Mahābhārata (critical edition) 6.66

संजय उवाच अकरोत् तुमुलं युद्धं भीष्मः शांतनवस् तदा भीमसेनभयाद् इच्छन् पुत्रांस् तारयितुं तव

saṃjaya uvāca akarot tumulaṃ yuddhaṃ bhīṣmaḥ śāṃtanavas tadā bhīmasenabhayād icchan putrāṃs tārayituṃ tava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वाह्णे तन् महारौद्रं राज्ञां युद्धम् अवर्तत कुरूणां पाण्डवानां च मुख्यशूरविनाशनम्

pūrvāhṇe tan mahāraudraṃ rājñāṃ yuddham avartata kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca mukhyaśūravināśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्न् आकुलसंग्रामे वर्तमाने महाभये अभवत् तुमुलः शब्दः संस्पृशन् गगनं महत्

tasminn ākulasaṃgrāme vartamāne mahābhaye abhavat tumulaḥ śabdaḥ saṃspṛśan gaganaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नदद्भिश् च महानागैर् हेषमाणैश् च वाजिभिः भेरीशङ्खनिनादैश् च तुमुलः समपद्यत

nadadbhiś ca mahānāgair heṣamāṇaiś ca vājibhiḥ bherīśaṅkhaninādaiś ca tumulaḥ samapadyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युयुत्सवस् ते विक्रान्ता विजयाय महाबलाः अन्योन्यम् अभिगर्जन्तो गोष्ठेष्व् इव महर्षभाः

yuyutsavas te vikrāntā vijayāya mahābalāḥ anyonyam abhigarjanto goṣṭheṣv iva maharṣabhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरसां पात्यमानानां समरे निशितैः शरैः अश्मवृष्टिर् इवाकाशे बभूव भरतर्षभ

śirasāṃ pātyamānānāṃ samare niśitaiḥ śaraiḥ aśmavṛṣṭir ivākāśe babhūva bharatarṣabha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुण्डलोष्णीषधारीणि जातरूपोज्ज्वलानि च पतितानि स्म दृश्यन्ते शिरांसि भरतर्षभ

kuṇḍaloṣṇīṣadhārīṇi jātarūpojjvalāni ca patitāni sma dṛśyante śirāṃsi bharatarṣabha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशिखोन्मथितैर् गात्रैर् बाहुभिश् च सकार्मुकैः सहस्ताभरणैश् चान्यैर् अभवच् छादिता मही

viśikhonmathitair gātrair bāhubhiś ca sakārmukaiḥ sahastābharaṇaiś cānyair abhavac chāditā mahī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कवचोपहितैर् गात्रैर् हस्तैश् च समलंकृतैः मुखैश् च चन्द्रसंकाशै रक्तान्तनयनैः शुभैः

kavacopahitair gātrair hastaiś ca samalaṃkṛtaiḥ mukhaiś ca candrasaṃkāśai raktāntanayanaiḥ śubhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजवाजिमनुष्याणां सर्वगात्रैश् च भूपते आसीत् सर्वा समाकीर्णा मुहूर्तेन वसुंधरा

gajavājimanuṣyāṇāṃ sarvagātraiś ca bhūpate āsīt sarvā samākīrṇā muhūrtena vasuṃdharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजोमेघैश् च तुमुलैः शस्त्रविद्युत्प्रकाशितैः आयुधानां च निर्घोषः स्तनयित्नुसमो ऽभवत्

rajomeghaiś ca tumulaiḥ śastravidyutprakāśitaiḥ āyudhānāṃ ca nirghoṣaḥ stanayitnusamo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स संप्रहारस् तुमुलः कटुकः शोणितोदकः प्रावर्तत कुरूणां च पाण्डवानां च भारत

sa saṃprahāras tumulaḥ kaṭukaḥ śoṇitodakaḥ prāvartata kurūṇāṃ ca pāṇḍavānāṃ ca bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् महाभये घोरे तुमुले लोमहर्षणे ववर्षुः शरवर्षाणि क्षत्रिया युद्धदुर्मदाः

tasmin mahābhaye ghore tumule lomaharṣaṇe vavarṣuḥ śaravarṣāṇi kṣatriyā yuddhadurmadāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रोशन्ति कुञ्जरास् तत्र शरवर्षप्रतापिताः तावकानां परेषां च संयुगे भरतोत्तम अश्वाश् च पर्यधावन्त हतारोहा दिशो दश

krośanti kuñjarās tatra śaravarṣapratāpitāḥ tāvakānāṃ pareṣāṃ ca saṃyuge bharatottama aśvāś ca paryadhāvanta hatārohā diśo daśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्पत्य निपतन्त्य् अन्ये शरघातप्रपीडिताः तावकानां परेषां च योधानां भरतर्षभ

utpatya nipatanty anye śaraghātaprapīḍitāḥ tāvakānāṃ pareṣāṃ ca yodhānāṃ bharatarṣabha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वानां कुञ्जराणां च रथानां चातिवर्तताम् संघाताः स्म प्रदृश्यन्ते तत्र तत्र विशां पते

aśvānāṃ kuñjarāṇāṃ ca rathānāṃ cātivartatām saṃghātāḥ sma pradṛśyante tatra tatra viśāṃ pate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गदाभिर् असिभिः प्रासैर् बाणैश् च नतपर्वभिः जघ्नुः परस्परं तत्र क्षत्रियाः कालचोदिताः

gadābhir asibhiḥ prāsair bāṇaiś ca nataparvabhiḥ jaghnuḥ parasparaṃ tatra kṣatriyāḥ kālacoditāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपरे बाहुभिर् वीरा नियुद्धकुशला युधि बहुधा समसज्जन्त आयसैः परिघैर् इव

apare bāhubhir vīrā niyuddhakuśalā yudhi bahudhā samasajjanta āyasaiḥ parighair iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुष्टिभिर् जानुभिश् चैव तलैश् चैव विशां पते अन्योन्यं जघ्निरे वीरास् तावकाः पाण्डवैः सह

muṣṭibhir jānubhiś caiva talaiś caiva viśāṃ pate anyonyaṃ jaghnire vīrās tāvakāḥ pāṇḍavaiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरथा रथिनश् चात्र निस्त्रिंशवरधारिणः अन्योन्यम् अभिधावन्त परस्परवधैषिणः

virathā rathinaś cātra nistriṃśavaradhāriṇaḥ anyonyam abhidhāvanta parasparavadhaiṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो दुर्योधनो राजा कलिङ्गैर् बहुभिर् वृतः पुरस्कृत्य रणे भीष्मं पाण्डवान् अभ्यवर्तत

tato duryodhano rājā kaliṅgair bahubhir vṛtaḥ puraskṛtya raṇe bhīṣmaṃ pāṇḍavān abhyavartata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव पाण्डवाः सर्वे परिवार्य वृकोदरम् भीष्मम् अभ्यद्रवन् क्रुद्धा रणे रभसवाहनाः

tathaiva pāṇḍavāḥ sarve parivārya vṛkodaram bhīṣmam abhyadravan kruddhā raṇe rabhasavāhanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.