Library·Mahābhārata (critical edition)·7·7.110
धृतराष्ट्र उवाच दैवम् एव परं मन्ये धिक् पौरुषम् अनर्थकम् यत्राधिरथिर् आयस्तो नातरत् पाण्डवं रणे
dhṛtarāṣṭra uvāca daivam eva paraṃ manye dhik pauruṣam anarthakam yatrādhirathir āyasto nātarat pāṇḍavaṃ raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णः पार्थान् सगोविन्दाञ् जेतुम् उत्सहते रणे न च कर्णसमं योधं लोके पश्यामि कं चन इति दुर्योधनस्याहम् अश्रौषं जल्पतो मुहुः
karṇaḥ pārthān sagovindāñ jetum utsahate raṇe na ca karṇasamaṃ yodhaṃ loke paśyāmi kaṃ cana iti duryodhanasyāham aśrauṣaṃ jalpato muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णो हि बलवाञ् शूरो दृढधन्वा जितक्लमः इति माम् अब्रवीत् सूत मन्दो दुर्योधनः पुरा
karṇo hi balavāñ śūro dṛḍhadhanvā jitaklamaḥ iti mām abravīt sūta mando duryodhanaḥ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसुषेणसहायं मां नालं देवापि संयुगे किम् उ पाण्डुसुता राजन् गतसत्त्वा विचेतसः
vasuṣeṇasahāyaṃ māṃ nālaṃ devāpi saṃyuge kim u pāṇḍusutā rājan gatasattvā vicetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तं निर्जितं दृष्ट्वा भुजंगम् इव निर्विषम् युद्धात् कर्णम् अपक्रान्तं किं स्विद् दुर्योधनो ऽब्रवीत्
tatra taṃ nirjitaṃ dṛṣṭvā bhujaṃgam iva nirviṣam yuddhāt karṇam apakrāntaṃ kiṃ svid duryodhano 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो दुर्मुखम् एवैकं युद्धानाम् अविशारदम् प्रावेशयद् धुतवहं पतंगम् इव मोहितः
aho durmukham evaikaṃ yuddhānām aviśāradam prāveśayad dhutavahaṃ pataṃgam iva mohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वत्थामा मद्रराजः कृपः कर्णश् च संगताः न शक्ताः प्रमुखे स्थातुं नूनं भीमस्य संजय
aśvatthāmā madrarājaḥ kṛpaḥ karṇaś ca saṃgatāḥ na śaktāḥ pramukhe sthātuṃ nūnaṃ bhīmasya saṃjaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते ऽपि चास्य महाघोरं बलं नागायुतोपमम् जानन्तो व्यवसायं च क्रूरं मारुततेजसः
te 'pi cāsya mahāghoraṃ balaṃ nāgāyutopamam jānanto vyavasāyaṃ ca krūraṃ mārutatejasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमर्थं क्रूरकर्माणं यमकालान्तकोपमम् बलसंरम्भवीर्यज्ञाः कोपयिष्यन्ति संयुगे
kimarthaṃ krūrakarmāṇaṃ yamakālāntakopamam balasaṃrambhavīryajñāḥ kopayiṣyanti saṃyuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णस् त्व् एको महाबाहुः स्वबाहुबलम् आश्रितः भीमसेनम् अनादृत्य रणे ऽयुध्यत सूतजः
karṇas tv eko mahābāhuḥ svabāhubalam āśritaḥ bhīmasenam anādṛtya raṇe 'yudhyata sūtajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽजयत् समरे कर्णं पुरंदर इवासुरम् न स पाण्डुसुतो जेतुं शक्यः केन चिद् आहवे
yo 'jayat samare karṇaṃ puraṃdara ivāsuram na sa pāṇḍusuto jetuṃ śakyaḥ kena cid āhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रोणं यः संप्रमथ्यैकः प्रविष्टो मम वाहिनीम् भीमो धनंजयान्वेषी कस् तम् अर्छेज् जिजीविषुः
droṇaṃ yaḥ saṃpramathyaikaḥ praviṣṭo mama vāhinīm bhīmo dhanaṃjayānveṣī kas tam archej jijīviṣuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को हि संजय भीमस्य स्थातुम् उत्सहते ऽग्रतः उद्यताशनिवज्रस्य महेन्द्रस्येव दानवः
ko hi saṃjaya bhīmasya sthātum utsahate 'grataḥ udyatāśanivajrasya mahendrasyeva dānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेतराजपुरं प्राप्य निवर्तेतापि मानवः न भीमसेनं संप्राप्य निवर्तेत कदा चन
pretarājapuraṃ prāpya nivartetāpi mānavaḥ na bhīmasenaṃ saṃprāpya nivarteta kadā cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतंगा इव वह्निं ते प्राविशन्न् अल्पचेतसः ये भीमसेनं संक्रुद्धम् अभ्यधावन् विमोहिताः
pataṃgā iva vahniṃ te prāviśann alpacetasaḥ ye bhīmasenaṃ saṃkruddham abhyadhāvan vimohitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् तत् सभायां भीमेन मम पुत्रवधाश्रयम् शप्तं संरम्भिणोग्रेण कुरूणां शृण्वतां तदा
yat tat sabhāyāṃ bhīmena mama putravadhāśrayam śaptaṃ saṃrambhiṇogreṇa kurūṇāṃ śṛṇvatāṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् नूनम् अभिसंचिन्त्य दृष्ट्वा कर्णं च निर्जितम् दुःशासनः सह भ्रात्रा भयाद् भीमाद् उपारमत्
tan nūnam abhisaṃcintya dṛṣṭvā karṇaṃ ca nirjitam duḥśāsanaḥ saha bhrātrā bhayād bhīmād upāramat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् च संजय दुर्बुद्धिर् अब्रवीत् समितौ मुहुः कर्णो दुःशासनो ऽहं च जेष्यामो युधि पाण्डवान्
yaś ca saṃjaya durbuddhir abravīt samitau muhuḥ karṇo duḥśāsano 'haṃ ca jeṣyāmo yudhi pāṇḍavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स नूनं विरथं दृष्ट्वा कर्णं भीमेन निर्जितम् प्रत्याख्यानाच् च कृष्णस्य भृशं तप्यति संजय
sa nūnaṃ virathaṃ dṛṣṭvā karṇaṃ bhīmena nirjitam pratyākhyānāc ca kṛṣṇasya bhṛśaṃ tapyati saṃjaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा भ्रातॄन् हतान् युद्धे भीमसेनेन दंशितान् आत्मापराधात् सुमहन् नूनं तप्यति पुत्रकः
dṛṣṭvā bhrātṝn hatān yuddhe bhīmasenena daṃśitān ātmāparādhāt sumahan nūnaṃ tapyati putrakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को हि जीवितम् अन्विच्छन् प्रतीपं पाण्डवं व्रजेत् भीमं भीमायुधं क्रुद्धं साक्षात् कालम् इव स्थितम्
ko hi jīvitam anvicchan pratīpaṃ pāṇḍavaṃ vrajet bhīmaṃ bhīmāyudhaṃ kruddhaṃ sākṣāt kālam iva sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वडवामुखमध्यस्थो मुच्येतापि हि मानवः न भीममुखसंप्राप्तो मुच्येतेति मतिर् मम
vaḍavāmukhamadhyastho mucyetāpi hi mānavaḥ na bhīmamukhasaṃprāpto mucyeteti matir mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न पाण्डवा न पाञ्चाला न च केशवसात्यकी जानन्ति युधि संरब्धा जीवितं परिरक्षितुम्
na pāṇḍavā na pāñcālā na ca keśavasātyakī jānanti yudhi saṃrabdhā jīvitaṃ parirakṣitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजय उवाच यत् संशोचसि कौरव्य वर्तमाने जनक्षये त्वम् अस्य जगतो मूलं विनाशस्य न संशयः
saṃjaya uvāca yat saṃśocasi kauravya vartamāne janakṣaye tvam asya jagato mūlaṃ vināśasya na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं वैरं महत् कृत्वा पुत्राणां वचने स्थितः उच्यमानो न गृह्णीषे मर्त्यः पथ्यम् इवौषधम्
svayaṃ vairaṃ mahat kṛtvā putrāṇāṃ vacane sthitaḥ ucyamāno na gṛhṇīṣe martyaḥ pathyam ivauṣadham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं पीत्वा महाराज कालकूटं सुदुर्जरम् तस्येदानीं फलं कृत्स्नम् अवाप्नुहि नरोत्तम
svayaṃ pītvā mahārāja kālakūṭaṃ sudurjaram tasyedānīṃ phalaṃ kṛtsnam avāpnuhi narottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् तु कुत्सयसे योधान् युध्यमानान् यथाबलम् अत्र ते वर्णयिष्यामि यथा युद्धम् अवर्तत
yat tu kutsayase yodhān yudhyamānān yathābalam atra te varṇayiṣyāmi yathā yuddham avartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा कर्णं तु पुत्रास् ते भीमसेनपराजितम् नामृष्यन्त महेष्वासाः सोदर्याः पञ्च मारिष
dṛṣṭvā karṇaṃ tu putrās te bhīmasenaparājitam nāmṛṣyanta maheṣvāsāḥ sodaryāḥ pañca māriṣa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्मर्षणो दुःसहश् च दुर्मदो दुर्धरो जयः पाण्डवं चित्रसंनाहास् तं प्रतीपम् उपाद्रवन्
durmarṣaṇo duḥsahaś ca durmado durdharo jayaḥ pāṇḍavaṃ citrasaṃnāhās taṃ pratīpam upādravan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते समन्तान् महाबाहुं परिवार्य वृकोदरम् दिशः शरैः समावृण्वञ् शलभानाम् इव व्रजैः
te samantān mahābāhuṃ parivārya vṛkodaram diśaḥ śaraiḥ samāvṛṇvañ śalabhānām iva vrajaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगच्छतस् तान् सहसा कुमारान् देवरूपिणः प्रतिजग्राह समरे भीमसेनो हसन्न् इव
āgacchatas tān sahasā kumārān devarūpiṇaḥ pratijagrāha samare bhīmaseno hasann iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव दृष्ट्वा तु तनयान् भीमसेनसमीपगान् अभ्यवर्तत राधेयो भीमसेनं महाबलम्
tava dṛṣṭvā tu tanayān bhīmasenasamīpagān abhyavartata rādheyo bhīmasenaṃ mahābalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विसृजन् विशिखान् राजन् स्वर्णपुङ्खाञ् शिलाशितान् तं तु भीमो ऽभ्ययात् तूर्णं वार्यमाणः सुतैस् तव
visṛjan viśikhān rājan svarṇapuṅkhāñ śilāśitān taṃ tu bhīmo 'bhyayāt tūrṇaṃ vāryamāṇaḥ sutais tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरवस् तु ततः कर्णं परिवार्य समन्ततः अवाकिरन् भीमसेनं शरैः संनतपर्वभिः
kuravas tu tataḥ karṇaṃ parivārya samantataḥ avākiran bhīmasenaṃ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् बाणैः पञ्चविंशत्या साश्वान् राजन् नरर्षभान् ससूतान् भीमधनुषो भीमो निन्ये यमक्षयम्
tān bāṇaiḥ pañcaviṃśatyā sāśvān rājan nararṣabhān sasūtān bhīmadhanuṣo bhīmo ninye yamakṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रापतन् स्यन्दनेभ्यस् ते सार्धं सूतैर् गतासवः चित्रपुष्पधरा भग्ना वातेनेव महाद्रुमाः
prāpatan syandanebhyas te sārdhaṃ sūtair gatāsavaḥ citrapuṣpadharā bhagnā vāteneva mahādrumāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राद्भुतम् अपश्याम भीमसेनस्य विक्रमम् संवार्याधिरथिं बाणैर् यज् जघान तवात्मजान्
tatrādbhutam apaśyāma bhīmasenasya vikramam saṃvāryādhirathiṃ bāṇair yaj jaghāna tavātmajān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वार्यमाणो भीमेन शितैर् बाणैः समन्ततः सूतपुत्रो महाराज भीमसेनम् अवैक्षत
sa vāryamāṇo bhīmena śitair bāṇaiḥ samantataḥ sūtaputro mahārāja bhīmasenam avaikṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं भीमसेनः संरम्भात् क्रोधसंरक्तलोचनः विस्फार्य सुमहच् चापं मुहुः कर्णम् अवैक्षत
taṃ bhīmasenaḥ saṃrambhāt krodhasaṃraktalocanaḥ visphārya sumahac cāpaṃ muhuḥ karṇam avaikṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.