Library·Mahābhārata (critical edition)·6·6.72
धृतराष्ट्र उवाच एवं बहुगुणं सैन्यम् एवं बहुविधं परम् व्यूढम् एवं यथाशास्त्रम् अमोघं चैव संजय
dhṛtarāṣṭra uvāca evaṃ bahuguṇaṃ sainyam evaṃ bahuvidhaṃ param vyūḍham evaṃ yathāśāstram amoghaṃ caiva saṃjaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्टम् अस्माकम् अत्यन्तम् अभिकामं च नः सदा प्रह्वम् अव्यसनोपेतं पुरस्ताद् दृष्टविक्रमम्
puṣṭam asmākam atyantam abhikāmaṃ ca naḥ sadā prahvam avyasanopetaṃ purastād dṛṣṭavikramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नातिवृद्धम् अबालं च न कृशं न च पीवरम् लघुवृत्तायतप्रायं सारगात्रम् अनामयम्
nātivṛddham abālaṃ ca na kṛśaṃ na ca pīvaram laghuvṛttāyataprāyaṃ sāragātram anāmayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्तसंनाहशस्त्रं च बहुशस्त्रपरिग्रहम् असियुद्धे नियुद्धे च गदायुद्धे च कोविदम्
āttasaṃnāhaśastraṃ ca bahuśastraparigraham asiyuddhe niyuddhe ca gadāyuddhe ca kovidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रासर्ष्टितोमरेष्व् आजौ परिघेष्व् आयसेषु च भिण्डिपालेषु शक्तीषु मुसलेषु च सर्वशः
prāsarṣṭitomareṣv ājau parigheṣv āyaseṣu ca bhiṇḍipāleṣu śaktīṣu musaleṣu ca sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कम्पनेषु च चापेषु कणपेषु च सर्वशः क्षेपणीषु च चित्रासु मुष्टियुद्धेषु कोविदम्
kampaneṣu ca cāpeṣu kaṇapeṣu ca sarvaśaḥ kṣepaṇīṣu ca citrāsu muṣṭiyuddheṣu kovidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरोक्षं च विद्यासु व्यायामेषु कृतश्रमम् शस्त्रग्रहणविद्यासु सर्वासु परिनिष्ठितम्
aparokṣaṃ ca vidyāsu vyāyāmeṣu kṛtaśramam śastragrahaṇavidyāsu sarvāsu pariniṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरोहे पर्यवस्कन्दे सरणे सान्तरप्लुते सम्यक्प्रहरणे याने व्यपयाने च कोविदम्
ārohe paryavaskande saraṇe sāntaraplute samyakpraharaṇe yāne vyapayāne ca kovidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नागाश्वरथयानेषु बहुशः सुपरीक्षितम् परीक्ष्य च यथान्यायं वेतनेनोपपादितम्
nāgāśvarathayāneṣu bahuśaḥ suparīkṣitam parīkṣya ca yathānyāyaṃ vetanenopapāditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न गोष्ठ्या नोपचारेण न च बन्धुनिमित्ततः न सौहृदबलैश् चापि नाकुलीनपरिग्रहैः
na goṣṭhyā nopacāreṇa na ca bandhunimittataḥ na sauhṛdabalaiś cāpi nākulīnaparigrahaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समृद्धजनम् आर्यं च तुष्टसत्कृतबान्धवम् कृतोपकारभूयिष्ठं यशस्वि च मनस्वि च
samṛddhajanam āryaṃ ca tuṣṭasatkṛtabāndhavam kṛtopakārabhūyiṣṭhaṃ yaśasvi ca manasvi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सजयैश् च नरैर् मुख्यैर् बहुशो मुख्यकर्मभिः लोकपालोपमैस् तात पालितं लोकविश्रुतैः
sajayaiś ca narair mukhyair bahuśo mukhyakarmabhiḥ lokapālopamais tāta pālitaṃ lokaviśrutaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुभिः क्षत्रियैर् गुप्तं पृथिव्यां लोकसंमतैः अस्मान् अभिगतैः कामात् सबलैः सपदानुगैः
bahubhiḥ kṣatriyair guptaṃ pṛthivyāṃ lokasaṃmataiḥ asmān abhigataiḥ kāmāt sabalaiḥ sapadānugaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महोदधिम् इवापूर्णम् आपगाभिः समन्ततः अपक्षैः पक्षसंकाशै रथैर् नागैश् च संवृतम्
mahodadhim ivāpūrṇam āpagābhiḥ samantataḥ apakṣaiḥ pakṣasaṃkāśai rathair nāgaiś ca saṃvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानायोधजलं भीमं वाहनोर्मितरङ्गिणम् क्षेपण्यसिगदाशक्तिशरप्राससमाकुलम्
nānāyodhajalaṃ bhīmaṃ vāhanormitaraṅgiṇam kṣepaṇyasigadāśaktiśaraprāsasamākulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्वजभूषणसंबाधं रत्नपट्टेन संचितम् वाहनैः परिसर्पद्भिर् वायुवेगविकम्पितम्
dhvajabhūṣaṇasaṃbādhaṃ ratnapaṭṭena saṃcitam vāhanaiḥ parisarpadbhir vāyuvegavikampitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपारम् इव गर्जन्तं सागरप्रतिमं महत् द्रोणभीष्माभिसंगुप्तं गुप्तं च कृतवर्मणा
apāram iva garjantaṃ sāgarapratimaṃ mahat droṇabhīṣmābhisaṃguptaṃ guptaṃ ca kṛtavarmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृपदुःशासनाभ्यां च जयद्रथमुखैस् तथा भगदत्तविकर्णाभ्यां द्रौणिसौबलबाह्लिकैः
kṛpaduḥśāsanābhyāṃ ca jayadrathamukhais tathā bhagadattavikarṇābhyāṃ drauṇisaubalabāhlikaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुप्तं प्रवीरैर् लोकस्य सारवद्भिर् महात्मभिः यद् अहन्यत संग्रामे दिष्टम् एतत् पुरातनम्
guptaṃ pravīrair lokasya sāravadbhir mahātmabhiḥ yad ahanyata saṃgrāme diṣṭam etat purātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैतादृशं समुद्योगं दृष्टवन्तो ऽथ मानुषाः ऋषयो वा महाभागाः पुराणा भुवि संजय
naitādṛśaṃ samudyogaṃ dṛṣṭavanto 'tha mānuṣāḥ ṛṣayo vā mahābhāgāḥ purāṇā bhuvi saṃjaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईदृशो हि बलौघस् तु युक्तः शस्त्रास्त्रसंपदा वध्यते यत्र संग्रामे किम् अन्यद् भागधेयतः
īdṛśo hi balaughas tu yuktaḥ śastrāstrasaṃpadā vadhyate yatra saṃgrāme kim anyad bhāgadheyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपरीतम् इदं सर्वं प्रतिभाति स्म संजय यत्रेदृशं बलं घोरं नातरद् युधि पाण्डवान्
viparītam idaṃ sarvaṃ pratibhāti sma saṃjaya yatredṛśaṃ balaṃ ghoraṃ nātarad yudhi pāṇḍavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वा पाण्डवार्थाय देवास् तत्र समागताः युध्यन्ते मामकं सैन्यं यद् अवध्यन्त संजय
atha vā pāṇḍavārthāya devās tatra samāgatāḥ yudhyante māmakaṃ sainyaṃ yad avadhyanta saṃjaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तो हि विदुरेणेह हितं पथ्यं च संजय न च गृह्णाति तन् मन्दः पुत्रो दुर्योधनो मम
ukto hi vidureṇeha hitaṃ pathyaṃ ca saṃjaya na ca gṛhṇāti tan mandaḥ putro duryodhano mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य मन्ये मतिः पूर्वं सर्वज्ञस्य महात्मनः आसीद् यथागतं तात येन दृष्टम् इदं पुरा
tasya manye matiḥ pūrvaṃ sarvajñasya mahātmanaḥ āsīd yathāgataṃ tāta yena dṛṣṭam idaṃ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वा भाव्यम् एवं हि संजयैतेन सर्वथा पुरा धात्रा यथा सृष्टं तत् तथा न तद् अन्यथा
atha vā bhāvyam evaṃ hi saṃjayaitena sarvathā purā dhātrā yathā sṛṣṭaṃ tat tathā na tad anyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.