Library·Mahābhārata (critical edition)·7·7.129
धृतराष्ट्र उवाच यत् तदा प्राविशत् पाण्डून् आचार्यः कुपितो वशी उक्त्वा दुर्योधनं सम्यङ् मम शास्त्रातिगं सुतम्
dhṛtarāṣṭra uvāca yat tadā prāviśat pāṇḍūn ācāryaḥ kupito vaśī uktvā duryodhanaṃ samyaṅ mama śāstrātigaṃ sutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रविश्य विचरन्तं च रणे शूरम् अवस्थितम् कथं द्रोणं महेष्वासं पाण्डवाः पर्यवारयन्
praviśya vicarantaṃ ca raṇe śūram avasthitam kathaṃ droṇaṃ maheṣvāsaṃ pāṇḍavāḥ paryavārayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
के ऽरक्षन् दक्षिणं चक्रम् आचार्यस्य महात्मनः के चोत्तरम् अरक्षन्त निघ्नतः शात्रवान् रणे
ke 'rakṣan dakṣiṇaṃ cakram ācāryasya mahātmanaḥ ke cottaram arakṣanta nighnataḥ śātravān raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृत्यन् स रथमार्गेषु सर्वशस्त्रभृतां वरः धूमकेतुर् इव क्रुद्धः कथं मृत्युम् उपेयिवान्
nṛtyan sa rathamārgeṣu sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ dhūmaketur iva kruddhaḥ kathaṃ mṛtyum upeyivān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजय उवाच सायाह्ने सैन्धवं हत्वा राज्ञा पार्थः समेत्य च सात्यकिश् च महेष्वासो द्रोणम् एवाभ्यधावताम्
saṃjaya uvāca sāyāhne saindhavaṃ hatvā rājñā pārthaḥ sametya ca sātyakiś ca maheṣvāso droṇam evābhyadhāvatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा युधिष्ठिरस् तूर्णं भीमसेनश् च पाण्डवः पृथक् चमूभ्यां संसक्तौ द्रोणम् एवाभ्यधावताम्
tathā yudhiṣṭhiras tūrṇaṃ bhīmasenaś ca pāṇḍavaḥ pṛthak camūbhyāṃ saṃsaktau droṇam evābhyadhāvatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव नकुलो धीमान् सहदेवश् च दुर्जयः धृष्टद्युम्नः शतानीको विराटश् च सकेकयः मत्स्याः शाल्वेयसेनाश् च द्रोणम् एव ययुर् युधि
tathaiva nakulo dhīmān sahadevaś ca durjayaḥ dhṛṣṭadyumnaḥ śatānīko virāṭaś ca sakekayaḥ matsyāḥ śālveyasenāś ca droṇam eva yayur yudhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रुपदश् च तथा राजा पाञ्चालैर् अभिरक्षितः धृष्टद्युम्नपिता राजन् द्रोणम् एवाभ्यवर्तत
drupadaś ca tathā rājā pāñcālair abhirakṣitaḥ dhṛṣṭadyumnapitā rājan droṇam evābhyavartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रौपदेया महेष्वासा राक्षसश् च घटोत्कचः ससेनास् ते ऽभ्यवर्तन्त द्रोणम् एव महाद्युतिम्
draupadeyā maheṣvāsā rākṣasaś ca ghaṭotkacaḥ sasenās te 'bhyavartanta droṇam eva mahādyutim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभद्रकाश् च पाञ्चालाः षट्सहस्राः प्रहारिणः द्रोणम् एवाभ्यवर्तन्त पुरस्कृत्य शिखण्डिनम्
prabhadrakāś ca pāñcālāḥ ṣaṭsahasrāḥ prahāriṇaḥ droṇam evābhyavartanta puraskṛtya śikhaṇḍinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेतरे नरव्याघ्राः पाण्डवानां महारथाः सहिताः संन्यवर्तन्त द्रोणम् एव द्विजर्षभम्
tathetare naravyāghrāḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ sahitāḥ saṃnyavartanta droṇam eva dvijarṣabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु शूरेषु युद्धाय गतेषु भरतर्षभ बभूव रजनी घोरा भीरूणां भयवर्धिनी
teṣu śūreṣu yuddhāya gateṣu bharatarṣabha babhūva rajanī ghorā bhīrūṇāṃ bhayavardhinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योधानाम् अशिवा रौद्रा राजन्न् अन्तकगामिनी कुञ्जराश्वमनुष्याणां प्राणान्तकरणी तदा
yodhānām aśivā raudrā rājann antakagāminī kuñjarāśvamanuṣyāṇāṃ prāṇāntakaraṇī tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां रजन्यां घोरायां नदन्त्यः सर्वतः शिवाः न्यवेदयन् भयं घोरं सज्वालकवलैर् मुखैः
tasyāṃ rajanyāṃ ghorāyāṃ nadantyaḥ sarvataḥ śivāḥ nyavedayan bhayaṃ ghoraṃ sajvālakavalair mukhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उलूकाश् चाप्य् अदृश्यन्त शंसन्तो विपुलं भयम् विशेषतः कौरवाणां ध्वजिन्याम् अतिदारुणम्
ulūkāś cāpy adṛśyanta śaṃsanto vipulaṃ bhayam viśeṣataḥ kauravāṇāṃ dhvajinyām atidāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सैन्येषु राजेन्द्र शब्दः समभवन् महान् भेरीशब्देन महता मृदङ्गानां स्वनेन च
tataḥ sainyeṣu rājendra śabdaḥ samabhavan mahān bherīśabdena mahatā mṛdaṅgānāṃ svanena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गजानां गर्जितैश् चापि तुरङ्गाणां च हेषितैः खुरशब्दनिपातैश् च तुमुलः सर्वतो ऽभवत्
gajānāṃ garjitaiś cāpi turaṅgāṇāṃ ca heṣitaiḥ khuraśabdanipātaiś ca tumulaḥ sarvato 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः समभवद् युद्धं संध्यायाम् अतिदारुणम् द्रोणस्य च महाराज सृञ्जयानां च सर्वशः
tataḥ samabhavad yuddhaṃ saṃdhyāyām atidāruṇam droṇasya ca mahārāja sṛñjayānāṃ ca sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमसा चावृते लोके न प्राज्ञायत किं चन सैन्येन रजसा चैव समन्ताद् उत्थितेन ह
tamasā cāvṛte loke na prājñāyata kiṃ cana sainyena rajasā caiva samantād utthitena ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरस्याश्वस्य नागस्य समसज्जत शोणितम् नापश्याम रजो भौमं कश्मलेनाभिसंवृताः
narasyāśvasya nāgasya samasajjata śoṇitam nāpaśyāma rajo bhaumaṃ kaśmalenābhisaṃvṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रौ वंशवनस्येव दह्यमानस्य पर्वते घोरश् चटचटाशब्दः शस्त्राणां पतताम् अभूत्
rātrau vaṃśavanasyeva dahyamānasya parvate ghoraś caṭacaṭāśabdaḥ śastrāṇāṃ patatām abhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैव स्वे न परे राजन् प्राज्ञायन्त तमोवृते उन्मत्तम् इव तत् सर्वं बभूव रजनीमुखे
naiva sve na pare rājan prājñāyanta tamovṛte unmattam iva tat sarvaṃ babhūva rajanīmukhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भौमं रजो ऽथ राजेन्द्र शोणितेन प्रशामितम् शातकौम्भैश् च कवचैर् भूषणैश् च तमो ऽभ्यगात्
bhaumaṃ rajo 'tha rājendra śoṇitena praśāmitam śātakaumbhaiś ca kavacair bhūṣaṇaiś ca tamo 'bhyagāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सा भारती सेना मणिहेमविभूषिता द्यौर् इवासीत् सनक्षत्रा रजन्यां भरतर्षभ
tataḥ sā bhāratī senā maṇihemavibhūṣitā dyaur ivāsīt sanakṣatrā rajanyāṃ bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोमायुबडसंघुष्टा शक्तिध्वजसमाकुला दारुणाभिरुता घोरा क्ष्वेडितोत्क्रुष्टनादिता
gomāyubaḍasaṃghuṣṭā śaktidhvajasamākulā dāruṇābhirutā ghorā kṣveḍitotkruṣṭanāditā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽभवन् महाशब्दस् तुमुलो लोमहर्षणः समावृण्वन् दिशः सर्वा महेन्द्राशनिनिस्वनः
tato 'bhavan mahāśabdas tumulo lomaharṣaṇaḥ samāvṛṇvan diśaḥ sarvā mahendrāśaninisvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा निशीथे महाराज सेनादृश्यत भारती अङ्गदैः कुण्डलैर् निष्कैः शस्त्रैश् चैवावभासिता
sā niśīthe mahārāja senādṛśyata bhāratī aṅgadaiḥ kuṇḍalair niṣkaiḥ śastraiś caivāvabhāsitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र नागा रथाश् चैव जाम्बूनदविभूषिताः निशायां प्रत्यदृश्यन्त मेघा इव सविद्युतः
tatra nāgā rathāś caiva jāmbūnadavibhūṣitāḥ niśāyāṃ pratyadṛśyanta meghā iva savidyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋष्टिशक्तिगदाबाणमुसलप्रासपट्टिशाः संपतन्तो व्यदृश्यन्त भ्राजमाना इवाग्नयः
ṛṣṭiśaktigadābāṇamusalaprāsapaṭṭiśāḥ saṃpatanto vyadṛśyanta bhrājamānā ivāgnayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्योधनपुरोवातां रथनागबलाहकाम् वादित्रघोषस्तनितां चापविद्युद्ध्वजैर् वृताम्
duryodhanapurovātāṃ rathanāgabalāhakām vāditraghoṣastanitāṃ cāpavidyuddhvajair vṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रोणपाण्डवपर्जन्यां खड्गशक्तिगदाशनिम् शरधारास्त्रपवनां भृशं शीतोष्णसंकुलाम्
droṇapāṇḍavaparjanyāṃ khaḍgaśaktigadāśanim śaradhārāstrapavanāṃ bhṛśaṃ śītoṣṇasaṃkulām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घोरां विस्मापनीम् उग्रां जीवितच्छिदम् अप्लवाम् तां प्राविशन्न् अतिभयां सेनां युद्धचिकीर्षवः
ghorāṃ vismāpanīm ugrāṃ jīvitacchidam aplavām tāṃ prāviśann atibhayāṃ senāṃ yuddhacikīrṣavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् रात्रिमुखे घोरे महाशब्दनिनादिते भीरूणां त्रासजनने शूराणां हर्षवर्धने
tasmin rātrimukhe ghore mahāśabdaninādite bhīrūṇāṃ trāsajanane śūrāṇāṃ harṣavardhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रियुद्धे तदा घोरे वर्तमाने सुदारुणे द्रोणम् अभ्यद्रवन् क्रुद्धाः सहिताः पाण्डुसृञ्जयाः
rātriyuddhe tadā ghore vartamāne sudāruṇe droṇam abhyadravan kruddhāḥ sahitāḥ pāṇḍusṛñjayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये ये प्रमुखतो राजन् न्यवर्तन्त महात्मनः तान् सर्वान् विमुखांश् चक्रे कांश् चिन् निन्ये यमक्षयम्
ye ye pramukhato rājan nyavartanta mahātmanaḥ tān sarvān vimukhāṃś cakre kāṃś cin ninye yamakṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.