Library·Mahābhārata (critical edition)·7·7.28
धृतराष्ट्र उवाच तथा क्रुद्धः किम् अकरोद् भगदत्तस्य पाण्डवः प्राग्ज्योतिषो वा पार्थस्य तन् मे शंस यथातथम्
dhṛtarāṣṭra uvāca tathā kruddhaḥ kim akarod bhagadattasya pāṇḍavaḥ prāgjyotiṣo vā pārthasya tan me śaṃsa yathātatham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजय उवाच प्राग्ज्योतिषेण संसक्ताव् उभौ दाशार्हपाण्डवौ मृत्योर् इवान्तिकं प्राप्तौ सर्वभूतानि मेनिरे
saṃjaya uvāca prāgjyotiṣeṇa saṃsaktāv ubhau dāśārhapāṇḍavau mṛtyor ivāntikaṃ prāptau sarvabhūtāni menire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा हि शरवर्षाणि पातयत्य् अनिशं प्रभो भगदत्तो गजस्कन्धात् कृष्णयोः स्यन्दनस्थयोः
tathā hi śaravarṣāṇi pātayaty aniśaṃ prabho bhagadatto gajaskandhāt kṛṣṇayoḥ syandanasthayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ कार्ष्णायसैर् बाणैः पूर्णकार्मुकनिःसृतैः अविध्यद् देवकीपुत्रं हेमपुङ्खैः शिलाशितैः
atha kārṣṇāyasair bāṇaiḥ pūrṇakārmukaniḥsṛtaiḥ avidhyad devakīputraṃ hemapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निस्पर्शसमास् तीक्ष्णा भगदत्तेन चोदिताः निर्भिद्य देवकीपुत्रं क्षितिं जग्मुः शरास् ततः
agnisparśasamās tīkṣṇā bhagadattena coditāḥ nirbhidya devakīputraṃ kṣitiṃ jagmuḥ śarās tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पार्थो धनुश् छित्त्वा शरावापं निहत्य च लाडयन्न् इव राजानं भगदत्तम् अयोधयत्
tasya pārtho dhanuś chittvā śarāvāpaṃ nihatya ca lāḍayann iva rājānaṃ bhagadattam ayodhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽर्करश्मिनिभांस् तीक्ष्णांस् तोमरान् वै चतुर्दश प्रेरयत् सव्यसाची तांस् त्रिधैकैकम् अथाच्छिनत्
so 'rkaraśminibhāṃs tīkṣṇāṃs tomarān vai caturdaśa prerayat savyasācī tāṃs tridhaikaikam athācchinat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो नागस्य तद् वर्म व्यधमत् पाकशासनिः शरजालेन स बभौ व्यभ्रः पर्वतराड् इव
tato nāgasya tad varma vyadhamat pākaśāsaniḥ śarajālena sa babhau vyabhraḥ parvatarāḍ iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्राग्ज्योतिषः शक्तिं हेमदण्डाम् अयस्मयीम् व्यसृजद् वासुदेवाय द्विधा ताम् अर्जुनो ऽच्छिनत्
tataḥ prāgjyotiṣaḥ śaktiṃ hemadaṇḍām ayasmayīm vyasṛjad vāsudevāya dvidhā tām arjuno 'cchinat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् छत्रं ध्वजं चैव छित्त्वा राज्ञो ऽर्जुनः शरैः विव्याध दशभिस् तूर्णम् उत्स्मयन् पर्वताधिपम्
tataś chatraṃ dhvajaṃ caiva chittvā rājño 'rjunaḥ śaraiḥ vivyādha daśabhis tūrṇam utsmayan parvatādhipam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽतिविद्धो ऽर्जुनशरैः सुपुङ्खैः कङ्कपत्रिभिः भगदत्तस् ततः क्रुद्धः पाण्डवस्य महात्मनः
so 'tividdho 'rjunaśaraiḥ supuṅkhaiḥ kaṅkapatribhiḥ bhagadattas tataḥ kruddhaḥ pāṇḍavasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यसृजत् तोमरान् मूर्ध्नि श्वेताश्वस्योन्ननाद च तैर् अर्जुनस्य समरे किरीटं परिवर्तितम्
vyasṛjat tomarān mūrdhni śvetāśvasyonnanāda ca tair arjunasya samare kirīṭaṃ parivartitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिवृत्तं किरीटं तं यमयन्न् एव फल्गुनः सुदृष्टः क्रियतां लोक इति राजानम् अब्रवीत्
parivṛttaṃ kirīṭaṃ taṃ yamayann eva phalgunaḥ sudṛṣṭaḥ kriyatāṃ loka iti rājānam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तस् तु संक्रुद्धः शरवर्षेण पाण्डवम् अभ्यवर्षत् सगोविन्दं धनुर् आदाय भास्वरम्
evam uktas tu saṃkruddhaḥ śaravarṣeṇa pāṇḍavam abhyavarṣat sagovindaṃ dhanur ādāya bhāsvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पार्थो धनुश् छित्त्वा तूणीरान् संनिकृत्य च त्वरमाणो द्विसप्तत्या सर्वमर्मस्व् अताडयत्
tasya pārtho dhanuś chittvā tūṇīrān saṃnikṛtya ca tvaramāṇo dvisaptatyā sarvamarmasv atāḍayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्धस् तथाप्य् अव्यथितो वैष्णवास्त्रम् उदीरयन् अभिमन्त्र्याङ्कुशं क्रुद्धो व्यसृजत् पाण्डवोरसि
viddhas tathāpy avyathito vaiṣṇavāstram udīrayan abhimantryāṅkuśaṃ kruddho vyasṛjat pāṇḍavorasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विसृष्टं भगदत्तेन तद् अस्त्रं सर्वघातकम् उरसा प्रतिजग्राह पार्थं संछाद्य केशवः
visṛṣṭaṃ bhagadattena tad astraṃ sarvaghātakam urasā pratijagrāha pārthaṃ saṃchādya keśavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैजयन्त्य् अभवन् माला तद् अस्त्रं केशवोरसि ततो ऽर्जुनः क्लान्तमनाः केशवं प्रत्यभाषत
vaijayanty abhavan mālā tad astraṃ keśavorasi tato 'rjunaḥ klāntamanāḥ keśavaṃ pratyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयुध्यमानस् तुरगान् संयन्तास्मि जनार्दन इत्य् उक्त्वा पुण्डरीकाक्ष प्रतिज्ञां स्वां न रक्षसि
ayudhyamānas turagān saṃyantāsmi janārdana ity uktvā puṇḍarīkākṣa pratijñāṃ svāṃ na rakṣasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् अहं व्यसनी वा स्याम् अशक्तो वा निवारणे ततस् त्वयैवं कार्यं स्यान् न तु कार्यं मयि स्थिते
yady ahaṃ vyasanī vā syām aśakto vā nivāraṇe tatas tvayaivaṃ kāryaṃ syān na tu kāryaṃ mayi sthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सबाणः सधनुश् चाहं ससुरासुरमानवान् शक्तो लोकान् इमाञ् जेतुं तच् चापि विदितं तव
sabāṇaḥ sadhanuś cāhaṃ sasurāsuramānavān śakto lokān imāñ jetuṃ tac cāpi viditaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽर्जुनं वासुदेवः प्रत्युवाचार्थवद् वचः शृणु गुह्यम् इदं पार्थ यथा वृत्तं पुरानघ
tato 'rjunaṃ vāsudevaḥ pratyuvācārthavad vacaḥ śṛṇu guhyam idaṃ pārtha yathā vṛttaṃ purānagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्मूर्तिर् अहं शश्वल् लोकत्राणार्थम् उद्यतः आत्मानं प्रविभज्येह लोकानां हितम् आदधे
caturmūrtir ahaṃ śaśval lokatrāṇārtham udyataḥ ātmānaṃ pravibhajyeha lokānāṃ hitam ādadhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एका मूर्तिस् तपश्चर्यां कुरुते मे भुवि स्थिता अपरा पश्यति जगत् कुर्वाणं साध्वसाधुनी
ekā mūrtis tapaścaryāṃ kurute me bhuvi sthitā aparā paśyati jagat kurvāṇaṃ sādhvasādhunī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरा कुरुते कर्म मानुषं लोकम् आश्रिता शेते चतुर्थी त्व् अपरा निद्रां वर्षसहस्रिकाम्
aparā kurute karma mānuṣaṃ lokam āśritā śete caturthī tv aparā nidrāṃ varṣasahasrikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यासौ वर्षसहस्रान्ते मूर्तिर् उत्तिष्ठते मम वरार्हेभ्यो वराञ् श्रेष्ठांस् तस्मिन् काले ददाति सा
yāsau varṣasahasrānte mūrtir uttiṣṭhate mama varārhebhyo varāñ śreṣṭhāṃs tasmin kāle dadāti sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं तु कालम् अनुप्राप्तं विदित्वा पृथिवी तदा प्रायाचत वरं यं मां नरकार्थाय तं शृणु
taṃ tu kālam anuprāptaṃ viditvā pṛthivī tadā prāyācata varaṃ yaṃ māṃ narakārthāya taṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवानाम् असुराणां च अवध्यस् तनयो ऽस्तु मे उपेतो वैष्णवास्त्रेण तन् मे त्वं दातुम् अर्हसि
devānām asurāṇāṃ ca avadhyas tanayo 'stu me upeto vaiṣṇavāstreṇa tan me tvaṃ dātum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं वरम् अहं श्रुत्वा जगत्यास् तनये तदा अमोघम् अस्त्रम् अददं वैष्णवं तद् अहं पुरा
evaṃ varam ahaṃ śrutvā jagatyās tanaye tadā amogham astram adadaṃ vaiṣṇavaṃ tad ahaṃ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवोचं चैतद् अस्त्रं वै ह्य् अमोघं भवतु क्षमे नरकस्याभिरक्षार्थं नैनं कश् चिद् वधिष्यति
avocaṃ caitad astraṃ vai hy amoghaṃ bhavatu kṣame narakasyābhirakṣārthaṃ nainaṃ kaś cid vadhiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेनास्त्रेण ते गुप्तः सुतः परबलार्दनः भविष्यति दुराधर्षः सर्वलोकेषु सर्वदा
anenāstreṇa te guptaḥ sutaḥ parabalārdanaḥ bhaviṣyati durādharṣaḥ sarvalokeṣu sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेत्य् उक्त्वा गता देवी कृतकामा मनस्विनी स चाप्य् आसीद् दुराधर्षो नरकः शत्रुतापनः
tathety uktvā gatā devī kṛtakāmā manasvinī sa cāpy āsīd durādharṣo narakaḥ śatrutāpanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् प्राग्ज्योतिषं प्राप्तं तद् अस्त्रं पार्थ मामकम् नास्यावध्यो ऽस्ति लोकेषु सेन्द्ररुद्रेषु मारिष
tasmāt prāgjyotiṣaṃ prāptaṃ tad astraṃ pārtha māmakam nāsyāvadhyo 'sti lokeṣu sendrarudreṣu māriṣa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् मया त्वत्कृतेनैतद् अन्यथा व्यपनाशितम् वियुक्तं परमास्त्रेण जहि पार्थ महासुरम्
tan mayā tvatkṛtenaitad anyathā vyapanāśitam viyuktaṃ paramāstreṇa jahi pārtha mahāsuram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैरिणं युधि दुर्धर्षं भगदत्तं सुरद्विषम् यथाहं जघ्निवान् पूर्वं हितार्थं नरकं तथा
vairiṇaṃ yudhi durdharṣaṃ bhagadattaṃ suradviṣam yathāhaṃ jaghnivān pūrvaṃ hitārthaṃ narakaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तस् ततः पार्थः केशवेन महात्मना भगदत्तं शितैर् बाणैः सहसा समवाकिरत्
evam uktas tataḥ pārthaḥ keśavena mahātmanā bhagadattaṃ śitair bāṇaiḥ sahasā samavākirat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पार्थो महाबाहुर् असंभ्रान्तो महामनाः कुम्भयोर् अन्तरे नागं नाराचेन समार्पयत्
tataḥ pārtho mahābāhur asaṃbhrānto mahāmanāḥ kumbhayor antare nāgaṃ nārācena samārpayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समासाद्य तु तं नागं बाणो वज्र इवाचलम् अभ्यगात् सह पुङ्खेन वल्मीकम् इव पन्नगः
samāsādya tu taṃ nāgaṃ bāṇo vajra ivācalam abhyagāt saha puṅkhena valmīkam iva pannagaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तु विष्टभ्य गात्राणि दन्ताभ्याम् अवनिं ययौ नदन्न् आर्तस्वरं प्राणान् उत्ससर्ज महाद्विपः
sa tu viṣṭabhya gātrāṇi dantābhyām avaniṃ yayau nadann ārtasvaraṃ prāṇān utsasarja mahādvipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चन्द्रार्धबिम्बेन शरेण नतपर्वणा बिभेद हृदयं राज्ञो भगदत्तस्य पाण्डवः
tataś candrārdhabimbena śareṇa nataparvaṇā bibheda hṛdayaṃ rājño bhagadattasya pāṇḍavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स भिन्नहृदयो राजा भगदत्तः किरीटिना शरासनं शरांश् चैव गतासुः प्रमुमोच ह
sa bhinnahṛdayo rājā bhagadattaḥ kirīṭinā śarāsanaṃ śarāṃś caiva gatāsuḥ pramumoca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरसस् तस्य विभ्रष्टः पपात च वराङ्कुशः नालताडनविभ्रष्टं पलाशं नलिनाद् इव
śirasas tasya vibhraṣṭaḥ papāta ca varāṅkuśaḥ nālatāḍanavibhraṣṭaṃ palāśaṃ nalinād iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हेममाली तपनीयभाण्डात्; पपात नागाद् गिरिसंनिकाशात् सुपुष्पितो मारुतवेगरुग्णो; महीधराग्राद् इव कर्णिकारः
sa hemamālī tapanīyabhāṇḍāt; papāta nāgād girisaṃnikāśāt supuṣpito mārutavegarugṇo; mahīdharāgrād iva karṇikāraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निहत्य तं नरपतिम् इन्द्रविक्रमं; सखायम् इन्द्रस्य तथैन्द्रिर् आहवे ततो ऽपरांस् तव जयकाङ्क्षिणो नरान्; बभञ्ज वायुर् बलवान् द्रुमान् इव
nihatya taṃ narapatim indravikramaṃ; sakhāyam indrasya tathaindrir āhave tato 'parāṃs tava jayakāṅkṣiṇo narān; babhañja vāyur balavān drumān iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.