Library·Mahābhārata (critical edition)·8·8.11
संजय उवाच भीमसेनं ततो द्रौणी राजन् विव्याध पत्रिणा त्वरया परया युक्तो दर्शयन्न् अस्त्रलाघवम्
saṃjaya uvāca bhīmasenaṃ tato drauṇī rājan vivyādha patriṇā tvarayā parayā yukto darśayann astralāghavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैनं पुनर् आजघ्ने नवत्या निशितैः शरैः सर्वमर्माणि संप्रेक्ष्य मर्मज्ञो लघुहस्तवत्
athainaṃ punar ājaghne navatyā niśitaiḥ śaraiḥ sarvamarmāṇi saṃprekṣya marmajño laghuhastavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमसेनः समाकीर्णो द्रौणिना निशितैः शरैः रराज समरे राजन् रश्मिवान् इव भास्करः
bhīmasenaḥ samākīrṇo drauṇinā niśitaiḥ śaraiḥ rarāja samare rājan raśmivān iva bhāskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शरसहस्रेण सुप्रयुक्तेन पाण्डवः द्रोणपुत्रम् अवच्छाद्य सिंहनादम् अमुञ्चत
tataḥ śarasahasreṇa suprayuktena pāṇḍavaḥ droṇaputram avacchādya siṃhanādam amuñcata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरैः शरांस् ततो द्रौणिः संवार्य युधि पाण्डवम् ललाटे ऽभ्यहनद् राजन् नाराचेन स्मयन्न् इव
śaraiḥ śarāṃs tato drauṇiḥ saṃvārya yudhi pāṇḍavam lalāṭe 'bhyahanad rājan nārācena smayann iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ललाटस्थं ततो बाणं धारयाम् आस पाण्डवः यथा शृङ्गं वने दृप्तः खड्गो धारयते नृप
lalāṭasthaṃ tato bāṇaṃ dhārayām āsa pāṇḍavaḥ yathā śṛṅgaṃ vane dṛptaḥ khaḍgo dhārayate nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो द्रौणिं रणे भीमो यतमानं पराक्रमी त्रिभिर् विव्याध नाराचैर् ललाटे विस्मयन्न् इव
tato drauṇiṃ raṇe bhīmo yatamānaṃ parākramī tribhir vivyādha nārācair lalāṭe vismayann iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ललाटस्थैस् ततो बाणैर् ब्राह्मणः स व्यरोचत प्रावृषीव यथा सिक्तस् त्रिशृङ्गः पर्वतोत्तमः
lalāṭasthais tato bāṇair brāhmaṇaḥ sa vyarocata prāvṛṣīva yathā siktas triśṛṅgaḥ parvatottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शरशतैर् द्रौणिम् अर्दयाम् आस पाण्डवः न चैनं कम्पयाम् आस मातरिश्वेव पर्वतम्
tataḥ śaraśatair drauṇim ardayām āsa pāṇḍavaḥ na cainaṃ kampayām āsa mātariśveva parvatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव पाण्डवं युद्धे द्रौणिः शरशतैः शितैः नाकम्पयत संहृष्टो वार्योघ इव पर्वतम्
tathaiva pāṇḍavaṃ yuddhe drauṇiḥ śaraśataiḥ śitaiḥ nākampayata saṃhṛṣṭo vāryogha iva parvatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताव् अन्योन्यं शरैर् घोरैश् छादयानौ महारथौ रथचर्यागतौ शूरौ शुशुभाते रणोत्कटौ
tāv anyonyaṃ śarair ghoraiś chādayānau mahārathau rathacaryāgatau śūrau śuśubhāte raṇotkaṭau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदित्याव् इव संदीप्तौ लोकक्षयकराव् उभौ स्वरश्मिभिर् इवान्योन्यं तापयन्तौ शरोत्तमैः
ādityāv iva saṃdīptau lokakṣayakarāv ubhau svaraśmibhir ivānyonyaṃ tāpayantau śarottamaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतप्रतिकृते यत्नं कुर्वाणौ च महारणे कृतप्रतिकृते यत्नं चक्राते ताव् अभीतवत्
kṛtapratikṛte yatnaṃ kurvāṇau ca mahāraṇe kṛtapratikṛte yatnaṃ cakrāte tāv abhītavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याघ्राव् इव च संग्रामे चेरतुस् तौ महारथौ शरदंष्ट्रौ दुराधर्षौ चापव्यात्तौ भयानकौ
vyāghrāv iva ca saṃgrāme ceratus tau mahārathau śaradaṃṣṭrau durādharṣau cāpavyāttau bhayānakau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभूतां ताव् अदृश्यौ च शरजालैः समन्ततः मेघजालैर् इव च्छन्नौ गगने चन्द्रभास्करौ
abhūtāṃ tāv adṛśyau ca śarajālaiḥ samantataḥ meghajālair iva cchannau gagane candrabhāskarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकाशौ च मुहूर्तेन तत्रैवास्ताम् अरिंदमौ विमुक्तौ मेघजालेन शशिसूर्यौ यथा दिवि
prakāśau ca muhūrtena tatraivāstām ariṃdamau vimuktau meghajālena śaśisūryau yathā divi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपसव्यं ततश् चक्रे द्रौणिस् तत्र वृकोदरम् किरञ् शरशतैर् उग्रैर् धाराभिर् इव पर्वतम्
apasavyaṃ tataś cakre drauṇis tatra vṛkodaram kirañ śaraśatair ugrair dhārābhir iva parvatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तु तन् ममृषे भीमः शत्रोर् विजयलक्षणम् प्रतिचक्रे च तं राजन् पाण्डवो ऽप्य् अपसव्यतः
na tu tan mamṛṣe bhīmaḥ śatror vijayalakṣaṇam praticakre ca taṃ rājan pāṇḍavo 'py apasavyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मण्डलानां विभागेषु गतप्रत्यागतेषु च बभूव तुमुलं युद्धं तयोस् तत्र महामृधे
maṇḍalānāṃ vibhāgeṣu gatapratyāgateṣu ca babhūva tumulaṃ yuddhaṃ tayos tatra mahāmṛdhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरित्वा विविधान् मार्गान् मण्डलं स्थानम् एव च शरैः पूर्णायतोत्सृष्टैर् अन्योन्यम् अभिजघ्नतुः
caritvā vividhān mārgān maṇḍalaṃ sthānam eva ca śaraiḥ pūrṇāyatotsṛṣṭair anyonyam abhijaghnatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्योन्यस्य वधे यत्नं चक्रतुस् तौ महारथौ ईषतुर् विरथं चैव कर्तुम् अन्योन्यम् आहवे
anyonyasya vadhe yatnaṃ cakratus tau mahārathau īṣatur virathaṃ caiva kartum anyonyam āhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो द्रौणिर् महास्त्राणि प्रादुश्चक्रे महारथः तान्य् अस्त्रैर् एव समरे प्रतिजघ्ने ऽस्य पाण्डवः
tato drauṇir mahāstrāṇi prāduścakre mahārathaḥ tāny astrair eva samare pratijaghne 'sya pāṇḍavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो घोरं महाराज अस्त्रयुद्धम् अवर्तत ग्रहयुद्धं यथा घोरं प्रजासंहरणे अभूत्
tato ghoraṃ mahārāja astrayuddham avartata grahayuddhaṃ yathā ghoraṃ prajāsaṃharaṇe abhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते बाणाः समसज्जन्त क्षिप्तास् ताभ्यां तु भारत द्योतयन्तो दिशः सर्वास् तच् च सैन्यं समन्ततः
te bāṇāḥ samasajjanta kṣiptās tābhyāṃ tu bhārata dyotayanto diśaḥ sarvās tac ca sainyaṃ samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणसंघावृतं घोरम् आकाशं समपद्यत उक्लापातकृतं यद्वत् प्रजानां संक्षये नृप
bāṇasaṃghāvṛtaṃ ghoram ākāśaṃ samapadyata uklāpātakṛtaṃ yadvat prajānāṃ saṃkṣaye nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणाभिघातात् संजज्ञे तत्र भारत पावकः सविस्फुलिङ्गो दीप्तार्चिः सो ऽदहद् वाहिनीद्वयम्
bāṇābhighātāt saṃjajñe tatra bhārata pāvakaḥ savisphuliṅgo dīptārciḥ so 'dahad vāhinīdvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र सिद्धा महाराज संपतन्तो ऽब्रुवन् वचः अति युद्धानि सर्वाणि युद्धम् एतत् ततो ऽधिकम्
tatra siddhā mahārāja saṃpatanto 'bruvan vacaḥ ati yuddhāni sarvāṇi yuddham etat tato 'dhikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वयुद्धानि चैतस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् नैतादृशं पुनर् युद्धं न भूतं न भविष्यति
sarvayuddhāni caitasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm naitādṛśaṃ punar yuddhaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो ज्ञानेन संयुक्ताव् उभौ चोग्रपराक्रमौ अहो भीमे बलं भीमम् एतयोश् च कृतास्त्रता
aho jñānena saṃyuktāv ubhau cograparākramau aho bhīme balaṃ bhīmam etayoś ca kṛtāstratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो वीर्यस्य सारत्वम् अहो सौष्ठवम् एतयोः स्थिताव् एतौ हि समरे कालान्तकयमोपमौ
aho vīryasya sāratvam aho sauṣṭhavam etayoḥ sthitāv etau hi samare kālāntakayamopamau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्रौ द्वाव् इव संभूतौ यथा द्वाव् इव भास्करौ यमौ वा पुरुषव्याघ्रौ घोररूपाव् इमौ रणे
rudrau dvāv iva saṃbhūtau yathā dvāv iva bhāskarau yamau vā puruṣavyāghrau ghorarūpāv imau raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रूयन्ते स्म तदा वाचः सिद्धानां वै मुहुर् मुहुः सिंहनादश् च संजज्ञे समेतानां दिवौकसाम् अद्भुतं चाप्य् अचिन्त्यं च दृष्ट्वा कर्म तयोर् मृधे
śrūyante sma tadā vācaḥ siddhānāṃ vai muhur muhuḥ siṃhanādaś ca saṃjajñe sametānāṃ divaukasām adbhutaṃ cāpy acintyaṃ ca dṛṣṭvā karma tayor mṛdhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ शूरौ समरे राजन् परस्परकृतागसौ परस्परम् उदैक्षेतां क्रोधाद् उद्वृत्य चक्षुषी
tau śūrau samare rājan parasparakṛtāgasau parasparam udaikṣetāṃ krodhād udvṛtya cakṣuṣī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रोधरक्तेक्षणौ तौ तु क्रोधात् प्रस्फुरिताधरौ क्रोधात् संदष्टदशनौ संदष्टदशनच्छदौ
krodharaktekṣaṇau tau tu krodhāt prasphuritādharau krodhāt saṃdaṣṭadaśanau saṃdaṣṭadaśanacchadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्योन्यं छादयन्तौ स्म शरवृष्ट्या महारथौ शराम्बुधारौ समरे शस्त्रविद्युत्प्रकाशिनौ
anyonyaṃ chādayantau sma śaravṛṣṭyā mahārathau śarāmbudhārau samare śastravidyutprakāśinau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताव् अन्योन्यं ध्वजौ विद्ध्वा सारथी च महारथौ अन्योन्यस्य हयान् विद्ध्वा बिभिदाते परस्परम्
tāv anyonyaṃ dhvajau viddhvā sārathī ca mahārathau anyonyasya hayān viddhvā bibhidāte parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रुद्धौ महाराज बाणौ गृह्य महाहवे उभौ चिक्षिपतुस् तूर्णम् अन्योन्यस्य वधैषिणौ
tataḥ kruddhau mahārāja bāṇau gṛhya mahāhave ubhau cikṣipatus tūrṇam anyonyasya vadhaiṣiṇau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ सायकौ महाराज द्योतमानौ चमूमुखे आजघ्नाते समासाद्य वज्रवेगौ दुरासदौ
tau sāyakau mahārāja dyotamānau camūmukhe ājaghnāte samāsādya vajravegau durāsadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ परस्परवेगाच् च शराभ्यां च भृशाहतौ निपेततुर् महावीरौ स्वरथोपस्थयोस् तदा
tau parasparavegāc ca śarābhyāṃ ca bhṛśāhatau nipetatur mahāvīrau svarathopasthayos tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तु सारथिर् ज्ञात्वा द्रोणपुत्रम् अचेतनम् अपोवाह रणाद् राजन् सर्वक्षत्रस्य पश्यतः
tatas tu sārathir jñātvā droṇaputram acetanam apovāha raṇād rājan sarvakṣatrasya paśyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव पाण्डवं राजन् विह्वलन्तं मुहुर् मुहुः अपोवाह रथेनाजौ सारथिः शत्रुतापनम्
tathaiva pāṇḍavaṃ rājan vihvalantaṃ muhur muhuḥ apovāha rathenājau sārathiḥ śatrutāpanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.