Library·Mahābhārata (critical edition)·7·7.20
संजय उवाच ततो युधिष्ठिरो द्रोणं दृष्ट्वान्तिकम् उपागतम् महता शरवर्षेण प्रत्यगृह्णाद् अभीतवत्
saṃjaya uvāca tato yudhiṣṭhiro droṇaṃ dṛṣṭvāntikam upāgatam mahatā śaravarṣeṇa pratyagṛhṇād abhītavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो हलहलाशब्द आसीद् यौधिष्ठिरे बले जिघृक्षति महासिंहे गजानाम् इव यूथपम्
tato halahalāśabda āsīd yaudhiṣṭhire bale jighṛkṣati mahāsiṃhe gajānām iva yūthapam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा द्रोणं ततः शूरः सत्यजित् सत्यविक्रमः युधिष्ठिरं परिप्रेप्सुम् आचार्यं समुपाद्रवत्
dṛṣṭvā droṇaṃ tataḥ śūraḥ satyajit satyavikramaḥ yudhiṣṭhiraṃ pariprepsum ācāryaṃ samupādravat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत आचार्यपाञ्चाल्यौ युयुधाते परस्परम् विक्षोभयन्तौ तत् सैन्यम् इन्द्रवैरोचनाव् इव
tata ācāryapāñcālyau yuyudhāte parasparam vikṣobhayantau tat sainyam indravairocanāv iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सत्यजितं तीक्ष्णैर् दशभिर् मर्मभेदिभिः अविध्यच् छीघ्रम् आचार्यश् छित्त्वास्य सशरं धनुः
tataḥ satyajitaṃ tīkṣṇair daśabhir marmabhedibhiḥ avidhyac chīghram ācāryaś chittvāsya saśaraṃ dhanuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स शीघ्रतरम् आदाय धनुर् अन्यत् प्रतापवान् द्रोणं सो ऽभिजघानाशु विंशद्भिः कङ्कपत्रिभिः
sa śīghrataram ādāya dhanur anyat pratāpavān droṇaṃ so 'bhijaghānāśu viṃśadbhiḥ kaṅkapatribhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञात्वा सत्यजिता द्रोणं ग्रस्यमानम् इवाहवे वृकः शरशतैस् तीक्ष्णैः पाञ्चाल्यो द्रोणम् अर्दयत्
jñātvā satyajitā droṇaṃ grasyamānam ivāhave vṛkaḥ śaraśatais tīkṣṇaiḥ pāñcālyo droṇam ardayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संछाद्यमानं समरे द्रोणं दृष्ट्वा महारथम् चुक्रुशुः पाण्डवा राजन् वस्त्राणि दुधुवुश् च ह
saṃchādyamānaṃ samare droṇaṃ dṛṣṭvā mahāratham cukruśuḥ pāṇḍavā rājan vastrāṇi dudhuvuś ca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृकस् तु परमक्रुद्धो द्रोणं षष्ट्या स्तनान्तरे विव्याध बलवान् राजंस् तद् अद्भुतम् इवाभवत्
vṛkas tu paramakruddho droṇaṃ ṣaṣṭyā stanāntare vivyādha balavān rājaṃs tad adbhutam ivābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रोणस् तु शरवर्षेण छाद्यमानो महारथः वेगं चक्रे महावेगः क्रोधाद् उद्वृत्य चक्षुषी
droṇas tu śaravarṣeṇa chādyamāno mahārathaḥ vegaṃ cakre mahāvegaḥ krodhād udvṛtya cakṣuṣī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सत्यजितश् चापं छित्त्वा द्रोणो वृकस्य च षड्भिः ससूतं सहयं शरैर् द्रोणो ऽवधीद् वृकम्
tataḥ satyajitaś cāpaṃ chittvā droṇo vṛkasya ca ṣaḍbhiḥ sasūtaṃ sahayaṃ śarair droṇo 'vadhīd vṛkam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथान्यद् धनुर् आदाय सत्यजिद् वेगवत्तरम् साश्वं ससूतं विशिखैर् द्रोणं विव्याध सध्वजम्
athānyad dhanur ādāya satyajid vegavattaram sāśvaṃ sasūtaṃ viśikhair droṇaṃ vivyādha sadhvajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तन् न ममृषे द्रोणः पाञ्चाल्येनार्दनं मृधे ततस् तस्य विनाशाय सत्वरं व्यसृजच् छरान्
sa tan na mamṛṣe droṇaḥ pāñcālyenārdanaṃ mṛdhe tatas tasya vināśāya satvaraṃ vyasṛjac charān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हयान् ध्वजं धनुर् मुष्टिम् उभौ च पार्ष्णिसारथी अवाकिरत् ततो द्रोणः शरवर्षैः सहस्रशः
hayān dhvajaṃ dhanur muṣṭim ubhau ca pārṣṇisārathī avākirat tato droṇaḥ śaravarṣaiḥ sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा संछिद्यमानेषु कार्मुकेषु पुनः पुनः पाञ्चाल्यः परमास्त्रज्ञः शोणाश्वं समयोधयत्
tathā saṃchidyamāneṣu kārmukeṣu punaḥ punaḥ pāñcālyaḥ paramāstrajñaḥ śoṇāśvaṃ samayodhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सत्यजितम् आलक्ष्य तथोदीर्णं महाहवे अर्धचन्द्रेण चिच्छेद शिरस् तस्य महात्मनः
sa satyajitam ālakṣya tathodīrṇaṃ mahāhave ardhacandreṇa ciccheda śiras tasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् हते महामात्रे पाञ्चालानां रथर्षभे अपायाज् जवनैर् अश्वैर् द्रोणात् त्रस्तो युधिष्ठिरः
tasmin hate mahāmātre pāñcālānāṃ ratharṣabhe apāyāj javanair aśvair droṇāt trasto yudhiṣṭhiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाञ्चालाः केकया मत्स्याश् चेदिकारूषकोसलाः युधिष्ठिरम् उदीक्षन्तो हृष्टा द्रोणम् उपाद्रवन्
pāñcālāḥ kekayā matsyāś cedikārūṣakosalāḥ yudhiṣṭhiram udīkṣanto hṛṣṭā droṇam upādravan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो युधिष्ठिरप्रेप्सुर् आचार्यः शत्रुपूगहा व्यधमत् तान्य् अनीकानि तूलराशिम् इवानिलः
tato yudhiṣṭhiraprepsur ācāryaḥ śatrupūgahā vyadhamat tāny anīkāni tūlarāśim ivānilaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्दहन्तम् अनीकानि तानि तानि पुनः पुनः द्रोणं मत्स्याद् अवरजः शतानीको ऽभ्यवर्तत
nirdahantam anīkāni tāni tāni punaḥ punaḥ droṇaṃ matsyād avarajaḥ śatānīko 'bhyavartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यरश्मिप्रतीकाशैः कर्मारपरिमार्जितैः षड्भिः ससूतं सहयं द्रोणं विद्ध्वानदद् भृशम्
sūryaraśmipratīkāśaiḥ karmāraparimārjitaiḥ ṣaḍbhiḥ sasūtaṃ sahayaṃ droṇaṃ viddhvānadad bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य नानदतो द्रोणः शिरः कायात् सकुण्डलम् क्षुरेणापाहरत् तूर्णं ततो मत्स्याः प्रदुद्रुवुः
tasya nānadato droṇaḥ śiraḥ kāyāt sakuṇḍalam kṣureṇāpāharat tūrṇaṃ tato matsyāḥ pradudruvuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्स्याञ् जित्वाजयच् चेदीन् कारूषान् केकयान् अपि पाञ्चालान् सृञ्जयान् पाण्डून् भारद्वाजः पुनः पुनः
matsyāñ jitvājayac cedīn kārūṣān kekayān api pāñcālān sṛñjayān pāṇḍūn bhāradvājaḥ punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दहन्तम् अनीकानि क्रुद्धम् अग्निं यथा वनम् दृष्ट्वा रुक्मरथं क्रुद्धं समकम्पन्त सृञ्जयाः
taṃ dahantam anīkāni kruddham agniṃ yathā vanam dṛṣṭvā rukmarathaṃ kruddhaṃ samakampanta sṛñjayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तमं ह्य् आदधानस्य धनुर् अस्याशुकारिणः ज्याघोषो निघ्नतो ऽमित्रान् दिक्षु सर्वासु शुश्रुवे
uttamaṃ hy ādadhānasya dhanur asyāśukāriṇaḥ jyāghoṣo nighnato 'mitrān dikṣu sarvāsu śuśruve
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नागान् अश्वान् पदातींश् च रथिनो गजसादिनः रौद्रा हस्तवता मुक्ताः प्रमथ्नन्ति स्म सायकाः
nāgān aśvān padātīṃś ca rathino gajasādinaḥ raudrā hastavatā muktāḥ pramathnanti sma sāyakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानद्यमानः पर्जन्यो मिश्रवातो हिमात्यये अश्मवर्षम् इवावर्षत् परेषां भयम् आदधत्
nānadyamānaḥ parjanyo miśravāto himātyaye aśmavarṣam ivāvarṣat pareṣāṃ bhayam ādadhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वा दिशः समचरत् सैन्यं विक्षोभयन्न् इव बली शूरो महेष्वासो मित्राणाम् अभयंकरः
sarvā diśaḥ samacarat sainyaṃ vikṣobhayann iva balī śūro maheṣvāso mitrāṇām abhayaṃkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य विद्युद् इवाभ्रेषु चापं हेमपरिष्कृतम् दिक्षु सर्वास्व् अपश्याम द्रोणस्यामिततेजसः
tasya vidyud ivābhreṣu cāpaṃ hemapariṣkṛtam dikṣu sarvāsv apaśyāma droṇasyāmitatejasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रोणस् तु पाण्डवानीके चकार कदनं महत् यथा दैत्यगणे विष्णुः सुरासुरनमस्कृतः
droṇas tu pāṇḍavānīke cakāra kadanaṃ mahat yathā daityagaṇe viṣṇuḥ surāsuranamaskṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स शूरः सत्यवाक् प्राज्ञो बलवान् सत्यविक्रमः महानुभावः कालान्ते रौद्रीं भीरुविभीषणाम्
sa śūraḥ satyavāk prājño balavān satyavikramaḥ mahānubhāvaḥ kālānte raudrīṃ bhīruvibhīṣaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कवचोर्मिध्वजावर्तां मर्त्यकूलापहारिणीम् गजवाजिमहाग्राहाम् असिमीनां दुरासदाम्
kavacormidhvajāvartāṃ martyakūlāpahāriṇīm gajavājimahāgrāhām asimīnāṃ durāsadām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीरास्थिशर्करां रौद्रां भेरीमुरजकच्छपाम् चर्मवर्मप्लवां घोरां केशशैवलशाड्वलाम्
vīrāsthiśarkarāṃ raudrāṃ bherīmurajakacchapām carmavarmaplavāṃ ghorāṃ keśaśaivalaśāḍvalām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरौघिणीं धनुःस्रोतां बाहुपन्नगसंकुलाम् रणभूमिवहां घोरां कुरुसृञ्जयवाहिनीम् मनुष्यशीर्षपाषाणां शक्तिमीनां गदोडुपाम्
śaraughiṇīṃ dhanuḥsrotāṃ bāhupannagasaṃkulām raṇabhūmivahāṃ ghorāṃ kurusṛñjayavāhinīm manuṣyaśīrṣapāṣāṇāṃ śaktimīnāṃ gadoḍupām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णीषफेनवसनां निष्कीर्णान्त्रसरीसृपाम् वीरापहारिणीम् उग्रां मांसशोणितकर्दमाम्
uṣṇīṣaphenavasanāṃ niṣkīrṇāntrasarīsṛpām vīrāpahāriṇīm ugrāṃ māṃsaśoṇitakardamām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्तिग्राहां केतुवृक्षां क्षत्रियाणां निमज्जनीम् क्रूरां शरीरसंघाटां सादिनक्रां दुरत्ययाम् द्रोणः प्रावर्तयत् तत्र नदीम् अन्तकगामिनीम्
hastigrāhāṃ ketuvṛkṣāṃ kṣatriyāṇāṃ nimajjanīm krūrāṃ śarīrasaṃghāṭāṃ sādinakrāṃ duratyayām droṇaḥ prāvartayat tatra nadīm antakagāminīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रव्यादगणसंघुष्टां श्वशृगालगणायुताम् निषेवितां महारौद्रैः पिशिताशैः समन्ततः
kravyādagaṇasaṃghuṣṭāṃ śvaśṛgālagaṇāyutām niṣevitāṃ mahāraudraiḥ piśitāśaiḥ samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दहन्तम् अनीकानि रथोदारं कृतान्तवत् सर्वतो ऽभ्यद्रवन् द्रोणं कुन्तीपुत्रपुरोगमाः
taṃ dahantam anīkāni rathodāraṃ kṛtāntavat sarvato 'bhyadravan droṇaṃ kuntīputrapurogamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तांस् तु शूरान् महेष्वासांस् तावकाभ्युद्यतायुधाः राजानो राजपुत्राश् च समन्तात् पर्यवारयन्
tāṃs tu śūrān maheṣvāsāṃs tāvakābhyudyatāyudhāḥ rājāno rājaputrāś ca samantāt paryavārayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो द्रोणः सत्यसंधः प्रभिन्न इव कुञ्जरः अभ्यतीत्य रथानीकं दृढसेनम् अपातयत्
tato droṇaḥ satyasaṃdhaḥ prabhinna iva kuñjaraḥ abhyatītya rathānīkaṃ dṛḍhasenam apātayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो राजानम् आसाद्य प्रहरन्तम् अभीतवत् अविध्यन् नवभिः क्षेमं स हतः प्रापतद् रथात्
tato rājānam āsādya praharantam abhītavat avidhyan navabhiḥ kṣemaṃ sa hataḥ prāpatad rathāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मध्यं प्राप्य सैन्यानां सर्वाः प्रविचरन् दिशः त्राता ह्य् अभवद् अन्येषां न त्रातव्यः कथं चन
sa madhyaṃ prāpya sainyānāṃ sarvāḥ pravicaran diśaḥ trātā hy abhavad anyeṣāṃ na trātavyaḥ kathaṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिखण्डिनं द्वादशभिर् विंशत्या चोत्तमौजसम् वसुदानं च भल्लेन प्रेषयद् यमसादनम्
śikhaṇḍinaṃ dvādaśabhir viṃśatyā cottamaujasam vasudānaṃ ca bhallena preṣayad yamasādanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशीत्या क्षत्रवर्माणं षड्विंशत्या सुदक्षिणम् क्षत्रदेवं तु भल्लेन रथनीडाद् अपाहरत्
aśītyā kṣatravarmāṇaṃ ṣaḍviṃśatyā sudakṣiṇam kṣatradevaṃ tu bhallena rathanīḍād apāharat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधामन्युं चतुःषष्ट्या त्रिंशता चैव सात्यकिम् विद्ध्वा रुक्मरथस् तूर्णं युधिष्ठिरम् उपाद्रवत्
yudhāmanyuṃ catuḥṣaṣṭyā triṃśatā caiva sātyakim viddhvā rukmarathas tūrṇaṃ yudhiṣṭhiram upādravat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो युधिष्ठिरः क्षिप्रं कितवो राजसत्तमः अपायाज् जवनैर् अश्वैः पाञ्चाल्यो द्रोणम् अभ्ययात्
tato yudhiṣṭhiraḥ kṣipraṃ kitavo rājasattamaḥ apāyāj javanair aśvaiḥ pāñcālyo droṇam abhyayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं द्रोणः सधनुष्कं तु साश्वयन्तारम् अक्षिणोत् स हतः प्रापतद् भूमौ रथाज् ज्योतिर् इवाम्बरात्
taṃ droṇaḥ sadhanuṣkaṃ tu sāśvayantāram akṣiṇot sa hataḥ prāpatad bhūmau rathāj jyotir ivāmbarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् हते राजपुत्रे पाञ्चालानां यशस्करे हत द्रोणं हत द्रोणम् इत्य् आसीत् तुमुलं महत्
tasmin hate rājaputre pāñcālānāṃ yaśaskare hata droṇaṃ hata droṇam ity āsīt tumulaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तांस् तथा भृशसंक्रुद्धान् पाञ्चालान् मत्स्यकेकयान् सृञ्जयान् पाण्डवांश् चैव द्रोणो व्यक्षोभयद् बली
tāṃs tathā bhṛśasaṃkruddhān pāñcālān matsyakekayān sṛñjayān pāṇḍavāṃś caiva droṇo vyakṣobhayad balī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सात्यकिं चेकितानं च धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ वार्धक्षेमिं चित्रसेनं सेनाबिन्दुं सुवर्चसम्
sātyakiṃ cekitānaṃ ca dhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍinau vārdhakṣemiṃ citrasenaṃ senābinduṃ suvarcasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतांश् चान्यांश् च सुबहून् नानाजनपदेश्वरान् सर्वान् द्रोणो ऽजयद् युद्धे कुरुभिः परिवारितः
etāṃś cānyāṃś ca subahūn nānājanapadeśvarān sarvān droṇo 'jayad yuddhe kurubhiḥ parivāritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावकास् तु महाराज जयं लब्ध्वा महाहवे पाण्डवेयान् रणे जघ्नुर् द्रवमाणान् समन्ततः
tāvakās tu mahārāja jayaṃ labdhvā mahāhave pāṇḍaveyān raṇe jaghnur dravamāṇān samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते दानवा इवेन्द्रेण वध्यमाना महात्मना पाञ्चालाः केकया मत्स्याः समकम्पन्त भारत
te dānavā ivendreṇa vadhyamānā mahātmanā pāñcālāḥ kekayā matsyāḥ samakampanta bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.