कर्णेन वीराः
sarve caite kṛtavairāḥ purastāt; tvayā rājāno hṛtasārāś ca kṛṣṇa tavodvegāt saṃśritā dhārtarāṣṭrān; susaṃhatāḥ saha karṇena vīrāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्तात्मानः सह दुर्योधनेन; सृष्टा योद्धुं पाण्डवान् सर्वयोधाः तेषां मध्ये प्रविशेथा यदि त्वं; न तन् मतं मम दाशार्ह वीर
tyaktātmānaḥ saha duryodhanena; sṛṣṭā yoddhuṃ pāṇḍavān sarvayodhāḥ teṣāṃ madhye praviśethā yadi tvaṃ; na tan mataṃ mama dāśārha vīra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां समुपविष्टानां बहूनां दुष्टचेतसाम् कथं मध्यं प्रपद्येथाः शत्रूणां शत्रुकर्शन
teṣāṃ samupaviṣṭānāṃ bahūnāṃ duṣṭacetasām kathaṃ madhyaṃ prapadyethāḥ śatrūṇāṃ śatrukarśana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वथा त्वं महाबाहो देवैर् अपि दुरुत्सहः प्रभावं पौरुषं बुद्धिं जानामि तव शत्रुहन्
sarvathā tvaṃ mahābāho devair api durutsahaḥ prabhāvaṃ pauruṣaṃ buddhiṃ jānāmi tava śatruhan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या मे प्रीतिः पाण्डवेषु भूयः सा त्वयि माधव प्रेम्णा च बहुमानाच् च सौहृदाच् च ब्रवीम्य् अहम्
yā me prītiḥ pāṇḍaveṣu bhūyaḥ sā tvayi mādhava premṇā ca bahumānāc ca sauhṛdāc ca bravīmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.