Mahābhārata (critical edition) 7.96

संजय उवाच जित्वा यवनकाम्बोजान् युयुधानस् ततो ऽर्जुनम् जगाम तव सैन्यस्य मध्येन रथिनां वरः

saṃjaya uvāca jitvā yavanakāmbojān yuyudhānas tato 'rjunam jagāma tava sainyasya madhyena rathināṃ varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरदंष्ट्रो नरव्याघ्रो विचित्रकवचच्छविः मृगान् व्याघ्र इवाजिघ्रंस् तव सैन्यम् अभीषयत्

śaradaṃṣṭro naravyāghro vicitrakavacacchaviḥ mṛgān vyāghra ivājighraṃs tava sainyam abhīṣayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स रथेन चरन् मार्गान् धनुर् अभ्रामयद् भृशम् रुक्मपृष्ठं महावेगं रुक्मचन्द्रकसंकुलम्

sa rathena caran mārgān dhanur abhrāmayad bhṛśam rukmapṛṣṭhaṃ mahāvegaṃ rukmacandrakasaṃkulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुक्माङ्गदशिरस्त्राणो रुक्मवर्मसमावृतः रुक्मध्वजवरः शूरो मेरुशृङ्ग इवाबभौ

rukmāṅgadaśirastrāṇo rukmavarmasamāvṛtaḥ rukmadhvajavaraḥ śūro meruśṛṅga ivābabhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सधनुर्मण्डलः संख्ये तेजोभास्वररश्मिवान् शरदीवोदितः सूर्यो नृसूर्यो विरराज ह

sadhanurmaṇḍalaḥ saṃkhye tejobhāsvararaśmivān śaradīvoditaḥ sūryo nṛsūryo virarāja ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृषभस्कन्धविक्रान्तो वृषभाक्षो नरर्षभः तावकानां बभौ मध्ये गवां मध्ये यथा वृषः

vṛṣabhaskandhavikrānto vṛṣabhākṣo nararṣabhaḥ tāvakānāṃ babhau madhye gavāṃ madhye yathā vṛṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्तद्विरदसंकाशं मत्तद्विरदगामिनम् प्रभिन्नम् इव मातङ्गं यूथमध्ये व्यवस्थितम् व्याघ्रा इव जिघांसन्तस् त्वदीयाभ्यद्रवन् रणे

mattadviradasaṃkāśaṃ mattadviradagāminam prabhinnam iva mātaṅgaṃ yūthamadhye vyavasthitam vyāghrā iva jighāṃsantas tvadīyābhyadravan raṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रोणानीकम् अतिक्रान्तं भोजानीकं च दुस्तरम् जलसंधार्णवं तीर्त्वा काम्बोजानां च वाहिनीम्

droṇānīkam atikrāntaṃ bhojānīkaṃ ca dustaram jalasaṃdhārṇavaṃ tīrtvā kāmbojānāṃ ca vāhinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हार्दिक्यमकरान् मुक्तं तीर्णं वै सैन्यसागरम् परिवव्रुः सुसंक्रुद्धास् त्वदीयाः सात्यकिं रथाः

hārdikyamakarān muktaṃ tīrṇaṃ vai sainyasāgaram parivavruḥ susaṃkruddhās tvadīyāḥ sātyakiṃ rathāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्योधनश् चित्रसेनो दुःशासनविविंशती शकुनिर् दुःसहश् चैव युवा दुर्मर्षणः क्रथः

duryodhanaś citraseno duḥśāsanaviviṃśatī śakunir duḥsahaś caiva yuvā durmarṣaṇaḥ krathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्ये च बहवः शूराः शस्त्रवन्तो दुरासदाः पृष्ठतः सात्यकिं यान्तम् अन्वधावन्न् अमर्षिताः

anye ca bahavaḥ śūrāḥ śastravanto durāsadāḥ pṛṣṭhataḥ sātyakiṃ yāntam anvadhāvann amarṣitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ शब्दो महान् आसीत् तव सैन्यस्य मारिष मारुतोद्धूतवेगस्य सागरस्येव पर्वणि

atha śabdo mahān āsīt tava sainyasya māriṣa mārutoddhūtavegasya sāgarasyeva parvaṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् अभिद्रवतः सर्वान् समीक्ष्य शिनिपुंगवः शनैर् याहीति यन्तारम् अब्रवीत् प्रहसन्न् इव

tān abhidravataḥ sarvān samīkṣya śinipuṃgavaḥ śanair yāhīti yantāram abravīt prahasann iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदम् एति समुद्धूतं धार्तराष्ट्रस्य यद् बलम् माम् एवाभिमुखं तूर्णं गजाश्वरथपत्तिमत्

idam eti samuddhūtaṃ dhārtarāṣṭrasya yad balam mām evābhimukhaṃ tūrṇaṃ gajāśvarathapattimat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नादयन् वै दिशः सर्वा रथघोषेण सारथे पृथिवीं चान्तरिक्षं च कम्पयन् सागरान् अपि

nādayan vai diśaḥ sarvā rathaghoṣeṇa sārathe pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca kampayan sāgarān api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् बलार्णवं तात वारयिष्ये महारणे पौर्णमास्याम् इवोद्धूतं वेलेव सलिलाशयम्

etad balārṇavaṃ tāta vārayiṣye mahāraṇe paurṇamāsyām ivoddhūtaṃ veleva salilāśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्य मे सूत विक्रान्तम् इन्द्रस्येव महामृधे एष सैन्यानि शत्रूणां विधमामि शितैः शरैः

paśya me sūta vikrāntam indrasyeva mahāmṛdhe eṣa sainyāni śatrūṇāṃ vidhamāmi śitaiḥ śaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निहतान् आहवे पश्य पदात्यश्वरथद्विपान् मच्छरैर् अग्निसंकाशैर् विदेहासून् सहस्रशः

nihatān āhave paśya padātyaśvarathadvipān maccharair agnisaṃkāśair videhāsūn sahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् एवं ब्रुवतस् तस्य सात्यकेर् अमितौजसः समीपं सैनिकास् ते तु शीघ्रम् ईयुर् युयुत्सवः जह्य् आद्रवस्व तिष्ठेति पश्य पश्येति वादिनः

ity evaṃ bruvatas tasya sātyaker amitaujasaḥ samīpaṃ sainikās te tu śīghram īyur yuyutsavaḥ jahy ādravasva tiṣṭheti paśya paśyeti vādinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् एवं ब्रुवतो वीरान् सात्यकिर् निशितैः शरैः जघान त्रिशतान् अश्वान् कुञ्जरांश् च चतुःशतान्

tān evaṃ bruvato vīrān sātyakir niśitaiḥ śaraiḥ jaghāna triśatān aśvān kuñjarāṃś ca catuḥśatān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स संप्रहारस् तुमुलस् तस्य तेषां च धन्विनाम् देवासुररणप्रख्यः प्रावर्तत जनक्षयः

sa saṃprahāras tumulas tasya teṣāṃ ca dhanvinām devāsuraraṇaprakhyaḥ prāvartata janakṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेघजालनिभं सैन्यं तव पुत्रस्य मारिष प्रत्यगृह्णाच् छिनेः पौत्रः शरैर् आशीविषोपमैः

meghajālanibhaṃ sainyaṃ tava putrasya māriṣa pratyagṛhṇāc chineḥ pautraḥ śarair āśīviṣopamaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रच्छाद्यमानः समरे शरजालैः स वीर्यवान् असंभ्रमं महाराज तावकान् अवधीद् बहून्

pracchādyamānaḥ samare śarajālaiḥ sa vīryavān asaṃbhramaṃ mahārāja tāvakān avadhīd bahūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्चर्यं तत्र राजेन्द्र सुमहद् दृष्टवान् अहम् न मोघः सायकः कश् चित् सात्यकेर् अभवत् प्रभो

āścaryaṃ tatra rājendra sumahad dṛṣṭavān aham na moghaḥ sāyakaḥ kaś cit sātyaker abhavat prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथनागाश्वकलिलः पदात्यूर्मिसमाकुलः शैनेयवेलाम् आसाद्य स्थितः सैन्यमहार्णवः

rathanāgāśvakalilaḥ padātyūrmisamākulaḥ śaineyavelām āsādya sthitaḥ sainyamahārṇavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संभ्रान्तनरनागाश्वम् आवर्तत मुहुर् मुहुः तत् सैन्यम् इषुभिस् तेन वध्यमानं समन्ततः बभ्राम तत्र तत्रैव गावः शीतार्दिता इव

saṃbhrāntanaranāgāśvam āvartata muhur muhuḥ tat sainyam iṣubhis tena vadhyamānaṃ samantataḥ babhrāma tatra tatraiva gāvaḥ śītārditā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदातिनं रथं नागं सादिनं तुरगं तथा अविद्धं तत्र नाद्राक्षं युयुधानस्य सायकैः

padātinaṃ rathaṃ nāgaṃ sādinaṃ turagaṃ tathā aviddhaṃ tatra nādrākṣaṃ yuyudhānasya sāyakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तादृक् कदनं राजन् कृतवांस् तत्र फल्गुनः यादृक् क्षयम् अनीकानाम् अकरोत् सात्यकिर् नृप अत्यर्जुनं शिनेः पौत्रो युध्यते भरतर्षभ

na tādṛk kadanaṃ rājan kṛtavāṃs tatra phalgunaḥ yādṛk kṣayam anīkānām akarot sātyakir nṛpa atyarjunaṃ śineḥ pautro yudhyate bharatarṣabha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो दुर्योधनो राजा सात्वतस्य त्रिभिः शरैः विव्याध सूतं निशितैश् चतुर्भिश् चतुरो हयान्

tato duryodhano rājā sātvatasya tribhiḥ śaraiḥ vivyādha sūtaṃ niśitaiś caturbhiś caturo hayān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सात्यकिं च त्रिभिर् विद्ध्वा पुनर् विव्याध सो ऽष्टभिः दुःशासनः षोडशभिर् विव्याध शिनिपुंगवम्

sātyakiṃ ca tribhir viddhvā punar vivyādha so 'ṣṭabhiḥ duḥśāsanaḥ ṣoḍaśabhir vivyādha śinipuṃgavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शकुनिः पञ्चविंशत्या चित्रसेनश् च पञ्चभिः दुःसहः पञ्चदशभिर् विव्याधोरसि सात्यकिम्

śakuniḥ pañcaviṃśatyā citrasenaś ca pañcabhiḥ duḥsahaḥ pañcadaśabhir vivyādhorasi sātyakim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्स्मयन् वृष्णिशार्दूलस् तथा बाणैः समाहतः तान् अविध्यन् महाराज सर्वान् एव त्रिभिस् त्रिभिः

utsmayan vṛṣṇiśārdūlas tathā bāṇaiḥ samāhataḥ tān avidhyan mahārāja sarvān eva tribhis tribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गाढविद्धान् अरीन् कृत्वा मार्गणैः सो ऽतितेजनैः शैनेयः श्येनवत् संख्ये व्यचरल् लघुविक्रमः

gāḍhaviddhān arīn kṛtvā mārgaṇaiḥ so 'titejanaiḥ śaineyaḥ śyenavat saṃkhye vyacaral laghuvikramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौबलस्य धनुश् छित्त्वा हस्तावापं निकृत्य च दुर्योधनं त्रिभिर् बाणैर् अभ्यविध्यत् स्तनान्तरे

saubalasya dhanuś chittvā hastāvāpaṃ nikṛtya ca duryodhanaṃ tribhir bāṇair abhyavidhyat stanāntare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रसेनं शतेनैव दशभिर् दुःसहं तथा दुःशासनं च विंशत्या विव्याध शिनिपुंगवः

citrasenaṃ śatenaiva daśabhir duḥsahaṃ tathā duḥśāsanaṃ ca viṃśatyā vivyādha śinipuṃgavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथान्यद् धनुर् आदाय स्यालस् तव विशां पते अष्टभिः सात्यकिं विद्ध्वा पुनर् विव्याध पञ्चभिः

athānyad dhanur ādāya syālas tava viśāṃ pate aṣṭabhiḥ sātyakiṃ viddhvā punar vivyādha pañcabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःशासनश् च दशभिर् दुःसहश् च त्रिभिः शरैः दुर्मुखश् च द्वादशभी राजन् विव्याध सात्यकिम्

duḥśāsanaś ca daśabhir duḥsahaś ca tribhiḥ śaraiḥ durmukhaś ca dvādaśabhī rājan vivyādha sātyakim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्योधनस् त्रिसप्तत्या विद्ध्वा भारत माधवम् ततो ऽस्य निशितैर् बाणैस् त्रिभिर् विव्याध सारथिम्

duryodhanas trisaptatyā viddhvā bhārata mādhavam tato 'sya niśitair bāṇais tribhir vivyādha sārathim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् सर्वान् सहिताञ् शूरान् यतमानान् महारथान् पञ्चभिः पञ्चभिर् बाणैः पुनर् विव्याध सात्यकिः

tān sarvān sahitāñ śūrān yatamānān mahārathān pañcabhiḥ pañcabhir bāṇaiḥ punar vivyādha sātyakiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स रथिनां श्रेष्ठस् तव पुत्रस्य सारथिम् आजघानाशु भल्लेन स हतो न्यपतद् भुवि

tataḥ sa rathināṃ śreṣṭhas tava putrasya sārathim ājaghānāśu bhallena sa hato nyapatad bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पातिते सारथौ तस्मिंस् तव पुत्ररथः प्रभो वातायमानैस् तैर् अश्वैर् अपानीयत संगरात्

pātite sārathau tasmiṃs tava putrarathaḥ prabho vātāyamānais tair aśvair apānīyata saṃgarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तव सुता राजन् सैनिकाश् च विशां पते राज्ञो रथम् अभिप्रेक्ष्य विद्रुताः शतशो ऽभवन्

tatas tava sutā rājan sainikāś ca viśāṃ pate rājño ratham abhiprekṣya vidrutāḥ śataśo 'bhavan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्रुतं तत्र तत् सैन्यं दृष्ट्वा भारत सात्यकिः अवाकिरच् छरैस् तीक्ष्णै रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः

vidrutaṃ tatra tat sainyaṃ dṛṣṭvā bhārata sātyakiḥ avākirac charais tīkṣṇai rukmapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्राव्य सर्वसैन्यानि तावकानि समन्ततः प्रययौ सात्यकी राजञ् श्वेताश्वस्य रथं प्रति

vidrāvya sarvasainyāni tāvakāni samantataḥ prayayau sātyakī rājañ śvetāśvasya rathaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं शरान् आददानं च रक्षमाणं च सारथिम् आत्मानं मोचयन्तं च तावकाः समपूजयन्

taṃ śarān ādadānaṃ ca rakṣamāṇaṃ ca sārathim ātmānaṃ mocayantaṃ ca tāvakāḥ samapūjayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.