Library·Mahābhārata (critical edition)·6·6.56
संजय उवाच व्युष्टां निशां भारत भारतानाम्; अनीकिनीनां प्रमुखे महात्मा ययौ सपत्नान् प्रति जातकोपो; वृतः समग्रेण बलेन भीष्मः
saṃjaya uvāca vyuṣṭāṃ niśāṃ bhārata bhāratānām; anīkinīnāṃ pramukhe mahātmā yayau sapatnān prati jātakopo; vṛtaḥ samagreṇa balena bhīṣmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं द्रोणदुर्योधनबाह्लिकाश् च; तथैव दुर्मर्षणचित्रसेनौ जयद्रथश् चातिबलो बलौघैर्; नृपास् तथान्ये ऽनुययुः समन्तात्
taṃ droṇaduryodhanabāhlikāś ca; tathaiva durmarṣaṇacitrasenau jayadrathaś cātibalo balaughair; nṛpās tathānye 'nuyayuḥ samantāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तैर् महद्भिश् च महारथैश्; च तेजस्विभिर् वीर्यवद्भिश् च राजन् रराज राजोत्तम राजमुख्यैर्; वृतः स देवैर् इव वज्रपाणिः
sa tair mahadbhiś ca mahārathaiś; ca tejasvibhir vīryavadbhiś ca rājan rarāja rājottama rājamukhyair; vṛtaḥ sa devair iva vajrapāṇiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् अनीकप्रमुखे विषक्ता; दोधूयमानाश् च महापताकाः सुरक्तपीतासितपाण्डुराभा; महागजस्कन्धगता विरेजुः
tasminn anīkapramukhe viṣaktā; dodhūyamānāś ca mahāpatākāḥ suraktapītāsitapāṇḍurābhā; mahāgajaskandhagatā virejuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा वाहिनी शांतनवेन राज्ञा; महारथैर् वारणवाजिभिश् च बभौ सविद्युत्स्तनयित्नुकल्पा; जलागमे द्यौर् इव जातमेघा
sā vāhinī śāṃtanavena rājñā; mahārathair vāraṇavājibhiś ca babhau savidyutstanayitnukalpā; jalāgame dyaur iva jātameghā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रणायाभिमुखी प्रयाता; प्रत्य् अर्जुनं शांतनवाभिगुप्ता सेना महोग्रा सहसा कुरूणां; वेगो यथा भीम इवापगायाः
tato raṇāyābhimukhī prayātā; praty arjunaṃ śāṃtanavābhiguptā senā mahogrā sahasā kurūṇāṃ; vego yathā bhīma ivāpagāyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं व्यालनानाविधगूढसारं; गजाश्वपादातरथौघपक्षम् व्यूहं महामेघसमं महात्मा; ददर्श दूरात् कपिराजकेतुः
taṃ vyālanānāvidhagūḍhasāraṃ; gajāśvapādātarathaughapakṣam vyūhaṃ mahāmeghasamaṃ mahātmā; dadarśa dūrāt kapirājaketuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स निर्ययौ केतुमता रथेन; नरर्षभः श्वेतहयेन वीरः वरूथिना सैन्यमुखे महात्मा; वधे धृतः सर्वसपत्नयूनाम्
sa niryayau ketumatā rathena; nararṣabhaḥ śvetahayena vīraḥ varūthinā sainyamukhe mahātmā; vadhe dhṛtaḥ sarvasapatnayūnām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूपस्करं सोत्तरबन्धुरेषं; यत्तं यदूनाम् ऋषभेण संख्ये कपिध्वजं प्रेक्ष्य विषेदुर् आजौ; सहैव पुत्रैस् तव कौरवेयाः
sūpaskaraṃ sottarabandhureṣaṃ; yattaṃ yadūnām ṛṣabheṇa saṃkhye kapidhvajaṃ prekṣya viṣedur ājau; sahaiva putrais tava kauraveyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकर्षता गुप्तम् उदायुधेन; किरीटिना लोकमहारथेन तं व्यूहराजं ददृशुस् त्वदीयाश्; चतुश्चतुर्व्यालसहस्रकीर्णम्
prakarṣatā guptam udāyudhena; kirīṭinā lokamahārathena taṃ vyūharājaṃ dadṛśus tvadīyāś; catuścaturvyālasahasrakīrṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा हि पूर्वे ऽहनि धर्मराज्ञा; व्यूहः कृतः कौरवनन्दनेन तथा तथोद्देशम् उपेत्य तस्थुः; पाञ्चालमुख्यैः सह चेदिमुख्याः
yathā hi pūrve 'hani dharmarājñā; vyūhaḥ kṛtaḥ kauravanandanena tathā tathoddeśam upetya tasthuḥ; pāñcālamukhyaiḥ saha cedimukhyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो महावेगसमाहतानि; भेरीसहस्राणि विनेदुर् आजौ शङ्खस्वना दुन्दुभिनिस्वनाश् च; सर्वेष्व् अनीकेषु ससिंहनादाः
tato mahāvegasamāhatāni; bherīsahasrāṇi vinedur ājau śaṅkhasvanā dundubhinisvanāś ca; sarveṣv anīkeṣu sasiṃhanādāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सबाणानि महास्वनानि; विस्फार्यमाणानि धनूंषि वीरैः क्षणेन भेरीपणवप्रणादान्; अन्तर्दधुः शङ्खमहास्वनाश् च
tataḥ sabāṇāni mahāsvanāni; visphāryamāṇāni dhanūṃṣi vīraiḥ kṣaṇena bherīpaṇavapraṇādān; antardadhuḥ śaṅkhamahāsvanāś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छङ्खशब्दावृतम् अन्तरिक्षम्; उद्धूतभौमद्रुतरेणुजालम् महावितानावततप्रकाशम्; आलोक्य वीराः सहसाभिपेतुः
tac chaṅkhaśabdāvṛtam antarikṣam; uddhūtabhaumadrutareṇujālam mahāvitānāvatataprakāśam; ālokya vīrāḥ sahasābhipetuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथी रथेनाभिहतः ससूतः; पपात साश्वः सरथः सकेतुः गजो गजेनाभिहतः पपात; पदातिना चाभिहतः पदातिः
rathī rathenābhihataḥ sasūtaḥ; papāta sāśvaḥ sarathaḥ saketuḥ gajo gajenābhihataḥ papāta; padātinā cābhihataḥ padātiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवर्तमानान्य् अभिवर्तमानैर्; बाणैः क्षतान्य् अद्भुतदर्शनानि प्रासैश् च खड्गैश् च समाहतानि; सदश्ववृन्दानि सदश्ववृन्दैः
āvartamānāny abhivartamānair; bāṇaiḥ kṣatāny adbhutadarśanāni prāsaiś ca khaḍgaiś ca samāhatāni; sadaśvavṛndāni sadaśvavṛndaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवर्णतारागणभूषितानि; शरावराणि प्रहितानि वीरैः विदार्यमाणानि परश्वधैश् च; प्रासैश् च खड्गैश् च निपेतुर् उर्व्याम्
suvarṇatārāgaṇabhūṣitāni; śarāvarāṇi prahitāni vīraiḥ vidāryamāṇāni paraśvadhaiś ca; prāsaiś ca khaḍgaiś ca nipetur urvyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गजैर् विषाणैर् वरहस्तरुग्णाः; के चित् ससूता रथिनः प्रपेतुः गजर्षभाश् चापि रथर्षभेण; निपेतिरे बाणहताः पृथिव्याम्
gajair viṣāṇair varahastarugṇāḥ; ke cit sasūtā rathinaḥ prapetuḥ gajarṣabhāś cāpi ratharṣabheṇa; nipetire bāṇahatāḥ pṛthivyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गजौघवेगोद्धतसादितानां; श्रुत्वा निषेदुर् वसुधां मनुष्याः आर्तस्वरं सादिपदातियूनां; विषाणगात्रावरताडितानाम्
gajaughavegoddhatasāditānāṃ; śrutvā niṣedur vasudhāṃ manuṣyāḥ ārtasvaraṃ sādipadātiyūnāṃ; viṣāṇagātrāvaratāḍitānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संभ्रान्तनागाश्वरथे प्रसूते; महाभये सादिपदातियूनाम् महारथैः संपरिवार्यमाणं; ददर्श भीष्मः कपिराजकेतुम्
saṃbhrāntanāgāśvarathe prasūte; mahābhaye sādipadātiyūnām mahārathaiḥ saṃparivāryamāṇaṃ; dadarśa bhīṣmaḥ kapirājaketum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं पञ्चतालोच्छ्रिततालकेतुः; सदश्ववेगोद्धतवीर्ययातः महास्त्रबाणाशनिदीप्तमार्गं; किरीटिनं शांतनवो ऽभ्यधावत्
taṃ pañcatālocchritatālaketuḥ; sadaśvavegoddhatavīryayātaḥ mahāstrabāṇāśanidīptamārgaṃ; kirīṭinaṃ śāṃtanavo 'bhyadhāvat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव शक्रप्रतिमानकल्पम्; इन्द्रात्मजं द्रोणमुखाभिसस्रुः कृपश् च शल्यश् च विविंशतिश् च; दुर्योधनः सौमदत्तिश् च राजन्
tathaiva śakrapratimānakalpam; indrātmajaṃ droṇamukhābhisasruḥ kṛpaś ca śalyaś ca viviṃśatiś ca; duryodhanaḥ saumadattiś ca rājan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रथानीकमुखाद् उपेत्य; सर्वास्त्रवित् काञ्चनचित्रवर्मा जवेन शूरो ऽभिससार सर्वांस्; तथार्जुनस्यात्र सुतो ऽभिमन्युः
tato rathānīkamukhād upetya; sarvāstravit kāñcanacitravarmā javena śūro 'bhisasāra sarvāṃs; tathārjunasyātra suto 'bhimanyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां महास्त्राणि महारथानाम्; असक्तकर्मा विनिहत्य कार्ष्णिः बभौ महामन्त्रहुतार्चिमाली; सदोगतः सन् भगवान् इवाग्निः
teṣāṃ mahāstrāṇi mahārathānām; asaktakarmā vinihatya kārṣṇiḥ babhau mahāmantrahutārcimālī; sadogataḥ san bhagavān ivāgniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स तूर्णं रुधिरोदफेनां; कृत्वा नदीं वैशसने रिपूणाम् जगाम सौभद्रम् अतीत्य भीष्मो; महारथं पार्थम् अदीनसत्त्वः
tataḥ sa tūrṇaṃ rudhirodaphenāṃ; kṛtvā nadīṃ vaiśasane ripūṇām jagāma saubhadram atītya bhīṣmo; mahārathaṃ pārtham adīnasattvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रहस्याद्भुतदर्शनेन; गाण्डीवनिर्ह्वादमहास्वनेन विपाठजालेन महास्त्रजालं; विनाशयाम् आस किरीटमाली
tataḥ prahasyādbhutadarśanena; gāṇḍīvanirhvādamahāsvanena vipāṭhajālena mahāstrajālaṃ; vināśayām āsa kirīṭamālī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उत्तमं सर्वधनुर्धराणाम्; असक्तकर्मा कपिराजकेतुः भीष्मं महात्माभिववर्ष तूर्णं; शरौघजालैर् विमलैश् च भल्लैः
tam uttamaṃ sarvadhanurdharāṇām; asaktakarmā kapirājaketuḥ bhīṣmaṃ mahātmābhivavarṣa tūrṇaṃ; śaraughajālair vimalaiś ca bhallaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवंविधं कार्मुकभीमनादम्; अदीनवत् सत्पुरुषोत्तमाभ्याम् ददर्श लोकः कुरुसृञ्जयाश् च; तद् द्वैरथं भीष्मधनंजयाभ्याम्
evaṃvidhaṃ kārmukabhīmanādam; adīnavat satpuruṣottamābhyām dadarśa lokaḥ kurusṛñjayāś ca; tad dvairathaṃ bhīṣmadhanaṃjayābhyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.