Library·Mahābhārata (critical edition)·7·7.117
संजय उवाच तम् आपतन्तं संप्रेक्ष्य सात्वतं युद्धदुर्मदम् क्रोधाद् भूरिश्रवा राजन् सहसा समुपाद्रवत्
saṃjaya uvāca tam āpatantaṃ saṃprekṣya sātvataṃ yuddhadurmadam krodhād bhūriśravā rājan sahasā samupādravat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अब्रवीन् महाबाहुः कौरव्यः शिनिपुंगवम् अद्य प्राप्तो ऽसि दिष्ट्या मे चक्षुर्विषयम् इत्य् उत
tam abravīn mahābāhuḥ kauravyaḥ śinipuṃgavam adya prāpto 'si diṣṭyā me cakṣurviṣayam ity uta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिराभिलषितं कामम् अद्य प्राप्स्यामि संयुगे न हि मे मोक्ष्यसे जीवन् यदि नोत्सृजसे रणम्
cirābhilaṣitaṃ kāmam adya prāpsyāmi saṃyuge na hi me mokṣyase jīvan yadi notsṛjase raṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य त्वां समरे हत्वा नित्यं शूराभिमानिनम् नन्दयिष्यामि दाशार्ह कुरुराजं सुयोधनम्
adya tvāṃ samare hatvā nityaṃ śūrābhimāninam nandayiṣyāmi dāśārha kururājaṃ suyodhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य मद्बाणनिर्दग्धं पतितं धरणीतले द्रक्ष्यतस् त्वां रणे वीरौ सहितौ केशवार्जुनौ
adya madbāṇanirdagdhaṃ patitaṃ dharaṇītale drakṣyatas tvāṃ raṇe vīrau sahitau keśavārjunau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य धर्मसुतो राजा श्रुत्वा त्वां निहतं मया सव्रीडो भविता सद्यो येनासीह प्रवेशितः
adya dharmasuto rājā śrutvā tvāṃ nihataṃ mayā savrīḍo bhavitā sadyo yenāsīha praveśitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य मे विक्रमं पार्थो विज्ञास्यति धनंजयः त्वयि भूमौ विनिहते शयाने रुधिरोक्षिते
adya me vikramaṃ pārtho vijñāsyati dhanaṃjayaḥ tvayi bhūmau vinihate śayāne rudhirokṣite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिराभिलषितो ह्य् अद्य त्वया सह समागमः पुरा देवासुरे युद्धे शक्रस्य बलिना यथा
cirābhilaṣito hy adya tvayā saha samāgamaḥ purā devāsure yuddhe śakrasya balinā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य युद्धं महाघोरं तव दास्यामि सात्वत ततो ज्ञास्यसि तत्त्वेन मद्वीर्यबलपौरुषम्
adya yuddhaṃ mahāghoraṃ tava dāsyāmi sātvata tato jñāsyasi tattvena madvīryabalapauruṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य संयमनीं याता मया त्वं निहतो रणे यथा रामानुजेनाजौ रावणिर् लक्ष्मणेन वै
adya saṃyamanīṃ yātā mayā tvaṃ nihato raṇe yathā rāmānujenājau rāvaṇir lakṣmaṇena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य कृष्णश् च पार्थश् च धर्मराजश् च माधव हते त्वयि निरुत्साहा रणं त्यक्ष्यन्त्य् असंशयम्
adya kṛṣṇaś ca pārthaś ca dharmarājaś ca mādhava hate tvayi nirutsāhā raṇaṃ tyakṣyanty asaṃśayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य ते ऽपचितिं कृत्वा शितैर् माधव सायकैः तत्स्त्रियो नन्दयिष्यामि ये त्वया निहता रणे
adya te 'pacitiṃ kṛtvā śitair mādhava sāyakaiḥ tatstriyo nandayiṣyāmi ye tvayā nihatā raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्षुर्विषयसंप्राप्तो न त्वं माधव मोक्ष्यसे सिंहस्य विषयं प्राप्तो यथा क्षुद्रमृगस् तथा
cakṣurviṣayasaṃprāpto na tvaṃ mādhava mokṣyase siṃhasya viṣayaṃ prāpto yathā kṣudramṛgas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युयुधानस् तु तं राजन् प्रत्युवाच हसन्न् इव कौरवेय न संत्रासो विद्यते मम संयुगे
yuyudhānas tu taṃ rājan pratyuvāca hasann iva kauraveya na saṃtrāso vidyate mama saṃyuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मां निहन्यात् संग्रामे यो मां कुर्यान् निरायुधम् समास् तु शाश्वतीर् हन्याद् यो मां हन्याद् धि संयुगे
sa māṃ nihanyāt saṃgrāme yo māṃ kuryān nirāyudham samās tu śāśvatīr hanyād yo māṃ hanyād dhi saṃyuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं मृषोक्तेन बहुना कर्मणा तु समाचर शारदस्येव मेघस्य गर्जितं निष्फलं हि ते
kiṃ mṛṣoktena bahunā karmaṇā tu samācara śāradasyeva meghasya garjitaṃ niṣphalaṃ hi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वैतद् गर्जितं वीर हास्यं हि मम जायते चिरकालेप्सितं लोके युद्धम् अद्यास्तु कौरव
śrutvaitad garjitaṃ vīra hāsyaṃ hi mama jāyate cirakālepsitaṃ loke yuddham adyāstu kaurava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वरते मे मतिस् तात त्वयि युद्धाभिकाङ्क्षिणि नाहत्वा संनिवर्तिष्ये त्वाम् अद्य पुरुषाधम
tvarate me matis tāta tvayi yuddhābhikāṅkṣiṇi nāhatvā saṃnivartiṣye tvām adya puruṣādhama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्योन्यं तौ तदा वाग्भिस् तक्षन्तौ नरपुंगवौ जिघांसू परमक्रुद्धाव् अभिजघ्नतुर् आहवे
anyonyaṃ tau tadā vāgbhis takṣantau narapuṃgavau jighāṃsū paramakruddhāv abhijaghnatur āhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समेतौ तौ नरव्याघ्रौ शुष्मिणौ स्पर्धिनौ रणे द्विरदाव् इव संक्रुद्धौ वाशितार्थे मदोत्कटौ
sametau tau naravyāghrau śuṣmiṇau spardhinau raṇe dviradāv iva saṃkruddhau vāśitārthe madotkaṭau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूरिश्रवाः सात्यकिश् च ववर्षतुर् अरिंदमौ शरवर्षाणि भीमानि मेघाव् इव परस्परम्
bhūriśravāḥ sātyakiś ca vavarṣatur ariṃdamau śaravarṣāṇi bhīmāni meghāv iva parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौमदत्तिस् तु शैनेयं प्रच्छाद्येषुभिर् आशुगैः जिघांसुर् भरतश्रेष्ठ विव्याध निशितैः शरैः
saumadattis tu śaineyaṃ pracchādyeṣubhir āśugaiḥ jighāṃsur bharataśreṣṭha vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशभिः सात्यकिं विद्ध्वा सौमदत्तिर् अथापरान् मुमोच निशितान् बाणाञ् जिघांसुः शिनिपुंगवम्
daśabhiḥ sātyakiṃ viddhvā saumadattir athāparān mumoca niśitān bāṇāñ jighāṃsuḥ śinipuṃgavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् अस्य विशिखांस् तीक्ष्णान् अन्तरिक्षे विशां पते अप्राप्तान् अस्त्रमायाभिर् अग्रसत् सात्यकिः प्रभो
tān asya viśikhāṃs tīkṣṇān antarikṣe viśāṃ pate aprāptān astramāyābhir agrasat sātyakiḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ पृथक् शरवर्षाभ्याम् अवर्षेतां परस्परम् उत्तमाभिजनौ वीरौ कुरुवृष्णियशस्करौ
tau pṛthak śaravarṣābhyām avarṣetāṃ parasparam uttamābhijanau vīrau kuruvṛṣṇiyaśaskarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ नखैर् इव शार्दूलौ दन्तैर् इव महाद्विपौ रथशक्तिभिर् अन्योन्यं विशिखैश् चाप्य् अकृन्तताम्
tau nakhair iva śārdūlau dantair iva mahādvipau rathaśaktibhir anyonyaṃ viśikhaiś cāpy akṛntatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्भिदन्तौ हि गात्राणि विक्षरन्तौ च शोणितम् व्यष्टम्भयेताम् अन्योन्यं प्राणद्यूताभिदेविनौ
nirbhidantau hi gātrāṇi vikṣarantau ca śoṇitam vyaṣṭambhayetām anyonyaṃ prāṇadyūtābhidevinau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उत्तमकर्माणौ कुरुवृष्णियशस्करौ परस्परम् अयुध्येतां वारणाव् इव यूथपौ
evam uttamakarmāṇau kuruvṛṣṇiyaśaskarau parasparam ayudhyetāṃ vāraṇāv iva yūthapau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताव् अदीर्घेण कालेन ब्रह्मलोकपुरस्कृतौ जिगीषन्तौ परं स्थानम् अन्योन्यम् अभिजघ्नतुः
tāv adīrgheṇa kālena brahmalokapuraskṛtau jigīṣantau paraṃ sthānam anyonyam abhijaghnatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सात्यकिः सौमदत्तिश् च शरवृष्ट्या परस्परम् हृष्टवद् धार्तराष्ट्राणां पश्यताम् अभ्यवर्षताम्
sātyakiḥ saumadattiś ca śaravṛṣṭyā parasparam hṛṣṭavad dhārtarāṣṭrāṇāṃ paśyatām abhyavarṣatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संप्रैक्षन्त जनास् तत्र युध्यमानौ युधां पती यूथपौ वाशिताहेतोः प्रयुद्धाव् इव कुञ्जरौ
saṃpraikṣanta janās tatra yudhyamānau yudhāṃ patī yūthapau vāśitāhetoḥ prayuddhāv iva kuñjarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्योन्यस्य हयान् हत्वा धनुषी विनिकृत्य च विरथाव् असियुद्धाय समेयातां महारणे
anyonyasya hayān hatvā dhanuṣī vinikṛtya ca virathāv asiyuddhāya sameyātāṃ mahāraṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्षभे चर्मणी चित्रे प्रगृह्य विपुले शुभे विकोशौ चाप्य् असी कृत्वा समरे तौ विचेरतुः
ārṣabhe carmaṇī citre pragṛhya vipule śubhe vikośau cāpy asī kṛtvā samare tau viceratuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरन्तौ विविधान् मार्गान् मण्डलानि च भागशः मुहुर् आजघ्नतुः क्रुद्धाव् अन्योन्यम् अरिमर्दनौ
carantau vividhān mārgān maṇḍalāni ca bhāgaśaḥ muhur ājaghnatuḥ kruddhāv anyonyam arimardanau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सखड्गौ चित्रवर्माणौ सनिष्काङ्गदभूषणौ रणे रणोत्कटौ राजन्न् अन्योन्यं पर्यकर्षताम्
sakhaḍgau citravarmāṇau saniṣkāṅgadabhūṣaṇau raṇe raṇotkaṭau rājann anyonyaṃ paryakarṣatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुहूर्तम् इव राजेन्द्र परिकृष्य परस्परम् पश्यतां सर्वसैन्यानां वीराव् आश्वसतां पुनः
muhūrtam iva rājendra parikṛṣya parasparam paśyatāṃ sarvasainyānāṃ vīrāv āśvasatāṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असिभ्यां चर्मणी शुभ्रे विपुले च शरावरे निकृत्य पुरुषव्याघ्रौ बाहुयुद्धं प्रचक्रतुः
asibhyāṃ carmaṇī śubhre vipule ca śarāvare nikṛtya puruṣavyāghrau bāhuyuddhaṃ pracakratuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ नियुद्धकुशलाव् उभौ बाहुभिः समसज्जेताम् आयसैः परिघैर् इव
vyūḍhoraskau dīrghabhujau niyuddhakuśalāv ubhau bāhubhiḥ samasajjetām āyasaiḥ parighair iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर् आसन् भुजाघाता निग्रहप्रग्रहौ तथा शिक्षाबलसमुद्भूताः सर्वयोधप्रहर्षणाः
tayor āsan bhujāghātā nigrahapragrahau tathā śikṣābalasamudbhūtāḥ sarvayodhapraharṣaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर् नृवरयो राजन् समरे युध्यमानयोः भीमो ऽभवन् महाशब्दो वज्रपर्वतयोर् इव
tayor nṛvarayo rājan samare yudhyamānayoḥ bhīmo 'bhavan mahāśabdo vajraparvatayor iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विपाव् इव विषाणाग्रैः शृङ्गैर् इव महर्षभौ युयुधाते महात्मानौ कुरुसात्वतपुंगवौ
dvipāv iva viṣāṇāgraiḥ śṛṅgair iva maharṣabhau yuyudhāte mahātmānau kurusātvatapuṃgavau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीणायुधे सात्वते युध्यमाने; ततो ऽब्रवीद् अर्जुनं वासुदेवः पश्यस्वैनं विरथं युध्यमानं; रणे केतुं सर्वधनुर्धराणाम्
kṣīṇāyudhe sātvate yudhyamāne; tato 'bravīd arjunaṃ vāsudevaḥ paśyasvainaṃ virathaṃ yudhyamānaṃ; raṇe ketuṃ sarvadhanurdharāṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रविष्टो भारतीं सेनां तव पाण्डव पृष्ठतः योधितश् च महावीर्यैः सर्वैर् भारत भारतैः
praviṣṭo bhāratīṃ senāṃ tava pāṇḍava pṛṣṭhataḥ yodhitaś ca mahāvīryaiḥ sarvair bhārata bhārataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिश्रान्तो युधां श्रेष्ठः संप्राप्तो भूरिदक्षिणम् युद्धकाङ्क्षिणम् आयान्तं नैतत् समम् इवार्जुन
pariśrānto yudhāṃ śreṣṭhaḥ saṃprāpto bhūridakṣiṇam yuddhakāṅkṣiṇam āyāntaṃ naitat samam ivārjuna
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भूरिश्रवाः क्रुद्धः सात्यकिं युद्धदुर्मदम् उद्यम्य न्यहनद् राजन् मत्तो मत्तम् इव द्विपम्
tato bhūriśravāḥ kruddhaḥ sātyakiṃ yuddhadurmadam udyamya nyahanad rājan matto mattam iva dvipam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथस्थयोर् द्वयोर् युद्धे क्रुद्धयोर् योधमुख्ययोः केशवार्जुनयो राजन् समरे प्रेक्षमाणयोः
rathasthayor dvayor yuddhe kruddhayor yodhamukhyayoḥ keśavārjunayo rājan samare prekṣamāṇayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ कृष्णो महाबाहुर् अर्जुनं प्रत्यभाषत पश्य वृष्ण्यन्धकव्याघ्रं सौमदत्तिवशं गतम्
atha kṛṣṇo mahābāhur arjunaṃ pratyabhāṣata paśya vṛṣṇyandhakavyāghraṃ saumadattivaśaṃ gatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिश्रान्तं गतं भूमौ कृत्वा कर्म सुदुष्करम् तवान्तेवासिनं शूरं पालयार्जुन सात्यकिम्
pariśrāntaṃ gataṃ bhūmau kṛtvā karma suduṣkaram tavāntevāsinaṃ śūraṃ pālayārjuna sātyakim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न वशं यज्ञशीलस्य गच्छेद् एष वरारिहन् त्वत्कृते पुरुषव्याघ्र तद् आशु क्रियतां विभो
na vaśaṃ yajñaśīlasya gacched eṣa varārihan tvatkṛte puruṣavyāghra tad āśu kriyatāṃ vibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाब्रवीद् धृष्टमना वासुदेवं धनंजयः पश्य वृष्णिप्रवीरेण क्रीडन्तं कुरुपुंगवम् महाद्विपेनेव वने मत्तेन हरियूथपम्
athābravīd dhṛṣṭamanā vāsudevaṃ dhanaṃjayaḥ paśya vṛṣṇipravīreṇa krīḍantaṃ kurupuṃgavam mahādvipeneva vane mattena hariyūthapam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हाहाकारो महान् आसीत् सैन्यानां भरतर्षभ यद् उद्यम्य महाबाहुः सात्यकिं न्यहनद् भुवि
hāhākāro mahān āsīt sainyānāṃ bharatarṣabha yad udyamya mahābāhuḥ sātyakiṃ nyahanad bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सिंह इव मातङ्गं विकर्षन् भूरिदक्षिणः व्यरोचत कुरुश्रेष्ठः सात्वतप्रवरं युधि
sa siṃha iva mātaṅgaṃ vikarṣan bhūridakṣiṇaḥ vyarocata kuruśreṣṭhaḥ sātvatapravaraṃ yudhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ कोशाद् विनिष्कृष्य खड्गं भूरिश्रवा रणे मूर्धजेषु निजग्राह पदा चोरस्य् अताडयत्
atha kośād viniṣkṛṣya khaḍgaṃ bhūriśravā raṇe mūrdhajeṣu nijagrāha padā corasy atāḍayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा तु परिकृष्यन्तं दृष्ट्वा सात्वतम् आहवे वासुदेवस् ततो राजन् भूयो ऽर्जुनम् अभाषत
tathā tu parikṛṣyantaṃ dṛṣṭvā sātvatam āhave vāsudevas tato rājan bhūyo 'rjunam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्य वृष्ण्यन्धकव्याघ्रं सौमदत्तिवशं गतम् तव शिष्यं महाबाहो धनुष्य् अनवरं त्वया
paśya vṛṣṇyandhakavyāghraṃ saumadattivaśaṃ gatam tava śiṣyaṃ mahābāho dhanuṣy anavaraṃ tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असत्यो विक्रमः पार्थ यत्र भूरिश्रवा रणे विशेषयति वार्ष्णेयं सात्यकिं सत्यविक्रमम्
asatyo vikramaḥ pārtha yatra bhūriśravā raṇe viśeṣayati vārṣṇeyaṃ sātyakiṃ satyavikramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तो महाबाहुर् वासुदेवेन पाण्डवः मनसा पूजयाम् आस भूरिश्रवसम् आहवे
evam ukto mahābāhur vāsudevena pāṇḍavaḥ manasā pūjayām āsa bhūriśravasam āhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकर्षन् सात्वतश्रेष्ठं क्रीडमान इवाहवे संहर्षयति मां भूयः कुरूणां कीर्तिवर्धनः
vikarṣan sātvataśreṣṭhaṃ krīḍamāna ivāhave saṃharṣayati māṃ bhūyaḥ kurūṇāṃ kīrtivardhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवरं वृष्णिवीराणां यन् न हन्याद् धि सात्यकिम् महाद्विपम् इवारण्ये मृगेन्द्र इव कर्षति
pravaraṃ vṛṣṇivīrāṇāṃ yan na hanyād dhi sātyakim mahādvipam ivāraṇye mṛgendra iva karṣati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तु मनसा राजन् पार्थः संपूज्य कौरवम् वासुदेवं महाबाहुर् अर्जुनः प्रत्यभाषत
evaṃ tu manasā rājan pārthaḥ saṃpūjya kauravam vāsudevaṃ mahābāhur arjunaḥ pratyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैन्धवासक्तदृष्टित्वान् नैनं पश्यामि माधव एष त्व् असुकरं कर्म यादवार्थे करोम्य् अहम्
saindhavāsaktadṛṣṭitvān nainaṃ paśyāmi mādhava eṣa tv asukaraṃ karma yādavārthe karomy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा वचनं कुर्वन् वासुदेवस्य पाण्डवः सखड्गं यज्ञशीलस्य पत्रिणा बाहुम् अच्छिनत्
ity uktvā vacanaṃ kurvan vāsudevasya pāṇḍavaḥ sakhaḍgaṃ yajñaśīlasya patriṇā bāhum acchinat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.