Mahābhārata (critical edition) 7.148

संजय उवाच ततः कर्णो रणे दृष्ट्वा पार्षतं परवीरहा आजघानोरसि शरैर् दशभिर् मर्मभेदिभिः

saṃjaya uvāca tataḥ karṇo raṇe dṛṣṭvā pārṣataṃ paravīrahā ājaghānorasi śarair daśabhir marmabhedibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिविव्याध तं तूर्णं धृष्टद्युम्नो ऽपि मारिष पञ्चभिः सायकैर् हृष्टस् तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्

prativivyādha taṃ tūrṇaṃ dhṛṣṭadyumno 'pi māriṣa pañcabhiḥ sāyakair hṛṣṭas tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताव् अन्योन्यं शरैः संख्ये संछाद्य सुमहारथौ पुनः पूर्णायतोत्सृष्टैर् विव्यधाते परस्परम्

tāv anyonyaṃ śaraiḥ saṃkhye saṃchādya sumahārathau punaḥ pūrṇāyatotsṛṣṭair vivyadhāte parasparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पाञ्चालमुख्यस्य धृष्टद्युम्नस्य संयुगे सारथिं चतुरश् चाश्वान् कर्णो विव्याध सायकैः

tataḥ pāñcālamukhyasya dhṛṣṭadyumnasya saṃyuge sārathiṃ caturaś cāśvān karṇo vivyādha sāyakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्मुकप्रवरं चास्य प्रचिच्छेद शितैः शरैः सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडाद् अपातयत्

kārmukapravaraṃ cāsya praciccheda śitaiḥ śaraiḥ sārathiṃ cāsya bhallena rathanīḍād apātayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धृष्टद्युम्नस् तु विरथो हताश्वो हतसारथिः गृहीत्वा परिघं घोरं कर्णस्याश्वान् अपीपिषत्

dhṛṣṭadyumnas tu viratho hatāśvo hatasārathiḥ gṛhītvā parighaṃ ghoraṃ karṇasyāśvān apīpiṣat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्धश् च बहुभिस् तेन शरैर् आशीविषोपमैः ततो युधिष्ठिरानीकं पद्भ्याम् एवान्ववर्तत आरुरोह रथं चापि सहदेवस्य मारिष

viddhaś ca bahubhis tena śarair āśīviṣopamaiḥ tato yudhiṣṭhirānīkaṃ padbhyām evānvavartata āruroha rathaṃ cāpi sahadevasya māriṣa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णस्यापि रथे वाहान् अन्यान् सूतो न्ययोजयत् शङ्खवर्णान् महावेगान् सैन्धवान् साधुवाहिनः

karṇasyāpi rathe vāhān anyān sūto nyayojayat śaṅkhavarṇān mahāvegān saindhavān sādhuvāhinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लब्धलक्ष्यस् तु राधेयः पाञ्चालानां महारथान् अभ्यपीडयद् आयस्तः शरैर् मेघ इवाचलान्

labdhalakṣyas tu rādheyaḥ pāñcālānāṃ mahārathān abhyapīḍayad āyastaḥ śarair megha ivācalān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा पीड्यमाना कर्णेन पाञ्चालानां महाचमूः संप्राद्रवत् सुसंत्रस्ता सिंहेनेवार्दिता मृगी

sā pīḍyamānā karṇena pāñcālānāṃ mahācamūḥ saṃprādravat susaṃtrastā siṃhenevārditā mṛgī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतितास् तुरगेभ्यश् च गजेभ्यश् च महीतले रथेभ्यश् च नरास् तूर्णम् अदृश्यन्त ततस् ततः

patitās turagebhyaś ca gajebhyaś ca mahītale rathebhyaś ca narās tūrṇam adṛśyanta tatas tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धावमानस्य योधस्य क्षुरप्रैः स महामृधे बाहू चिच्छेद वै कर्णः शिरश् चैव सकुण्डलम्

dhāvamānasya yodhasya kṣurapraiḥ sa mahāmṛdhe bāhū ciccheda vai karṇaḥ śiraś caiva sakuṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊरू चिच्छेद चान्यस्य गजस्थस्य विशां पते वाजिपृष्ठगतस्यापि भूमिष्ठस्य च मारिष

ūrū ciccheda cānyasya gajasthasya viśāṃ pate vājipṛṣṭhagatasyāpi bhūmiṣṭhasya ca māriṣa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाज्ञासिषुर् धावमाना बहवश् च महारथाः संछिन्नान्य् आत्मगात्राणि वाहनानि च संयुगे

nājñāsiṣur dhāvamānā bahavaś ca mahārathāḥ saṃchinnāny ātmagātrāṇi vāhanāni ca saṃyuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते वध्यमानाः समरे पाञ्चालाः सृञ्जयैः सह तृणप्रस्पन्दनाच् चापि सूतपुत्रं स्म मेनिरे

te vadhyamānāḥ samare pāñcālāḥ sṛñjayaiḥ saha tṛṇapraspandanāc cāpi sūtaputraṃ sma menire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि स्वं समरे योधं धावमानं विचेतसः कर्णम् एवाभ्यमन्यन्त ततो भीता द्रवन्ति ते

api svaṃ samare yodhaṃ dhāvamānaṃ vicetasaḥ karṇam evābhyamanyanta tato bhītā dravanti te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्य् अनीकानि भग्नानि द्रवमाणानि भारत अभ्यद्रवद् द्रुतं कर्णः पृष्ठतो विकिरञ् शरान्

tāny anīkāni bhagnāni dravamāṇāni bhārata abhyadravad drutaṃ karṇaḥ pṛṣṭhato vikirañ śarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवेक्षमाणास् ते ऽन्योन्यं सुसंमूढा विचेतसः नाशक्नुवन्न् अवस्थातुं काल्यमाना महात्मना

avekṣamāṇās te 'nyonyaṃ susaṃmūḍhā vicetasaḥ nāśaknuvann avasthātuṃ kālyamānā mahātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णेनाभ्याहता राजन् पाञ्चालाः परमेषुभिः द्रोणेन च दिशः सर्वा वीक्षमाणाः प्रदुद्रुवुः

karṇenābhyāhatā rājan pāñcālāḥ parameṣubhiḥ droṇena ca diśaḥ sarvā vīkṣamāṇāḥ pradudruvuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो युधिष्ठिरो राजा स्वसैन्यं प्रेक्ष्य विद्रुतम् अपयाने मतिं कृत्वा फल्गुनं वाक्यम् अब्रवीत्

tato yudhiṣṭhiro rājā svasainyaṃ prekṣya vidrutam apayāne matiṃ kṛtvā phalgunaṃ vākyam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्य कर्णं महेष्वासं धनुष्पाणिम् अवस्थितम् निशीथे दारुणे काले तपन्तम् इव भास्करम्

paśya karṇaṃ maheṣvāsaṃ dhanuṣpāṇim avasthitam niśīthe dāruṇe kāle tapantam iva bhāskaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णसायकनुन्नानां क्रोशताम् एष निस्वनः अनिशं श्रूयते पार्थ त्वद्बन्धूनाम् अनाथवत्

karṇasāyakanunnānāṃ krośatām eṣa nisvanaḥ aniśaṃ śrūyate pārtha tvadbandhūnām anāthavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा विसृजतश् चास्य संदधानस्य चाशुगान् पश्यामि जयविक्रान्तं क्षपयिष्यति नो ध्रुवम्

yathā visṛjataś cāsya saṃdadhānasya cāśugān paśyāmi jayavikrāntaṃ kṣapayiṣyati no dhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् अत्रानन्तरं कार्यं प्राप्तकालं प्रपश्यसि कर्णस्य वधसंयुक्तं तत् कुरुष्व धनंजय

yad atrānantaraṃ kāryaṃ prāptakālaṃ prapaśyasi karṇasya vadhasaṃyuktaṃ tat kuruṣva dhanaṃjaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तो महाबाहुः पार्थः कृष्णम् अथाब्रवीत् भीतः कुन्तीसुतो राजा राधेयस्यातिविक्रमात्

evam ukto mahābāhuḥ pārthaḥ kṛṣṇam athābravīt bhītaḥ kuntīsuto rājā rādheyasyātivikramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं गते प्राप्तकालं कर्णानीके पुनः पुनः भवान् व्यवस्यतां क्षिप्रं द्रवते हि वरूथिनी

evaṃ gate prāptakālaṃ karṇānīke punaḥ punaḥ bhavān vyavasyatāṃ kṣipraṃ dravate hi varūthinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रोणसायकनुन्नानां भग्नानां मधुसूदन कर्णेन त्रास्यमानानाम् अवस्थानं न विद्यते

droṇasāyakanunnānāṃ bhagnānāṃ madhusūdana karṇena trāsyamānānām avasthānaṃ na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यामि च तथा कर्णं विचरन्तम् अभीतवत् द्रवमाणान् रथोदारान् किरन्तं विशिखैः शितैः

paśyāmi ca tathā karṇaṃ vicarantam abhītavat dravamāṇān rathodārān kirantaṃ viśikhaiḥ śitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैतद् अस्योत्सहे सोढुं चरितं रणमूर्धनि प्रत्यक्षं वृष्णिशार्दूल पादस्पर्शम् इवोरगः

naitad asyotsahe soḍhuṃ caritaṃ raṇamūrdhani pratyakṣaṃ vṛṣṇiśārdūla pādasparśam ivoragaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स भवान् अत्र यात्वाशु यत्र कर्णो महारथः अहम् एनं वधिष्यामि मां वैष मधुसूदन

sa bhavān atra yātvāśu yatra karṇo mahārathaḥ aham enaṃ vadhiṣyāmi māṃ vaiṣa madhusūdana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासुदेव उवाच पश्यामि कर्णं कौन्तेय देवराजम् इवाहवे विचरन्तं नरव्याघ्रम् अतिमानुषविक्रमम्

vāsudeva uvāca paśyāmi karṇaṃ kaunteya devarājam ivāhave vicarantaṃ naravyāghram atimānuṣavikramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैतस्यान्यो ऽस्ति समरे प्रत्युद्याता धनंजय ऋते त्वां पुरुषव्याघ्र राक्षसाद् वा घटोत्कचात्

naitasyānyo 'sti samare pratyudyātā dhanaṃjaya ṛte tvāṃ puruṣavyāghra rākṣasād vā ghaṭotkacāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तु तावद् अहं मन्ये प्राप्तकालं तवानघ समागमं महाबाहो सूतपुत्रेण संयुगे

na tu tāvad ahaṃ manye prāptakālaṃ tavānagha samāgamaṃ mahābāho sūtaputreṇa saṃyuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीप्यमाना महोल्केव तिष्ठत्य् अस्य हि वासवी त्वदर्थं हि महाबाहो रौद्ररूपं बिभर्ति च

dīpyamānā maholkeva tiṣṭhaty asya hi vāsavī tvadarthaṃ hi mahābāho raudrarūpaṃ bibharti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घटोत्कचस् तु राधेयं प्रत्युद्यातु महाबलः स हि भीमेन बलिना जातः सुरपराक्रमः

ghaṭotkacas tu rādheyaṃ pratyudyātu mahābalaḥ sa hi bhīmena balinā jātaḥ suraparākramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्न् अस्त्राणि दिव्यानि राक्षसान्य् आसुराणि च सततं चानुरक्तो वो हितैषी च घटोत्कचः विजेष्यति रणे कर्णम् इति मे नात्र संशयः

tasminn astrāṇi divyāni rākṣasāny āsurāṇi ca satataṃ cānurakto vo hitaiṣī ca ghaṭotkacaḥ vijeṣyati raṇe karṇam iti me nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संजय उवाच एवम् उक्त्वा महाबाहुः पार्थं पुष्करलोचनः आजुहावाथ तद् रक्षः तच् चासीत् प्रादुर् अग्रतः

saṃjaya uvāca evam uktvā mahābāhuḥ pārthaṃ puṣkaralocanaḥ ājuhāvātha tad rakṣaḥ tac cāsīt prādur agrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कवची स शरी खड्गी सधन्वा च विशां पते अभिवाद्य ततः कृष्णं पाण्डवं च धनंजयम् अब्रवीत् तं तदा हृष्टस् त्व् अयम् अस्म्य् अनुशाधि माम्

kavacī sa śarī khaḍgī sadhanvā ca viśāṃ pate abhivādya tataḥ kṛṣṇaṃ pāṇḍavaṃ ca dhanaṃjayam abravīt taṃ tadā hṛṣṭas tv ayam asmy anuśādhi mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तं मेघसंकाशं दीप्तास्यं दीप्तकुण्डलम् अभ्यभाषत हैडिम्बं दाशार्हः प्रहसन्न् इव

tatas taṃ meghasaṃkāśaṃ dīptāsyaṃ dīptakuṇḍalam abhyabhāṣata haiḍimbaṃ dāśārhaḥ prahasann iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घटोत्कच विजानीहि यत् त्वां वक्ष्यामि पुत्रक प्राप्तो विक्रमकालो ऽयं तव नान्यस्य कस्य चित्

ghaṭotkaca vijānīhi yat tvāṃ vakṣyāmi putraka prāpto vikramakālo 'yaṃ tava nānyasya kasya cit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स भवान् मज्जमानानां बन्धूनां त्वं प्लवो यथा विविधानि तवास्त्राणि सन्ति माया च राक्षसी

sa bhavān majjamānānāṃ bandhūnāṃ tvaṃ plavo yathā vividhāni tavāstrāṇi santi māyā ca rākṣasī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्य कर्णेन हैडिम्ब पाण्डवानाम् अनीकिनी काल्यमाना यथा गावः पालेन रणमूर्धनि

paśya karṇena haiḍimba pāṇḍavānām anīkinī kālyamānā yathā gāvaḥ pālena raṇamūrdhani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष कर्णो महेष्वासो मतिमान् दृढविक्रमः पाण्डवानाम् अनीकेषु निहन्ति क्षत्रियर्षभान्

eṣa karṇo maheṣvāso matimān dṛḍhavikramaḥ pāṇḍavānām anīkeṣu nihanti kṣatriyarṣabhān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किरन्तः शरवर्षाणि महान्ति दृढधन्विनः न शक्नुवन्त्य् अवस्थातुं पीड्यमानाः शरार्चिषा

kirantaḥ śaravarṣāṇi mahānti dṛḍhadhanvinaḥ na śaknuvanty avasthātuṃ pīḍyamānāḥ śarārciṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निशीथे सूतपुत्रेण शरवर्षेण पीडिताः एते द्रवन्ति पाञ्चालाः सिंहस्येव भयान् मृगाः

niśīthe sūtaputreṇa śaravarṣeṇa pīḍitāḥ ete dravanti pāñcālāḥ siṃhasyeva bhayān mṛgāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्यैवं प्रवृद्धस्य सूतपुत्रस्य संयुगे निषेद्धा विद्यते नान्यस् त्वद् ऋते भीमविक्रम

etasyaivaṃ pravṛddhasya sūtaputrasya saṃyuge niṣeddhā vidyate nānyas tvad ṛte bhīmavikrama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स त्वं कुरु महाबाहो कर्म युक्तम् इहात्मनः मातुलानां पितॄणां च तेजसो ऽस्त्रबलस्य च

sa tvaṃ kuru mahābāho karma yuktam ihātmanaḥ mātulānāṃ pitṝṇāṃ ca tejaso 'strabalasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदर्थं हि हैडिम्ब पुत्रान् इच्छन्ति मानवाः कथं नस् तारयेद् दुःखात् स त्वं तारय बान्धवान्

etadarthaṃ hi haiḍimba putrān icchanti mānavāḥ kathaṃ nas tārayed duḥkhāt sa tvaṃ tāraya bāndhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तव ह्य् अस्त्रबलं भीमं मायाश् च तव दुस्तराः संग्रामे युध्यमानस्य सततं भीमनन्दन

tava hy astrabalaṃ bhīmaṃ māyāś ca tava dustarāḥ saṃgrāme yudhyamānasya satataṃ bhīmanandana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाण्डवानां प्रभग्नानां कर्णेन शितसायकैः मज्जतां धार्तराष्ट्रेषु भव पारं परंतप

pāṇḍavānāṃ prabhagnānāṃ karṇena śitasāyakaiḥ majjatāṃ dhārtarāṣṭreṣu bhava pāraṃ paraṃtapa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रात्रौ हि राक्षसा भूयो भवन्त्य् अमितविक्रमाः बलवन्तः सुदुर्धर्षाः शूरा विक्रान्तचारिणः

rātrau hi rākṣasā bhūyo bhavanty amitavikramāḥ balavantaḥ sudurdharṣāḥ śūrā vikrāntacāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जहि कर्णं महेष्वासं निशीथे मायया रणे पार्था द्रोणं वधिष्यन्ति धृष्टद्युम्नपुरोगमाः

jahi karṇaṃ maheṣvāsaṃ niśīthe māyayā raṇe pārthā droṇaṃ vadhiṣyanti dhṛṣṭadyumnapurogamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशवस्य वचः श्रुत्वा बीभत्सुर् अपि राक्षसम् अभ्यभाषत कौरव्य घटोत्कचम् अरिंदमम्

keśavasya vacaḥ śrutvā bībhatsur api rākṣasam abhyabhāṣata kauravya ghaṭotkacam ariṃdamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घटोत्कच भवांश् चैव दीर्घबाहुश् च सात्यकिः मतौ मे सर्वसैन्येषु भीमसेनश् च पाण्डवः

ghaṭotkaca bhavāṃś caiva dīrghabāhuś ca sātyakiḥ matau me sarvasainyeṣu bhīmasenaś ca pāṇḍavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स भवान् यातु कर्णेन द्वैरथं युध्यतां निशि सात्यकिः पृष्ठगोपस् ते भविष्यति महारथः

sa bhavān yātu karṇena dvairathaṃ yudhyatāṃ niśi sātyakiḥ pṛṣṭhagopas te bhaviṣyati mahārathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जहि कर्णं रणे शूरं सात्वतेन सहायवान् यथेन्द्रस् तारकं पूर्वं स्कन्देन सह जघ्निवान्

jahi karṇaṃ raṇe śūraṃ sātvatena sahāyavān yathendras tārakaṃ pūrvaṃ skandena saha jaghnivān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घटोत्कच उवाच अलम् एवास्मि कर्णाय द्रोणायालं च सत्तम अन्येषां क्षत्रियाणां च कृतास्त्राणां महात्मनाम्

ghaṭotkaca uvāca alam evāsmi karṇāya droṇāyālaṃ ca sattama anyeṣāṃ kṣatriyāṇāṃ ca kṛtāstrāṇāṃ mahātmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य दास्यामि संग्रामं सूतपुत्राय तं निशि यं जनाः संप्रवक्ष्यन्ति यावद् भूमिर् धरिष्यति

adya dāsyāmi saṃgrāmaṃ sūtaputrāya taṃ niśi yaṃ janāḥ saṃpravakṣyanti yāvad bhūmir dhariṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चात्र शूरान् मोक्ष्यामि न भीतान् न कृताञ्जलीन् सर्वान् एव वधिष्यामि राक्षसं धर्मम् आस्थितः

na cātra śūrān mokṣyāmi na bhītān na kṛtāñjalīn sarvān eva vadhiṣyāmi rākṣasaṃ dharmam āsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संजय उवाच एवम् उक्त्वा महाबाहुर् हैडिम्बः परवीरहा अभ्ययात् तुमुले कर्णं तव सैन्यं विभीषयन्

saṃjaya uvāca evam uktvā mahābāhur haiḍimbaḥ paravīrahā abhyayāt tumule karṇaṃ tava sainyaṃ vibhīṣayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आपतन्तं संक्रुद्धं दीप्तास्यम् इव पन्नगम् अभ्यस्यन् परमेष्वासः प्रतिजग्राह सूतजः

tam āpatantaṃ saṃkruddhaṃ dīptāsyam iva pannagam abhyasyan parameṣvāsaḥ pratijagrāha sūtajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोः समभवद् युद्धं कर्णराक्षसयोर् निशि गर्जतो राजशार्दूल शक्रप्रह्रादयोर् इव

tayoḥ samabhavad yuddhaṃ karṇarākṣasayor niśi garjato rājaśārdūla śakraprahrādayor iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.