Mahābhārata (critical edition) 7.54

संजय उवाच तां निशां दुःखशोकार्तौ श्वसन्ताव् इव चोरगौ निद्रां नैवोपलेभाते वासुदेवधनंजयौ

saṃjaya uvāca tāṃ niśāṃ duḥkhaśokārtau śvasantāv iva coragau nidrāṃ naivopalebhāte vāsudevadhanaṃjayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरनारायणौ क्रुद्धौ ज्ञात्वा देवाः सवासवाः व्यथिताश् चिन्तयाम् आसुः किं स्विद् एतद् भविष्यति

naranārāyaṇau kruddhau jñātvā devāḥ savāsavāḥ vyathitāś cintayām āsuḥ kiṃ svid etad bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ववुश् च दारुणा वाता रूक्षा गोराभिशंसिनः सकबन्धस् तथादित्ये परिघः समदृश्यत

vavuś ca dāruṇā vātā rūkṣā gorābhiśaṃsinaḥ sakabandhas tathāditye parighaḥ samadṛśyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुष्काशन्यश् च निष्पेतुः सनिर्घाताः सविद्युतः चचाल चापि पृथिवी सशैलवनकानना

śuṣkāśanyaś ca niṣpetuḥ sanirghātāḥ savidyutaḥ cacāla cāpi pṛthivī saśailavanakānanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चुक्षुभुश् च महाराज सागरा मकरालयाः प्रतिस्रोतः प्रवृत्ताश् च तथा गन्तुं समुद्रगाः

cukṣubhuś ca mahārāja sāgarā makarālayāḥ pratisrotaḥ pravṛttāś ca tathā gantuṃ samudragāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथाश्वनरनागानां प्रवृत्तम् अधरोत्तरम् क्रव्यादानां प्रमोदार्थं यमराष्ट्रविवृद्धये

rathāśvanaranāgānāṃ pravṛttam adharottaram kravyādānāṃ pramodārthaṃ yamarāṣṭravivṛddhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाहनानि शकृन्मूत्रे मुमुचू रुरुदुश् च ह तान् दृष्ट्वा दारुणान् सर्वान् उत्पातांल् लोमहर्षणान्

vāhanāni śakṛnmūtre mumucū ruruduś ca ha tān dṛṣṭvā dāruṇān sarvān utpātāṃl lomaharṣaṇān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे ते व्यथिताः सैन्यास् त्वदीया भरतर्षभ श्रुत्वा महाबलस्योग्रां प्रतिज्ञां सव्यसाचिनः

sarve te vyathitāḥ sainyās tvadīyā bharatarṣabha śrutvā mahābalasyogrāṃ pratijñāṃ savyasācinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कृष्णं महाबाहुर् अब्रवीत् पाकशासनिः आश्वासय सुभद्रां त्वं भगिनीं स्नुषया सह

atha kṛṣṇaṃ mahābāhur abravīt pākaśāsaniḥ āśvāsaya subhadrāṃ tvaṃ bhaginīṃ snuṣayā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नुषा श्वश्व्रानघायस्ते विशोके कुरु माधव साम्ना सत्येन युक्तेन वचसाश्वासय प्रभो

snuṣā śvaśvrānaghāyaste viśoke kuru mādhava sāmnā satyena yuktena vacasāśvāsaya prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽर्जुनगृहं गत्वा वासुदेवः सुदुर्मनाः भगिनीं पुत्रशोकार्ताम् आश्वासयत दुःखिताम्

tato 'rjunagṛhaṃ gatvā vāsudevaḥ sudurmanāḥ bhaginīṃ putraśokārtām āśvāsayata duḥkhitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा शोकं कुरु वार्ष्णेयि कुमारं प्रति सस्नुषा सर्वेषां प्राणिनां भीरु निष्ठैषा कालनिर्मिता

mā śokaṃ kuru vārṣṇeyi kumāraṃ prati sasnuṣā sarveṣāṃ prāṇināṃ bhīru niṣṭhaiṣā kālanirmitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुले जतस्य वीरस्य क्षत्रियस्य विशेषतः सदृशं मरणं ह्य् एतत् तव पुत्रस्य मा शुचः

kule jatasya vīrasya kṣatriyasya viśeṣataḥ sadṛśaṃ maraṇaṃ hy etat tava putrasya mā śucaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिष्ट्या महारथो वीरः पितुस् तुल्यपराक्रमः क्षात्रेण विधिना प्राप्तो वीराभिलषितां गतिम्

diṣṭyā mahāratho vīraḥ pitus tulyaparākramaḥ kṣātreṇa vidhinā prāpto vīrābhilaṣitāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जित्वा सुबहुशः शत्रून् प्रेषयित्वा च मृत्यवे गतः पुण्यकृतां लोकान् सर्वकामदुहो ऽक्षयान्

jitvā subahuśaḥ śatrūn preṣayitvā ca mṛtyave gataḥ puṇyakṛtāṃ lokān sarvakāmaduho 'kṣayān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपसा ब्रह्मचर्येण श्रुतेन प्रज्ञयापि च सन्तो यां गतिम् इच्छन्ति प्राप्तस् तां तव पुत्रकः

tapasā brahmacaryeṇa śrutena prajñayāpi ca santo yāṃ gatim icchanti prāptas tāṃ tava putrakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीरसूर् वीरपत्नी त्वं वीरश्वशुरबान्धवा मा शुचस् तनयं भद्रे गतः स परमां गतिम्

vīrasūr vīrapatnī tvaṃ vīraśvaśurabāndhavā mā śucas tanayaṃ bhadre gataḥ sa paramāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्स्यते चाप्य् असौ क्षुद्रः सैन्धवो बालघातकः अस्यावलेपस्य फलं ससुहृद्गणबान्धवः

prāpsyate cāpy asau kṣudraḥ saindhavo bālaghātakaḥ asyāvalepasya phalaṃ sasuhṛdgaṇabāndhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्युष्टायां तु वरारोहे रजन्यां पापकर्मकृत् न हि मोक्ष्यति पार्थात् स प्रविष्टो ऽप्य् अमरावतीम्

vyuṣṭāyāṃ tu varārohe rajanyāṃ pāpakarmakṛt na hi mokṣyati pārthāt sa praviṣṭo 'py amarāvatīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वः शिरः श्रोष्यसे तस्य सैन्धवस्य रणे हृतम् समन्तपञ्चकाद् बाह्यं विशोका भव मा रुदः

śvaḥ śiraḥ śroṣyase tasya saindhavasya raṇe hṛtam samantapañcakād bāhyaṃ viśokā bhava mā rudaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य गतः शूरः सतां गतिम् यां वयं प्राप्नुयामेह ये चान्ये शस्त्रजीविनः

kṣatradharmaṃ puraskṛtya gataḥ śūraḥ satāṃ gatim yāṃ vayaṃ prāpnuyāmeha ye cānye śastrajīvinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यूढोरस्को महाबाहुर् अनिवर्ती वरप्रणुत् गतस् तव वरारोहे पुत्रः स्वर्गं ज्वरं जहि

vyūḍhorasko mahābāhur anivartī varapraṇut gatas tava varārohe putraḥ svargaṃ jvaraṃ jahi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनु जातश् च पितरं मातृपक्षं च वीर्यवान् सहस्रशो रिपून् हत्वा हतः शूरो महारथः

anu jātaś ca pitaraṃ mātṛpakṣaṃ ca vīryavān sahasraśo ripūn hatvā hataḥ śūro mahārathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्वासय स्नुषां राज्ञि मा शुचः क्षत्रिये भृषम् श्वः प्रियं सुमहच् छ्रुत्वा विशोका भव नन्दिनि

āśvāsaya snuṣāṃ rājñi mā śucaḥ kṣatriye bhṛṣam śvaḥ priyaṃ sumahac chrutvā viśokā bhava nandini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् पार्थेन प्रतिज्ञातं तत् तथा न तद् अन्यथा चिकीर्षितं हि ते भर्तुर् न भवेज् जातु निष्फलम्

yat pārthena pratijñātaṃ tat tathā na tad anyathā cikīrṣitaṃ hi te bhartur na bhavej jātu niṣphalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि च मनुजपन्नगाः पिशाचा; रजनिचराः पतगाः सुरासुराश् च रणगतम् अभियान्ति सिन्धुराजं; न स भविता सह तैर् अपि प्रभाते

yadi ca manujapannagāḥ piśācā; rajanicarāḥ patagāḥ surāsurāś ca raṇagatam abhiyānti sindhurājaṃ; na sa bhavitā saha tair api prabhāte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.