Library·Mahābhārata (critical edition)·7·7.168
संजय उवाच अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा नोचुस् तत्र महारथाः अप्रियं वा प्रियं वापि महाराज धनंजयम्
saṃjaya uvāca arjunasya vacaḥ śrutvā nocus tatra mahārathāḥ apriyaṃ vā priyaṃ vāpi mahārāja dhanaṃjayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रुद्धो महाबाहुर् भीमसेनो ऽभ्यभाषत उत्स्मयन्न् इव कौन्तेयम् अर्जुनं भरतर्षभ
tataḥ kruddho mahābāhur bhīmaseno 'bhyabhāṣata utsmayann iva kaunteyam arjunaṃ bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनिर् यथारण्यगतो भाषसे धर्मसंहितम् न्यस्तदण्डो यथा पार्थ ब्राह्मणः संशितव्रतः
munir yathāraṇyagato bhāṣase dharmasaṃhitam nyastadaṇḍo yathā pārtha brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षतात् त्राता क्षताज् जीवन् क्षान्तस् त्रिष्व् अपि साधुषु क्षत्रियः क्षितिम् आप्नोति क्षिप्रं धर्मं यशः श्रियम्
kṣatāt trātā kṣatāj jīvan kṣāntas triṣv api sādhuṣu kṣatriyaḥ kṣitim āpnoti kṣipraṃ dharmaṃ yaśaḥ śriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स भवान् क्षत्रियगुणैर् युक्तः सर्वैः कुलोद्वहः अविपश्चिद् यथा वाक्यं व्याहरन् नाद्य शोभसे
sa bhavān kṣatriyaguṇair yuktaḥ sarvaiḥ kulodvahaḥ avipaścid yathā vākyaṃ vyāharan nādya śobhase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पराक्रमस् ते कौन्तेय शक्रस्येव शचीपतेः न चातिवर्तसे धर्मं वेलाम् इव महोदधिः
parākramas te kaunteya śakrasyeva śacīpateḥ na cātivartase dharmaṃ velām iva mahodadhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न पूजयेत् त्वा को ऽन्वद्य यत् त्रयोदशवार्षिकम् अमर्षं पृष्ठतः कृत्वा धर्मम् एवाभिकाङ्क्षसे
na pūjayet tvā ko 'nvadya yat trayodaśavārṣikam amarṣaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā dharmam evābhikāṅkṣase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिष्ट्या तात मनस् ते ऽद्य स्वधर्मम् अनुवर्तते आनृशंस्ये च ते दिष्ट्या बुद्धिः सततम् अच्युत
diṣṭyā tāta manas te 'dya svadharmam anuvartate ānṛśaṃsye ca te diṣṭyā buddhiḥ satatam acyuta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् तु धर्मप्रवृत्तस्य हृतं राज्यम् अधर्मतः द्रौपदी च परामृष्टा सभाम् आनीय शत्रुभिः
yat tu dharmapravṛttasya hṛtaṃ rājyam adharmataḥ draupadī ca parāmṛṣṭā sabhām ānīya śatrubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनं प्रव्राजिताश् चास्म वल्कलाजिनवाससः अनर्हमाणास् तं भावं त्रयोदश समाः परैः
vanaṃ pravrājitāś cāsma valkalājinavāsasaḥ anarhamāṇās taṃ bhāvaṃ trayodaśa samāḥ paraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान्य् अमर्षस्थानानि मर्षितानि त्वयानघ क्षत्रधर्मप्रसक्तेन सर्वम् एतद् अनुष्ठितम्
etāny amarṣasthānāni marṣitāni tvayānagha kṣatradharmaprasaktena sarvam etad anuṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अधर्मम् अपाक्रष्टुम् आरब्धः सहितस् त्वया सानुबन्धान् हनिष्यामि क्षुद्रान् राज्यहरान् अहम्
tam adharmam apākraṣṭum ārabdhaḥ sahitas tvayā sānubandhān haniṣyāmi kṣudrān rājyaharān aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया तु कथितं पूर्वं युद्धायाभ्यागता वयम् घटामश् च यथाशक्ति त्वं तु नो ऽद्य जुगुप्ससे
tvayā tu kathitaṃ pūrvaṃ yuddhāyābhyāgatā vayam ghaṭāmaś ca yathāśakti tvaṃ tu no 'dya jugupsase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वधर्मं नेच्छसे ज्ञातुं मिथ्या वचनम् एव ते भयार्दितानाम् अस्माकं वाचा मर्माणि कृन्तसि
svadharmaṃ necchase jñātuṃ mithyā vacanam eva te bhayārditānām asmākaṃ vācā marmāṇi kṛntasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वपन् व्रणे क्षारम् इव क्षतानां शत्रुकर्शन विदीर्यते मे हृदयं त्वया वाक्शल्यपीडितम्
vapan vraṇe kṣāram iva kṣatānāṃ śatrukarśana vidīryate me hṛdayaṃ tvayā vākśalyapīḍitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधर्मम् एतद् विपुलं धार्मिकः सन् न बुध्यसे यत् त्वम् आत्मानम् अस्मांश् च प्रशंस्यान् न प्रशंससि यः कलां षोडशीं त्वत्तो नार्हते तं प्रशंससि
adharmam etad vipulaṃ dhārmikaḥ san na budhyase yat tvam ātmānam asmāṃś ca praśaṃsyān na praśaṃsasi yaḥ kalāṃ ṣoḍaśīṃ tvatto nārhate taṃ praśaṃsasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयम् एवात्मनो वक्तुं न युक्तं गुणसंस्तवम् दारयेयं महीं क्रोधाद् विकिरेयं च पर्वतान्
svayam evātmano vaktuṃ na yuktaṃ guṇasaṃstavam dārayeyaṃ mahīṃ krodhād vikireyaṃ ca parvatān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आविध्य च गदां गुर्वीं भीमां काञ्चनमालिनीम् गिरिप्रकाशान् क्षितिजान् भञ्जेयम् अनिलो यथा
āvidhya ca gadāṃ gurvīṃ bhīmāṃ kāñcanamālinīm giriprakāśān kṣitijān bhañjeyam anilo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स त्वम् एवंविधं जानन् भ्रातरं मां नरर्षभ द्रोणपुत्राद् भयं कर्तुं नार्हस्य् अमितविक्रम
sa tvam evaṃvidhaṃ jānan bhrātaraṃ māṃ nararṣabha droṇaputrād bhayaṃ kartuṃ nārhasy amitavikrama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वा तिष्ठ बीभत्सो सह सर्वैर् नरर्षभैः अहम् एनं गदापाणिर् जेष्याम्य् एको महाहवे
atha vā tiṣṭha bībhatso saha sarvair nararṣabhaiḥ aham enaṃ gadāpāṇir jeṣyāmy eko mahāhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पाञ्चालराजस्य पुत्रः पार्थम् अथाब्रवीत् संक्रुद्धम् इव नर्दन्तं हिरण्यकशिपुं हरिः
tataḥ pāñcālarājasya putraḥ pārtham athābravīt saṃkruddham iva nardantaṃ hiraṇyakaśipuṃ hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बीभत्सो विप्रकर्माणि विदितानि मनीषिणाम् याजनाध्यापने दानं तथा यज्ञप्रतिग्रहौ
bībhatso viprakarmāṇi viditāni manīṣiṇām yājanādhyāpane dānaṃ tathā yajñapratigrahau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्ठम् अध्ययनं नाम तेषां कस्मिन् प्रतिष्ठितः हतो द्रोणो मया यत् तत् किं मां पार्थ विगर्हसे
ṣaṣṭham adhyayanaṃ nāma teṣāṃ kasmin pratiṣṭhitaḥ hato droṇo mayā yat tat kiṃ māṃ pārtha vigarhase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपक्रान्तः स्वधर्माच् च क्षत्रधर्मम् उपाश्रितः अमानुषेण हन्त्य् अस्मान् अस्त्रेण क्षुद्रकर्मकृत्
apakrāntaḥ svadharmāc ca kṣatradharmam upāśritaḥ amānuṣeṇa hanty asmān astreṇa kṣudrakarmakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा मायां प्रयुञ्जानम् असह्यं ब्राह्मणब्रुवम् माययैव निहन्याद् यो न युक्तं पार्थ तत्र किम्
tathā māyāṃ prayuñjānam asahyaṃ brāhmaṇabruvam māyayaiva nihanyād yo na yuktaṃ pārtha tatra kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिंस् तथा मया शस्ते यदि द्रौणायनी रुषा कुरुते भैरवं नादं तत्र किं मम हीयते
tasmiṃs tathā mayā śaste yadi drauṇāyanī ruṣā kurute bhairavaṃ nādaṃ tatra kiṃ mama hīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चाद्भुतम् इदं मन्ये यद् द्रौणिः शुद्धगर्जया घातयिष्यति कौरव्यान् परित्रातुम् अशक्नुवन्
na cādbhutam idaṃ manye yad drauṇiḥ śuddhagarjayā ghātayiṣyati kauravyān paritrātum aśaknuvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् च मां धार्मिको भूत्वा ब्रवीषि गुरुघातिनम् तदर्थम् अहम् उत्पन्नः पाञ्चाल्यस्य सुतो ऽनलात्
yac ca māṃ dhārmiko bhūtvā bravīṣi gurughātinam tadartham aham utpannaḥ pāñcālyasya suto 'nalāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य कार्यम् अकार्यं वा युध्यतः स्यात् समं रणे तं कथं ब्राह्मणं ब्रूयाः क्षत्रियं वा धनंजय
yasya kāryam akāryaṃ vā yudhyataḥ syāt samaṃ raṇe taṃ kathaṃ brāhmaṇaṃ brūyāḥ kṣatriyaṃ vā dhanaṃjaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ह्य् अनस्त्रविदो हन्याद् ब्रह्मास्त्रैः क्रोधमूर्छितः सर्वोपायैर् न स कथं वध्यः पुरुषसत्तम
yo hy anastravido hanyād brahmāstraiḥ krodhamūrchitaḥ sarvopāyair na sa kathaṃ vadhyaḥ puruṣasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधर्मिणं धर्मविद्भिः प्रोक्तं तेषां विषोपमम् जानन् धर्मार्थतत्त्वज्ञः किम् अर्जुन विगर्हसे
vidharmiṇaṃ dharmavidbhiḥ proktaṃ teṣāṃ viṣopamam jānan dharmārthatattvajñaḥ kim arjuna vigarhase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृशंसः स मयाक्रम्य रथ एव निपातितः तन् माभिनन्द्यं बीभत्सो किमर्थं नाभिनन्दसे
nṛśaṃsaḥ sa mayākramya ratha eva nipātitaḥ tan mābhinandyaṃ bībhatso kimarthaṃ nābhinandase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृते रणे कथं पार्थ ज्वलनार्कविषोपमम् भीमं द्रोणशिरश्छेदे प्रशस्यं न प्रशंससि
kṛte raṇe kathaṃ pārtha jvalanārkaviṣopamam bhīmaṃ droṇaśiraśchede praśasyaṃ na praśaṃsasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽसौ ममैव नान्यस्य बान्धवान् युधि जघ्निवान् छित्त्वापि तस्य मूर्धानं नैवास्मि विगतज्वरः
yo 'sau mamaiva nānyasya bāndhavān yudhi jaghnivān chittvāpi tasya mūrdhānaṃ naivāsmi vigatajvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् च मे कृन्तते मर्म यन् न तस्य शिरो मया निषादविषये क्षिप्तं जयद्रथशिरो यथा
tac ca me kṛntate marma yan na tasya śiro mayā niṣādaviṣaye kṣiptaṃ jayadrathaśiro yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवधश् चापि शत्रूणाम् अधर्मः शिष्यते ऽर्जुन क्षत्रियस्य ह्य् अयं धर्मो हन्याद् धन्येत वा पुनः
avadhaś cāpi śatrūṇām adharmaḥ śiṣyate 'rjuna kṣatriyasya hy ayaṃ dharmo hanyād dhanyeta vā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स शत्रुर् निहतः संख्ये मया धर्मेण पाण्डव यथा त्वया हतः शूरो भगदत्तः पितुः सखा
sa śatrur nihataḥ saṃkhye mayā dharmeṇa pāṇḍava yathā tvayā hataḥ śūro bhagadattaḥ pituḥ sakhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितामहं रणे हत्वा मन्यसे धर्मम् आत्मनः मया शत्रौ हते कस्मात् पापे धर्मं न मन्यसे
pitāmahaṃ raṇe hatvā manyase dharmam ātmanaḥ mayā śatrau hate kasmāt pāpe dharmaṃ na manyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानृतः पाण्डवो ज्येष्ठो नाहं वाधार्मिको ऽर्जुन शिष्यध्रुङ् निहतः पापो युध्यस्व विजयस् तव
nānṛtaḥ pāṇḍavo jyeṣṭho nāhaṃ vādhārmiko 'rjuna śiṣyadhruṅ nihataḥ pāpo yudhyasva vijayas tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.