Library·Mahābhārata (critical edition)·7·7.123
धृतराष्ट्र उवाच तथा गतेषु शूरेषु तेषां मम च संजय किं वै भीमस् तदाकार्षीत् तन् ममाचक्ष्व संजय
dhṛtarāṣṭra uvāca tathā gateṣu śūreṣu teṣāṃ mama ca saṃjaya kiṃ vai bhīmas tadākārṣīt tan mamācakṣva saṃjaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजय उवाच विरथो भीमसेनो वै कर्णवाक्शल्यपीडितः अमर्षवशम् आपन्नः फल्गुनं वाक्यम् अब्रवीत्
saṃjaya uvāca viratho bhīmaseno vai karṇavākśalyapīḍitaḥ amarṣavaśam āpannaḥ phalgunaṃ vākyam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः पुनस् तूबरक मूढ औदरिकेति च अकृतास्त्रक मा योधीर् बाल संग्रामकातर
punaḥ punas tūbaraka mūḍha audariketi ca akṛtāstraka mā yodhīr bāla saṃgrāmakātara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति माम् अब्रवीत् कर्णः पश्यतस् ते धनंजय एवं वक्ता च मे वध्यस् तेन चोक्तो ऽस्मि भारत
iti mām abravīt karṇaḥ paśyatas te dhanaṃjaya evaṃ vaktā ca me vadhyas tena cokto 'smi bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् व्रतं महाबाहो त्वया सह कृतं मया यथैतन् मम कौन्तेय तथा तव न संशयः
etad vrataṃ mahābāho tvayā saha kṛtaṃ mayā yathaitan mama kaunteya tathā tava na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वधाय नरश्रेष्ठ स्मरैतद् वचनं मम यथा भवति तत् सत्यं तथा कुरु धनंजय
tadvadhāya naraśreṣṭha smaraitad vacanaṃ mama yathā bhavati tat satyaṃ tathā kuru dhanaṃjaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा वचनं तस्य भीमस्यामितविक्रमः ततो ऽर्जुनो ऽब्रवीत् कर्णं किं चिद् अभ्येत्य संयुगे
tac chrutvā vacanaṃ tasya bhīmasyāmitavikramaḥ tato 'rjuno 'bravīt karṇaṃ kiṃ cid abhyetya saṃyuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्ण कर्ण वृथादृष्टे सूतपुत्रात्मसंस्तुत अधर्मबुद्धे शृणु मे यत् त्वा वक्ष्यामि सांप्रतम्
karṇa karṇa vṛthādṛṣṭe sūtaputrātmasaṃstuta adharmabuddhe śṛṇu me yat tvā vakṣyāmi sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विविधं कर्म शूराणां युद्धे जयपराजयौ तौ चाप्य् अनित्यौ राधेय वासवस्यापि युध्यतः
dvividhaṃ karma śūrāṇāṃ yuddhe jayaparājayau tau cāpy anityau rādheya vāsavasyāpi yudhyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुमूर्षुर् युयुधानेन विरथो ऽसि विसर्जितः यदृच्छया भीमसेनं विरथं कृतवान् असि
mumūrṣur yuyudhānena viratho 'si visarjitaḥ yadṛcchayā bhīmasenaṃ virathaṃ kṛtavān asi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधर्मस् त्व् एष राधेय यत् त्वं भीमम् अवोचथाः युद्धधर्मं विजानन् वै युध्यन्तम् अपलायिनम् पूरयन्तं यथाशक्ति शूरकर्माहवे तथा
adharmas tv eṣa rādheya yat tvaṃ bhīmam avocathāḥ yuddhadharmaṃ vijānan vai yudhyantam apalāyinam pūrayantaṃ yathāśakti śūrakarmāhave tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्यतां सर्वसैन्यानां केशवस्य ममैव च विरथो भीमसेनेन कृतो ऽसि बहुशो रणे न च त्वां परुषं किं चिद् उक्तवान् पण्डुनन्दनः
paśyatāṃ sarvasainyānāṃ keśavasya mamaiva ca viratho bhīmasenena kṛto 'si bahuśo raṇe na ca tvāṃ paruṣaṃ kiṃ cid uktavān paṇḍunandanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मात् तु बहु रूक्षं च श्रावितस् ते वृकोदरः परोक्षं यच् च सौभद्रो युष्माभिर् निहतो मम
yasmāt tu bahu rūkṣaṃ ca śrāvitas te vṛkodaraḥ parokṣaṃ yac ca saubhadro yuṣmābhir nihato mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् अस्यावलेपस्य सद्यः फलम् अवाप्नुहि त्वया तस्य धनुश् छिन्नम् आत्मनाशाय दुर्मते
tasmād asyāvalepasya sadyaḥ phalam avāpnuhi tvayā tasya dhanuś chinnam ātmanāśāya durmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् वध्यो ऽसि मे मूढ सभृत्यबलवाहनः कुरु त्वं सर्वकृत्यानि महत् ते भयम् आगतम्
tasmād vadhyo 'si me mūḍha sabhṛtyabalavāhanaḥ kuru tvaṃ sarvakṛtyāni mahat te bhayam āgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हन्तास्मि वृषसेनं ते प्रेक्षमाणस्य संयुगे ये चान्ये ऽप्य् उपयास्यन्ति बुद्धिमोहेन मां नृपाः तांश् च सर्वान् हनिष्यामि सत्येनायुधम् आलभे
hantāsmi vṛṣasenaṃ te prekṣamāṇasya saṃyuge ye cānye 'py upayāsyanti buddhimohena māṃ nṛpāḥ tāṃś ca sarvān haniṣyāmi satyenāyudham ālabhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वां च मूढाकृतप्रज्ञम् अतिमानिनम् आहवे दृष्ट्वा दुर्योधनो मन्दो भृशं तप्स्यति पातितम्
tvāṃ ca mūḍhākṛtaprajñam atimāninam āhave dṛṣṭvā duryodhano mando bhṛśaṃ tapsyati pātitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुनेन प्रतिज्ञाते वधे कर्णसुतस्य तु महान् सुतुमुलः शब्दो बभूव रथिनां तदा
arjunena pratijñāte vadhe karṇasutasya tu mahān sutumulaḥ śabdo babhūva rathināṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् आकुलसंग्रामे वर्तमाने महाभये मन्दरश्मिः सहस्रांशुर् अस्तं गिरिम् उपागमत्
tasminn ākulasaṃgrāme vartamāne mahābhaye mandaraśmiḥ sahasrāṃśur astaṃ girim upāgamat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो राजन् हृषीकेशः संग्रामशिरसि स्थितम् तीर्णप्रतिज्ञं बीभत्सुं परिष्वज्येदम् अब्रवीत्
tato rājan hṛṣīkeśaḥ saṃgrāmaśirasi sthitam tīrṇapratijñaṃ bībhatsuṃ pariṣvajyedam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिष्ट्या संपादिता जिष्णो प्रतिज्ञा महती त्वया दिष्ट्या च निहतः पापो वृद्धक्षत्रः सहात्मजः
diṣṭyā saṃpāditā jiṣṇo pratijñā mahatī tvayā diṣṭyā ca nihataḥ pāpo vṛddhakṣatraḥ sahātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धार्तराष्ट्रबलं प्राप्य देवसेनापि भारत सीदेत समरे जिष्णो नात्र कार्या विचारणा
dhārtarāṣṭrabalaṃ prāpya devasenāpi bhārata sīdeta samare jiṣṇo nātra kāryā vicāraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तं पश्यामि लोकेषु चिन्तयन् पुरुषं क्व चित् त्वद् ऋते पुरुषव्याघ्र य एतद् योधयेद् बलम्
na taṃ paśyāmi lokeṣu cintayan puruṣaṃ kva cit tvad ṛte puruṣavyāghra ya etad yodhayed balam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाप्रभावा बहवस् त्वया तुल्याधिकापि वा समेताः पृथिवीपाला धार्तराष्ट्रस्य कारणात् ते त्वां प्राप्य रणे क्रुद्धं नाभ्यवर्तन्त दंशिताः
mahāprabhāvā bahavas tvayā tulyādhikāpi vā sametāḥ pṛthivīpālā dhārtarāṣṭrasya kāraṇāt te tvāṃ prāpya raṇe kruddhaṃ nābhyavartanta daṃśitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव वीर्यं बलं चैव रुद्रशक्रान्तकोपमम् नेदृशं शक्नुयात् कश् चिद् रणे कर्तुं पराक्रमम् यादृशं कृतवान् अद्य त्वम् एकः शत्रुतापनः
tava vīryaṃ balaṃ caiva rudraśakrāntakopamam nedṛśaṃ śaknuyāt kaś cid raṇe kartuṃ parākramam yādṛśaṃ kṛtavān adya tvam ekaḥ śatrutāpanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् एव हते कर्णे सानुबन्धे दुरात्मनि वर्धयिष्यामि भूयस् त्वां विजितारिं हतद्विषम्
evam eva hate karṇe sānubandhe durātmani vardhayiṣyāmi bhūyas tvāṃ vijitāriṃ hatadviṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अर्जुनः प्रत्युवाच प्रसादात् तव माधव प्रतिज्ञेयं मयोत्तीर्णा विबुधैर् अपि दुस्तरा
tam arjunaḥ pratyuvāca prasādāt tava mādhava pratijñeyaṃ mayottīrṇā vibudhair api dustarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनाश्चर्यो जयस् तेषां येषां नाथो ऽसि माधव त्वत्प्रसादान् महीं कृत्स्नां संप्राप्स्यति युधिष्ठिरः
anāścaryo jayas teṣāṃ yeṣāṃ nātho 'si mādhava tvatprasādān mahīṃ kṛtsnāṃ saṃprāpsyati yudhiṣṭhiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तवैव भारो वार्ष्णेय तवैव विजयः प्रभो वर्धनीयास् तव वयं प्रेष्याश् च मधुसूदन
tavaiva bhāro vārṣṇeya tavaiva vijayaḥ prabho vardhanīyās tava vayaṃ preṣyāś ca madhusūdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तः स्मयन् कृष्णः शनकैर् वाहयन् हयान् दर्शयाम् आस पार्थाय क्रूरम् आयोधनं महत्
evam uktaḥ smayan kṛṣṇaḥ śanakair vāhayan hayān darśayām āsa pārthāya krūram āyodhanaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्ण उवाच प्रार्थयन्तो जयं युद्धे प्रथितं च महद् यशः पृथिव्यां शेरते शूराः पार्थिवास् त्वच्छरैर् हताः
śrīkṛṣṇa uvāca prārthayanto jayaṃ yuddhe prathitaṃ ca mahad yaśaḥ pṛthivyāṃ śerate śūrāḥ pārthivās tvaccharair hatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकीर्णशस्त्राभरणा विपन्नाश्वरथद्विपाः संछिन्नभिन्नवर्माणो वैक्लव्यं परमं गताः
vikīrṇaśastrābharaṇā vipannāśvarathadvipāḥ saṃchinnabhinnavarmāṇo vaiklavyaṃ paramaṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ससत्त्वा गतसत्त्वाश् च प्रभया परया युताः सजीवा इव लक्ष्यन्ते गतसत्त्वा नराधिपाः
sasattvā gatasattvāś ca prabhayā parayā yutāḥ sajīvā iva lakṣyante gatasattvā narādhipāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां शरैः स्वर्णपुङ्खैः शस्त्रैश् च विविधैः शितैः वाहनैर् आयुधैश् चैव संपूर्णां पश्य मेदिनीम्
teṣāṃ śaraiḥ svarṇapuṅkhaiḥ śastraiś ca vividhaiḥ śitaiḥ vāhanair āyudhaiś caiva saṃpūrṇāṃ paśya medinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्मभिश् चर्मभिर् हारैः शिरोभिश् च सकुण्डलैः उष्णीषैर् मुकुटैः स्रग्भिश् चूडामणिभिर् अम्बरैः
varmabhiś carmabhir hāraiḥ śirobhiś ca sakuṇḍalaiḥ uṣṇīṣair mukuṭaiḥ sragbhiś cūḍāmaṇibhir ambaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्ठसूत्रैर् अङ्गदैश् च निष्कैर् अपि च सुप्रभैः अन्यैश् चाभरणैश् चित्रैर् भाति भारत मेदिनी
kaṇṭhasūtrair aṅgadaiś ca niṣkair api ca suprabhaiḥ anyaiś cābharaṇaiś citrair bhāti bhārata medinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चामरैर् व्यजनैश् चित्रैर् ध्वजैश् चाश्वरथद्विपैः विविधैश् च परिस्तोमैर् अश्वानां च प्रकीर्णकैः
cāmarair vyajanaiś citrair dhvajaiś cāśvarathadvipaiḥ vividhaiś ca paristomair aśvānāṃ ca prakīrṇakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुथाभिश् च विचित्राभिर् वरूथैश् च महाधनैः संस्तीर्णां वसुधां पश्य चित्रपट्टैर् इवावृताम्
kuthābhiś ca vicitrābhir varūthaiś ca mahādhanaiḥ saṃstīrṇāṃ vasudhāṃ paśya citrapaṭṭair ivāvṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नागेभ्यः पतितान् अन्यान् कल्पितेभ्यो द्विपैः सह सिंहान् वज्रप्रणुन्नेभ्यो गिर्यग्रेभ्य इव च्युतान्
nāgebhyaḥ patitān anyān kalpitebhyo dvipaiḥ saha siṃhān vajrapraṇunnebhyo giryagrebhya iva cyutān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्यूतान् वाजिभिः सार्धं धरण्यां पश्य चापरान् पदातिसादिसंघांश् च क्षतजौघपरिप्लुतान्
saṃsyūtān vājibhiḥ sārdhaṃ dharaṇyāṃ paśya cāparān padātisādisaṃghāṃś ca kṣatajaughapariplutān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजय उवाच एवं संदर्शयन् कृष्णो रणभूमिं किरीटिनः स्वैः समेतः स मुदितः पाञ्चजन्यं व्यनादयत्
saṃjaya uvāca evaṃ saṃdarśayan kṛṣṇo raṇabhūmiṃ kirīṭinaḥ svaiḥ sametaḥ sa muditaḥ pāñcajanyaṃ vyanādayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.