Library·Mahābhārata (critical edition)·7·7.15
संजय उवाच तद् बलं सुमहद् दीर्णं त्वदीयं प्रेक्ष्य वीर्यवान् दधारैको रणे पाण्डून् वृषसेनो ऽस्त्रमायया
saṃjaya uvāca tad balaṃ sumahad dīrṇaṃ tvadīyaṃ prekṣya vīryavān dadhāraiko raṇe pāṇḍūn vṛṣaseno 'stramāyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरा दश दिशो मुक्ता वृषसेनेन मारिष विचेरुस् ते विनिर्भिद्य नरवाजिरथद्विपान्
śarā daśa diśo muktā vṛṣasenena māriṣa vicerus te vinirbhidya naravājirathadvipān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य दीप्ता महाबाणा विनिश्चेरुः सहस्रशः भानोर् इव महाबाहो ग्रीष्मकाले मरीचयः
tasya dīptā mahābāṇā viniśceruḥ sahasraśaḥ bhānor iva mahābāho grīṣmakāle marīcayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनार्दिता महाराज रथिनः सादिनस् तथा निपेतुर् उर्व्यां सहसा वातनुन्ना इव द्रुमाः
tenārditā mahārāja rathinaḥ sādinas tathā nipetur urvyāṃ sahasā vātanunnā iva drumāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हयौघांश् च रथौघांश् च गजौघांश् च समन्ततः अपातयद् रणे राजञ् शतशो ऽथ सहस्रशः
hayaughāṃś ca rathaughāṃś ca gajaughāṃś ca samantataḥ apātayad raṇe rājañ śataśo 'tha sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा तम् एवं समरे विचरन्तम् अभीतवत् सहिताः सर्वराजानः परिवव्रुः समन्ततः
dṛṣṭvā tam evaṃ samare vicarantam abhītavat sahitāḥ sarvarājānaḥ parivavruḥ samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाकुलिस् तु शतानीको वृषसेनं समभ्ययात् विव्याध चैनं दशभिर् नाराचैर् मर्मभेदिभिः
nākulis tu śatānīko vṛṣasenaṃ samabhyayāt vivyādha cainaṃ daśabhir nārācair marmabhedibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य कर्णात्मजश् चापं छित्त्वा केतुम् अपातयत् तं भ्रातरं परीप्सन्तो द्रौपदेयाः समभ्ययुः
tasya karṇātmajaś cāpaṃ chittvā ketum apātayat taṃ bhrātaraṃ parīpsanto draupadeyāḥ samabhyayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णात्मजं शरव्रातैश् चक्रुश् चादृश्यम् अञ्जसा तान् नदन्तो ऽभ्यधावन्त द्रोणपुत्रमुखा रथाः
karṇātmajaṃ śaravrātaiś cakruś cādṛśyam añjasā tān nadanto 'bhyadhāvanta droṇaputramukhā rathāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छादयन्तो महाराज द्रौपदेयान् महारथान् शरैर् नानाविधैस् तूर्णं पर्वताञ् जलदा इव
chādayanto mahārāja draupadeyān mahārathān śarair nānāvidhais tūrṇaṃ parvatāñ jaladā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् पाण्डवाः प्रत्यगृह्णंस् त्वरिताः पुत्रगृद्धिनः पाञ्चालाः केकया मत्स्याः सृञ्जयाश् चोद्यतायुधाः
tān pāṇḍavāḥ pratyagṛhṇaṃs tvaritāḥ putragṛddhinaḥ pāñcālāḥ kekayā matsyāḥ sṛñjayāś codyatāyudhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् युद्धम् अभवद् घोरं तुमुलं लोमहर्षणम् त्वदीयैः पाण्डुपुत्राणां देवानाम् इव दानवैः
tad yuddham abhavad ghoraṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam tvadīyaiḥ pāṇḍuputrāṇāṃ devānām iva dānavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उत्तमसंरम्भा युयुधुः कुरुपाण्डवाः परस्परम् उदीक्षन्तः परस्परकृतागसः
evam uttamasaṃrambhā yuyudhuḥ kurupāṇḍavāḥ parasparam udīkṣantaḥ parasparakṛtāgasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां ददृशिरे कोपाद् वपूंष्य् अमिततेजसाम् युयुत्सूनाम् इवाकाशे पतत्रिवरभोगिनाम्
teṣāṃ dadṛśire kopād vapūṃṣy amitatejasām yuyutsūnām ivākāśe patatrivarabhoginām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमकर्णकृपद्रोणद्रौणिपार्षतसात्यकैः बभासे स रणोद्देशः कालसूर्यैर् इवोदितैः
bhīmakarṇakṛpadroṇadrauṇipārṣatasātyakaiḥ babhāse sa raṇoddeśaḥ kālasūryair ivoditaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदासीत् तुमुलं युद्धं निघ्नताम् इतरेतरम् महाबलानां बलिभिर् दानवानां यथा सुरैः
tadāsīt tumulaṃ yuddhaṃ nighnatām itaretaram mahābalānāṃ balibhir dānavānāṃ yathā suraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो युधिष्ठिरानीकम् उद्धूतार्णवनिस्वनम् त्वदीयम् अवधीत् सैन्यं संप्रद्रुतमहारथम्
tato yudhiṣṭhirānīkam uddhūtārṇavanisvanam tvadīyam avadhīt sainyaṃ saṃpradrutamahāratham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा शत्रुभिर् भृशम् अर्दितम् अलं द्रुतेन वः शूरा इति द्रोणो ऽभ्यभाषत
tat prabhagnaṃ balaṃ dṛṣṭvā śatrubhir bhṛśam arditam alaṃ drutena vaḥ śūrā iti droṇo 'bhyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शोणहयः क्रुद्धश् चतुर्दन्त इव द्विपः प्रविश्य पाण्डवानीकं युधिष्ठिरम् उपाद्रवत्
tataḥ śoṇahayaḥ kruddhaś caturdanta iva dvipaḥ praviśya pāṇḍavānīkaṃ yudhiṣṭhiram upādravat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अविध्यच् छितैर् बाणैः कङ्कपत्रैर् युधिष्ठिरः तस्य द्रोणो धनुश् छित्त्वा तं द्रुतं समुपाद्रवत्
tam avidhyac chitair bāṇaiḥ kaṅkapatrair yudhiṣṭhiraḥ tasya droṇo dhanuś chittvā taṃ drutaṃ samupādravat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्ररक्षः कुमारस् तु पाञ्चालानां यशस्करः दधार द्रोणम् आयान्तं वेलेव सरितां पतिम्
cakrarakṣaḥ kumāras tu pāñcālānāṃ yaśaskaraḥ dadhāra droṇam āyāntaṃ veleva saritāṃ patim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रोणं निवारितं दृष्ट्वा कुमारेण द्विजर्षभम् सिंहनादरवो ह्य् आसीत् साधु साध्व् इति भाषताम्
droṇaṃ nivāritaṃ dṛṣṭvā kumāreṇa dvijarṣabham siṃhanādaravo hy āsīt sādhu sādhv iti bhāṣatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमारस् तु ततो द्रोणं सायकेन महाहवे विव्याधोरसि संक्रुद्धः सिंहवच् चानदन् मुहुः
kumāras tu tato droṇaṃ sāyakena mahāhave vivyādhorasi saṃkruddhaḥ siṃhavac cānadan muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवार्य तु रणे द्रोणः कुमारं वै महाबलः शरैर् अनेकसाहस्रैः कृतहस्तो जितक्लमः
saṃvārya tu raṇe droṇaḥ kumāraṃ vai mahābalaḥ śarair anekasāhasraiḥ kṛtahasto jitaklamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं शूरम् आर्यव्रतिनम् अस्त्रार्थकृतनिश्रमम् चक्ररक्षम् अपामृद्नात् कुमारं द्विजसत्तमः
taṃ śūram āryavratinam astrārthakṛtaniśramam cakrarakṣam apāmṛdnāt kumāraṃ dvijasattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मध्यं प्राप्य सेनायाः सर्वाः परिचरन् दिशः तव सैन्यस्य गोप्तासीद् भारद्वाजो रथर्षभः
sa madhyaṃ prāpya senāyāḥ sarvāḥ paricaran diśaḥ tava sainyasya goptāsīd bhāradvājo ratharṣabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिखण्डिनं द्वादशभिर् विंशत्या चोत्तमौजसम् नकुलं पञ्चभिर् विद्ध्वा सहदेवं च सप्तभिः
śikhaṇḍinaṃ dvādaśabhir viṃśatyā cottamaujasam nakulaṃ pañcabhir viddhvā sahadevaṃ ca saptabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिरं द्वादशभिर् द्रौपदेयांस् त्रिभिस् त्रिभिः सात्यकिं पञ्चभिर् विद्ध्वा मत्स्यं च दशभिः शरैः
yudhiṣṭhiraṃ dvādaśabhir draupadeyāṃs tribhis tribhiḥ sātyakiṃ pañcabhir viddhvā matsyaṃ ca daśabhiḥ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यक्षोभयद् रणे योधान् यथामुख्यान् अभिद्रवन् अभ्यवर्तत संप्रेप्सुः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम्
vyakṣobhayad raṇe yodhān yathāmukhyān abhidravan abhyavartata saṃprepsuḥ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगंधरस् ततो राजन् भारद्वाजं महारथम् वारयाम् आस संक्रुद्धं वातोद्धूतम् इवार्णवम्
yugaṃdharas tato rājan bhāradvājaṃ mahāratham vārayām āsa saṃkruddhaṃ vātoddhūtam ivārṇavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिरं स विद्ध्वा तु शरैः संनतपर्वभिः युगंधरं च भल्लेन रथनीडाद् अपाहरत्
yudhiṣṭhiraṃ sa viddhvā tu śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ yugaṃdharaṃ ca bhallena rathanīḍād apāharat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विराटद्रुपदौ केकयाः सात्यकिः शिबिः व्याघ्रदत्तश् च पाञ्चाल्यः सिंहसेनश् च वीर्यवान्
tato virāṭadrupadau kekayāḥ sātyakiḥ śibiḥ vyāghradattaś ca pāñcālyaḥ siṃhasenaś ca vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते चान्ये च बहवः परीप्सन्तो युधिष्ठिरम् आवव्रुस् तस्य पन्थानं किरन्तः सायकान् बहून्
ete cānye ca bahavaḥ parīpsanto yudhiṣṭhiram āvavrus tasya panthānaṃ kirantaḥ sāyakān bahūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याघ्रदत्तश् च पाञ्चाल्यो द्रोणं विव्याध मार्गणैः पञ्चाशद्भिः शितै राजंस् तत उच्चुक्रुशुर् जनाः
vyāghradattaś ca pāñcālyo droṇaṃ vivyādha mārgaṇaiḥ pañcāśadbhiḥ śitai rājaṃs tata uccukruśur janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वरितं सिंहसेनस् तु द्रोणं विद्ध्वा महारथम् प्राहसत् सहसा हृष्टस् त्रासयन् वै यतव्रतम्
tvaritaṃ siṃhasenas tu droṇaṃ viddhvā mahāratham prāhasat sahasā hṛṣṭas trāsayan vai yatavratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विस्फार्य नयने धनुर्ज्याम् अवमृज्य च तलशब्दं महत् कृत्वा द्रोणस् तं समुपाद्रवत्
tato visphārya nayane dhanurjyām avamṛjya ca talaśabdaṃ mahat kṛtvā droṇas taṃ samupādravat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तु सिंहसेनस्य शिरः कायात् सकुण्डलम् व्याघ्रदत्तस्य चाक्रम्य भल्लाभ्याम् अहरद् बली
tatas tu siṃhasenasya śiraḥ kāyāt sakuṇḍalam vyāghradattasya cākramya bhallābhyām aharad balī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् प्रमृद्य शरव्रातैः पाण्डवानां महारथान् युधिष्ठिरसमभ्याशे तस्थौ मृत्युर् इवान्तकः
tān pramṛdya śaravrātaiḥ pāṇḍavānāṃ mahārathān yudhiṣṭhirasamabhyāśe tasthau mṛtyur ivāntakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽभवन् महाशब्दो राजन् यौधिष्ठिरे बले हृतो राजेति योधानां समीपस्थे यतव्रते
tato 'bhavan mahāśabdo rājan yaudhiṣṭhire bale hṛto rājeti yodhānāṃ samīpasthe yatavrate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अब्रुवन् सैनिकास् तत्र दृष्ट्वा द्रोणस्य विक्रमम् अद्य राजा धार्तराष्ट्रः कृतार्थो वै भविष्यति आगमिष्यति नो नूनं धार्तराष्ट्रस्य संयुगे
abruvan sainikās tatra dṛṣṭvā droṇasya vikramam adya rājā dhārtarāṣṭraḥ kṛtārtho vai bhaviṣyati āgamiṣyati no nūnaṃ dhārtarāṣṭrasya saṃyuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं संजल्पतां तेषां तावकानां महारथः आयाज् जवेन कौन्तेयो रथघोषेण नादयन्
evaṃ saṃjalpatāṃ teṣāṃ tāvakānāṃ mahārathaḥ āyāj javena kaunteyo rathaghoṣeṇa nādayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोणितोदां रथावर्तां कृत्वा विशसने नदीम् शूरास्थिचयसंकीर्णां प्रेतकूलापहारिणीम्
śoṇitodāṃ rathāvartāṃ kṛtvā viśasane nadīm śūrāsthicayasaṃkīrṇāṃ pretakūlāpahāriṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां शरौघमहाफेनां प्रासमत्स्यसमाकुलाम् नदीम् उत्तीर्य वेगेन कुरून् विद्राव्य पाण्डवः
tāṃ śaraughamahāphenāṃ prāsamatsyasamākulām nadīm uttīrya vegena kurūn vidrāvya pāṇḍavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः किरीटी सहसा द्रोणानीकम् उपाद्रवत् छादयन्न् इषुजालेन महता मोहयन्न् इव
tataḥ kirīṭī sahasā droṇānīkam upādravat chādayann iṣujālena mahatā mohayann iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीघ्रम् अभ्यस्यतो बाणान् संदधानस्य चानिशम् नान्तरं ददृशे कश् चित् कौन्तेयस्य यशस्विनः
śīghram abhyasyato bāṇān saṃdadhānasya cāniśam nāntaraṃ dadṛśe kaś cit kaunteyasya yaśasvinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न दिशो नान्तरिक्षं च न द्यौर् नैव च मेदिनी अदृश्यत महाराज बाणभूतम् इवाभवत्
na diśo nāntarikṣaṃ ca na dyaur naiva ca medinī adṛśyata mahārāja bāṇabhūtam ivābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नादृश्यत तदा राजंस् तत्र किं चन संयुगे बाणान्धकारे महति कृते गाण्डीवधन्वना
nādṛśyata tadā rājaṃs tatra kiṃ cana saṃyuge bāṇāndhakāre mahati kṛte gāṇḍīvadhanvanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्ये चास्तम् अनुप्राप्ते रजसा चाभिसंवृते नाज्ञायत तदा शत्रुर् न सुहृन् न च किं चन
sūrye cāstam anuprāpte rajasā cābhisaṃvṛte nājñāyata tadā śatrur na suhṛn na ca kiṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽवहारं चक्रुस् ते द्रोणदुर्योधनादयः तान् विदित्वा भृशं त्रस्तान् अयुद्धमनसः परान्
tato 'vahāraṃ cakrus te droṇaduryodhanādayaḥ tān viditvā bhṛśaṃ trastān ayuddhamanasaḥ parān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वान्य् अनीकानि बीभत्सुः शनकैर् अवहारयत् ततो ऽभितुष्टुवुः पार्थं प्रहृष्टाः पाण्डुसृञ्जयाः पाञ्चालाश् च मनोज्ञाभिर् वाग्भिः सूर्यम् इवर्षयः
svāny anīkāni bībhatsuḥ śanakair avahārayat tato 'bhituṣṭuvuḥ pārthaṃ prahṛṣṭāḥ pāṇḍusṛñjayāḥ pāñcālāś ca manojñābhir vāgbhiḥ sūryam ivarṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स्वशिबिरं प्रायाज् जित्वा शत्रून् धनंजयः पृष्ठतः सर्वसैन्यानां मुदितो वै सकेशवः
evaṃ svaśibiraṃ prāyāj jitvā śatrūn dhanaṃjayaḥ pṛṣṭhataḥ sarvasainyānāṃ mudito vai sakeśavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मसारगल्वर्कसुवर्णरूप्यैर्; वज्रप्रवालस्फटिकैश् च मुख्यैः चित्रे रथे पाण्डुसुतो बभासे; नक्षत्रचित्रे वियतीव चन्द्रः
masāragalvarkasuvarṇarūpyair; vajrapravālasphaṭikaiś ca mukhyaiḥ citre rathe pāṇḍusuto babhāse; nakṣatracitre viyatīva candraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.