Mahābhārata (critical edition) 7.35

संजय उवाच सौभद्रस् तु वचः श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमतः अचोदयत यन्तारं द्रोणानीकाय भारत

saṃjaya uvāca saubhadras tu vacaḥ śrutvā dharmarājasya dhīmataḥ acodayata yantāraṃ droṇānīkāya bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन संचोद्यमानस् तु याहि याहीति सारथिः प्रत्युवाच ततो राजन्न् अभिमन्युम् इदं वचः

tena saṃcodyamānas tu yāhi yāhīti sārathiḥ pratyuvāca tato rājann abhimanyum idaṃ vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिभारो ऽयम् आयुष्मन्न् आहितस् त्वयि पाण्डवैः संप्रधार्य क्षमं बुद्ध्या ततस् त्वं योद्धुम् अर्हसि

atibhāro 'yam āyuṣmann āhitas tvayi pāṇḍavaiḥ saṃpradhārya kṣamaṃ buddhyā tatas tvaṃ yoddhum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचार्यो हि कृती द्रोणः परमास्त्रे कृतश्रमः अत्यन्तसुखसंवृद्धस् त्वं च युद्धविशारदः

ācāryo hi kṛtī droṇaḥ paramāstre kṛtaśramaḥ atyantasukhasaṃvṛddhas tvaṃ ca yuddhaviśāradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽभिमन्युः प्रहसन् सारथिं वाक्यम् अब्रवीत् सारथे को न्व् अयं द्रोणः समग्रं क्षत्रम् एव वा

tato 'bhimanyuḥ prahasan sārathiṃ vākyam abravīt sārathe ko nv ayaṃ droṇaḥ samagraṃ kṣatram eva vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐरावतगतं शक्रं सहामरगणैर् अहम् योधयेयं रणमुखे न मे क्षत्रे ऽद्य विस्मयः न ममैतद् द्विषत्सैन्यं कलाम् अर्हति षोडशीम्

airāvatagataṃ śakraṃ sahāmaragaṇair aham yodhayeyaṃ raṇamukhe na me kṣatre 'dya vismayaḥ na mamaitad dviṣatsainyaṃ kalām arhati ṣoḍaśīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि विश्वजितं विष्णुं मातुलं प्राप्य सूतज पितरं चार्जुनं संख्ये न भीर् माम् उपयास्यति

api viśvajitaṃ viṣṇuṃ mātulaṃ prāpya sūtaja pitaraṃ cārjunaṃ saṃkhye na bhīr mām upayāsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽभिमन्युस् तां वाचं कदर्थीकृत्य सारथेः याहीत्य् एवाब्रवीद् एनं द्रोणानीकाय माचिरम्

tato 'bhimanyus tāṃ vācaṃ kadarthīkṛtya sāratheḥ yāhīty evābravīd enaṃ droṇānīkāya māciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः संचोदयाम् आस हयान् अस्य त्रिहायनान् नातिहृष्टमनाः सूतो हेमभाण्डपरिच्छदान्

tataḥ saṃcodayām āsa hayān asya trihāyanān nātihṛṣṭamanāḥ sūto hemabhāṇḍaparicchadān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते प्रेषिताः सुमित्रेण द्रोणानीकाय वाजिनः द्रोणम् अभ्यद्रवन् राजन् महावेगपराक्रमाः

te preṣitāḥ sumitreṇa droṇānīkāya vājinaḥ droṇam abhyadravan rājan mahāvegaparākramāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् उदीक्ष्य तथायान्तं सर्वे द्रोणपुरोगमाः अभ्यवर्तन्त कौरव्याः पाण्डवाश् च तम् अन्वयुः

tam udīkṣya tathāyāntaṃ sarve droṇapurogamāḥ abhyavartanta kauravyāḥ pāṇḍavāś ca tam anvayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स कर्णिकारप्रवरोच्छ्रितध्वजः; सुवर्णवर्मार्जुनिर् अर्जुनाद् वरः युयुत्सया द्रोणमुखान् महारथान्; समासदत् सिंहशिशुर् यथा गजान्

sa karṇikārapravarocchritadhvajaḥ; suvarṇavarmārjunir arjunād varaḥ yuyutsayā droṇamukhān mahārathān; samāsadat siṃhaśiśur yathā gajān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते विंशतिपदे यत्ताः संप्रहारं प्रचक्रिरे आसीद् गाङ्ग इवावर्तो मुहूर्तम् उदधेर् इव

te viṃśatipade yattāḥ saṃprahāraṃ pracakrire āsīd gāṅga ivāvarto muhūrtam udadher iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूराणां युध्यमानानां निघ्नताम् इतरेतरम् संग्रामस् तुमुलो राजन् प्रावर्तत सुदारुणः

śūrāṇāṃ yudhyamānānāṃ nighnatām itaretaram saṃgrāmas tumulo rājan prāvartata sudāruṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवर्तमाने संग्रामे तस्मिन्न् अतिभयंकरे द्रोणस्य मिषतो व्यूहं भित्त्वा प्राविशद् आर्जुनिः

pravartamāne saṃgrāme tasminn atibhayaṃkare droṇasya miṣato vyūhaṃ bhittvā prāviśad ārjuniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं प्रविष्टं परान् घ्नन्तं शत्रुमध्ये महाबलम् हस्त्यश्वरथपत्त्यौघाः परिवव्रुर् उदायुधाः

taṃ praviṣṭaṃ parān ghnantaṃ śatrumadhye mahābalam hastyaśvarathapattyaughāḥ parivavrur udāyudhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानावादित्रनिनदैः क्ष्वेडितोत्क्रुष्टगर्जितैः हुंकारैः सिंहनादैश् च तिष्ठ तिष्ठेति निस्वनैः

nānāvāditraninadaiḥ kṣveḍitotkruṣṭagarjitaiḥ huṃkāraiḥ siṃhanādaiś ca tiṣṭha tiṣṭheti nisvanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घोरैर् हलहलाशब्दैर् मा गास् तिष्ठैहि माम् इति असाव् अहम् अमुत्रेति प्रवदन्तो मुहुर् मुहुः

ghorair halahalāśabdair mā gās tiṣṭhaihi mām iti asāv aham amutreti pravadanto muhur muhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृंहितैः शिञ्जितैर् हासैः खुरनेमिस्वनैर् अपि संनादयन्तो वसुधाम् अभिदुद्रुवुर् आर्जुनिम्

bṛṃhitaiḥ śiñjitair hāsaiḥ khuranemisvanair api saṃnādayanto vasudhām abhidudruvur ārjunim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषाम् आपततां वीरः पूर्वं शीघ्रम् अथो दृढम् क्षिप्रास्त्रो न्यवधीद् व्रातान् मर्मज्ञो मर्मभेदिभिः

teṣām āpatatāṃ vīraḥ pūrvaṃ śīghram atho dṛḍham kṣiprāstro nyavadhīd vrātān marmajño marmabhedibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते हन्यमानाश् च तथा नानालिङ्गैः शितैः शरैः अभिपेतुस् तम् एवाजौ शलभा इव पावकम्

te hanyamānāś ca tathā nānāliṅgaiḥ śitaiḥ śaraiḥ abhipetus tam evājau śalabhā iva pāvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तेषां शरीरैश् च शरीरावयवैश् च सः संतस्तार क्षितिं क्षिप्रं कुशैर् वेदिम् इवाध्वरे

tatas teṣāṃ śarīraiś ca śarīrāvayavaiś ca saḥ saṃtastāra kṣitiṃ kṣipraṃ kuśair vedim ivādhvare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बद्धगोधाङ्गुलित्राणान् सशरावरकार्मुकान् सासिचर्माङ्कुशाभीशून् सतोमरपरश्वधान्

baddhagodhāṅgulitrāṇān saśarāvarakārmukān sāsicarmāṅkuśābhīśūn satomaraparaśvadhān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सगुडायोमुखप्रासान् सर्ष्टितोमरपट्टिशान् सभिण्डिपालपरिघान् सशक्तिवरकम्पनान्

saguḍāyomukhaprāsān sarṣṭitomarapaṭṭiśān sabhiṇḍipālaparighān saśaktivarakampanān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्रतोदमहाशङ्खान् सकुन्तान् सकचग्रहान् समुद्गरक्षेपणीयान् सपाशपरिघोपलान्

sapratodamahāśaṅkhān sakuntān sakacagrahān samudgarakṣepaṇīyān sapāśaparighopalān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकेयूराङ्गदान् बाहून् हृद्यगन्धानुलेपनान् संचिच्छेदार्जुनिर् वृत्तांस् त्वदीयानां सहस्रशः

sakeyūrāṅgadān bāhūn hṛdyagandhānulepanān saṃcicchedārjunir vṛttāṃs tvadīyānāṃ sahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैः स्फुरद्भिर् महाराज शुशुभे लोहितोक्षितैः पञ्चास्यैः पन्नगैश् छिन्नैर् गरुडेनेव मारिष

taiḥ sphuradbhir mahārāja śuśubhe lohitokṣitaiḥ pañcāsyaiḥ pannagaiś chinnair garuḍeneva māriṣa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुनासाननकेशान्तैर् अव्रणैश् चारुकुण्डलैः संदष्टौष्ठपुटैः क्रोधात् क्षरद्भिः शोणितं बहु

sunāsānanakeśāntair avraṇaiś cārukuṇḍalaiḥ saṃdaṣṭauṣṭhapuṭaiḥ krodhāt kṣaradbhiḥ śoṇitaṃ bahu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चारुस्रङ्मुकुटोष्णीषैर् मणिरत्नविराजितैः विनालनलिनाकारैर् दिवाकरशशिप्रभैः

cārusraṅmukuṭoṣṇīṣair maṇiratnavirājitaiḥ vinālanalinākārair divākaraśaśiprabhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हितप्रियंवदैः काले बहुभिः पुण्यगन्धिभिः द्विषच्छिरोभिः पृथिवीम् अवतस्तार फाल्गुणिः

hitapriyaṃvadaiḥ kāle bahubhiḥ puṇyagandhibhiḥ dviṣacchirobhiḥ pṛthivīm avatastāra phālguṇiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धर्वनगराकारान् विधिवत् कल्पितान् रथान् वीषामुखान् वित्रिवेणून् व्यस्तदण्डकबन्धुरान्

gandharvanagarākārān vidhivat kalpitān rathān vīṣāmukhān vitriveṇūn vyastadaṇḍakabandhurān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विजङ्घकूबराक्षांश् च विनेमीन् अनरान् अपि विचक्रोपस्करोपस्थान् भग्नोपकरणान् अपि

vijaṅghakūbarākṣāṃś ca vinemīn anarān api vicakropaskaropasthān bhagnopakaraṇān api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रशातितोपकरणान् हतयोधान् सहस्रशः शरैर् विशकलीकुर्वन् दिक्षु सर्वास्व् अदृश्यत

praśātitopakaraṇān hatayodhān sahasraśaḥ śarair viśakalīkurvan dikṣu sarvāsv adṛśyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर् द्विपान् द्विपारोहान् वैजयन्त्यङ्कुशध्वजान् तूणान् वर्माण्य् अथो कक्ष्या ग्रैवेयान् अथ कम्बलान्

punar dvipān dvipārohān vaijayantyaṅkuśadhvajān tūṇān varmāṇy atho kakṣyā graiveyān atha kambalān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घण्टाः शुण्डान् विषाणाग्रान् क्षुरपालान् पदानुगान् शरैर् निशितधाराग्रैः शात्रवाणाम् अशातयत्

ghaṇṭāḥ śuṇḍān viṣāṇāgrān kṣurapālān padānugān śarair niśitadhārāgraiḥ śātravāṇām aśātayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनायुजान् पार्वतीयान् काम्बोजारट्टबाह्लिकान् स्थिरवालधिकर्णाक्षाञ् जवनान् साधुवाहिनः

vanāyujān pārvatīyān kāmbojāraṭṭabāhlikān sthiravāladhikarṇākṣāñ javanān sādhuvāhinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वारूढाञ् शिक्षितैर् योधैः शक्त्यृष्टिप्रासयोधिभिः विध्वस्तचामरकुथान् विप्रकीर्णप्रकीर्णकान्

svārūḍhāñ śikṣitair yodhaiḥ śaktyṛṣṭiprāsayodhibhiḥ vidhvastacāmarakuthān viprakīrṇaprakīrṇakān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरस्तजिह्वानयनान् निष्कीर्णान्त्रयकृद्घनान् हतारोहान् भिन्नभाण्डान् क्रव्यादगणमोदनान्

nirastajihvānayanān niṣkīrṇāntrayakṛdghanān hatārohān bhinnabhāṇḍān kravyādagaṇamodanān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निकृत्तवर्मकवचाञ् शकृन्मूत्रासृगाप्लुतान् निपातयन्न् अश्ववरांस् तावकान् सो ऽभ्यरोचत

nikṛttavarmakavacāñ śakṛnmūtrāsṛgāplutān nipātayann aśvavarāṃs tāvakān so 'bhyarocata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एको विष्णुर् इवाचिन्त्यः कृत्वा प्राक् कर्म दुष्करम् तथा विमथितं तेन त्र्यङ्गं तव बलं महत् व्यहनत् स पदात्योघांस् त्वदीयान् एव भारत

eko viṣṇur ivācintyaḥ kṛtvā prāk karma duṣkaram tathā vimathitaṃ tena tryaṅgaṃ tava balaṃ mahat vyahanat sa padātyoghāṃs tvadīyān eva bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एकेन तां सेनां सौभद्रेण शितैः शरैः भृशं विप्रहतां दृष्ट्वा स्कन्देनेवासुरीं चमूम्

evam ekena tāṃ senāṃ saubhadreṇa śitaiḥ śaraiḥ bhṛśaṃ viprahatāṃ dṛṣṭvā skandenevāsurīṃ camūm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वदीयास् तव पुत्राश् च वीक्षमाणा दिशो दश संशुष्कास्याश् चलन्नेत्राः प्रस्विन्ना लोमहर्षणाः

tvadīyās tava putrāś ca vīkṣamāṇā diśo daśa saṃśuṣkāsyāś calannetrāḥ prasvinnā lomaharṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलायनकृतोत्साहा निरुत्साहा द्विषज्जये गोत्रनामभिर् अन्योन्यं क्रन्दन्तो जीवितैषिणः

palāyanakṛtotsāhā nirutsāhā dviṣajjaye gotranāmabhir anyonyaṃ krandanto jīvitaiṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हतान् पुत्रांस् तथा पितॄन् सुहृत्संबन्धिबान्धवान् प्रातिष्ठन्त समुत्सृज्य त्वरयन्तो हयद्विपान्

hatān putrāṃs tathā pitṝn suhṛtsaṃbandhibāndhavān prātiṣṭhanta samutsṛjya tvarayanto hayadvipān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.