Library·Mahābhārata (critical edition)·8·8.38
संजय उवाच कृतवर्मा कृपो द्रौणिः सूतपुत्रश् च मारिष उलूकः सौबलश् चैव राजा च सह सोदरैः
saṃjaya uvāca kṛtavarmā kṛpo drauṇiḥ sūtaputraś ca māriṣa ulūkaḥ saubalaś caiva rājā ca saha sodaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीदमानां चमूं दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रभयार्दिताम् समुज्जिहीर्षुर् वेगेन भिन्नां नावम् इवार्णवे
sīdamānāṃ camūṃ dṛṣṭvā pāṇḍuputrabhayārditām samujjihīrṣur vegena bhinnāṃ nāvam ivārṇave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो युद्धम् अतीवासीन् मुहूर्तम् इव भारत भीरूणां त्रासजननं शूराणां हर्षवर्धनम्
tato yuddham atīvāsīn muhūrtam iva bhārata bhīrūṇāṃ trāsajananaṃ śūrāṇāṃ harṣavardhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृपेण शरवर्षाणि विप्रमुक्तानि संयुगे सृञ्जयाः शातयाम् आसुः शलभानां व्रजा इव
kṛpeṇa śaravarṣāṇi vipramuktāni saṃyuge sṛñjayāḥ śātayām āsuḥ śalabhānāṃ vrajā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिखण्डी तु ततः क्रुद्धो गौतमं त्वरितो ययौ ववर्ष शरवर्षाणि समन्ताद् एव ब्राह्मणे
śikhaṇḍī tu tataḥ kruddho gautamaṃ tvarito yayau vavarṣa śaravarṣāṇi samantād eva brāhmaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृपस् तु शरवर्षं तद् विनिहत्य महास्त्रवित् शिखण्डिनं रणे क्रुद्धो विव्याध दशभिः शरैः
kṛpas tu śaravarṣaṃ tad vinihatya mahāstravit śikhaṇḍinaṃ raṇe kruddho vivyādha daśabhiḥ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शिखण्डी कुपीतः शरैः सप्तभिर् आहवे कृपं विव्याध सुभृशं कङ्कपत्रैर् अजिह्मगैः
tataḥ śikhaṇḍī kupītaḥ śaraiḥ saptabhir āhave kṛpaṃ vivyādha subhṛśaṃ kaṅkapatrair ajihmagaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कृपः शरैस् तीक्ष्णैः सो ऽतिविद्धो महारथः व्यश्वसूतरथं चक्रे पार्षतं तु द्विजोत्तमः
tataḥ kṛpaḥ śarais tīkṣṇaiḥ so 'tividdho mahārathaḥ vyaśvasūtarathaṃ cakre pārṣataṃ tu dvijottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हताश्वात् तु ततो यानाद् अवप्लुत्य महारथः चर्मखड्गे च संगृह्य सत्वरं ब्राह्मणं ययौ
hatāśvāt tu tato yānād avaplutya mahārathaḥ carmakhaḍge ca saṃgṛhya satvaraṃ brāhmaṇaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आपतन्तं सहसा शरैः संनतपर्वभिः छादयाम् आस समरे तद् अद्भुतम् इवाभवत्
tam āpatantaṃ sahasā śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ chādayām āsa samare tad adbhutam ivābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राद्भुतम् अपश्याम शिलानां प्लवनं यथा निश्चेष्टो यद् रणे राजञ् शिखण्डी समतिष्ठत
tatrādbhutam apaśyāma śilānāṃ plavanaṃ yathā niśceṣṭo yad raṇe rājañ śikhaṇḍī samatiṣṭhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृपेण छादितं दृष्ट्वा नृपोत्तम शिखण्डिनम् प्रत्युद्ययौ कृपं तूर्णं धृष्टद्युम्नो महारथः
kṛpeṇa chāditaṃ dṛṣṭvā nṛpottama śikhaṇḍinam pratyudyayau kṛpaṃ tūrṇaṃ dhṛṣṭadyumno mahārathaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृष्टद्युम्नं ततो यान्तं शारद्वतरथं प्रति प्रतिजग्राह वेगेन कृतवर्मा महारथः
dhṛṣṭadyumnaṃ tato yāntaṃ śāradvatarathaṃ prati pratijagrāha vegena kṛtavarmā mahārathaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिरम् अथायान्तं शारद्वतरथं प्रति सपुत्रं सहसेनं च द्रोणपुत्रो न्यवारयत्
yudhiṣṭhiram athāyāntaṃ śāradvatarathaṃ prati saputraṃ sahasenaṃ ca droṇaputro nyavārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नकुलं सहदेवं च त्वरमाणौ महारथौ प्रतिजग्राह ते पुत्रः शरवर्षेण वारयन्
nakulaṃ sahadevaṃ ca tvaramāṇau mahārathau pratijagrāha te putraḥ śaravarṣeṇa vārayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमसेनं करूषांश् च केकयान् सहसृञ्जयान् कर्णो वैकर्तनो युद्धे वारयाम् आस भारत
bhīmasenaṃ karūṣāṃś ca kekayān sahasṛñjayān karṇo vaikartano yuddhe vārayām āsa bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिखण्डिनस् ततो बाणान् कृपः शारद्वतो युधि प्राहिणोत् त्वरया युक्तो दिधक्षुर् इव मारिष
śikhaṇḍinas tato bāṇān kṛpaḥ śāradvato yudhi prāhiṇot tvarayā yukto didhakṣur iva māriṣa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताञ् शरान् प्रेषितांस् तेन समन्ताद् धेमभूषणान् चिच्छेद खड्गम् आविध्य भ्रामयंश् च पुनः पुनः
tāñ śarān preṣitāṃs tena samantād dhemabhūṣaṇān ciccheda khaḍgam āvidhya bhrāmayaṃś ca punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतचन्द्रं ततश् चर्म गौतमः पार्षतस्य ह व्यधमत् सायकैस् तूर्णं तत उच्चुक्रुशुर् जनाः
śatacandraṃ tataś carma gautamaḥ pārṣatasya ha vyadhamat sāyakais tūrṇaṃ tata uccukruśur janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स विचर्मा महाराज खड्गपाणिर् उपाद्रवत् कृपस्य वशम् आपन्नो मृत्योर् आस्यम् इवातुरः
sa vicarmā mahārāja khaḍgapāṇir upādravat kṛpasya vaśam āpanno mṛtyor āsyam ivāturaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शारद्वतशरैर् ग्रस्तं क्लिश्यमानं महाबलम् चित्रकेतुसुतो राजन् सुकेतुस् त्वरितो ययौ
śāradvataśarair grastaṃ kliśyamānaṃ mahābalam citraketusuto rājan suketus tvarito yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकिरन् ब्राह्मणं युद्धे बहुभिर् निशितैः शरैः अभ्यापतद् अमेयात्मा गौतमस्य रथं प्रति
vikiran brāhmaṇaṃ yuddhe bahubhir niśitaiḥ śaraiḥ abhyāpatad ameyātmā gautamasya rathaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वाविषह्यं तं युद्धे ब्राह्मणं चरितव्रतम् अपयातस् ततस् तूर्णं शिखण्डी राजसत्तम
dṛṣṭvāviṣahyaṃ taṃ yuddhe brāhmaṇaṃ caritavratam apayātas tatas tūrṇaṃ śikhaṇḍī rājasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकेतुस् तु ततो राजन् गौतमं नवभिः शरैः विद्ध्वा विव्याध सप्तत्या पुनश् चैनं त्रिभिः शरैः
suketus tu tato rājan gautamaṃ navabhiḥ śaraiḥ viddhvā vivyādha saptatyā punaś cainaṃ tribhiḥ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथास्य सशरं चापं पुनश् चिच्छेद मारिष सारथिं च शरेणास्य भृशं मर्मण्य् अताडयत्
athāsya saśaraṃ cāpaṃ punaś ciccheda māriṣa sārathiṃ ca śareṇāsya bhṛśaṃ marmaṇy atāḍayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौतमस् तु ततः क्रुद्धो धनुर् गृह्य नवं दृढम् सुकेतुं त्रिंशता बाणैः सर्वमर्मस्व् अताडयत्
gautamas tu tataḥ kruddho dhanur gṛhya navaṃ dṛḍham suketuṃ triṃśatā bāṇaiḥ sarvamarmasv atāḍayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स विह्वलितसर्वाङ्गः प्रचचाल रथोत्तमे भूमिचाले यथा वृक्षश् चलत्य् आकम्पितो भृशम्
sa vihvalitasarvāṅgaḥ pracacāla rathottame bhūmicāle yathā vṛkṣaś calaty ākampito bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चलतस् तस्य कायात् तु शिरो ज्वलितकुण्डलम् सोष्णीषं सशिरस्त्राणं क्षुरप्रेणान्वपातयत्
calatas tasya kāyāt tu śiro jvalitakuṇḍalam soṣṇīṣaṃ saśirastrāṇaṃ kṣurapreṇānvapātayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छिरः प्रापतद् भूमौ श्येनाहृतम् इवामिषम् ततो ऽस्य कायो वसुधां पश्चात् प्राप तदा च्युतः
tac chiraḥ prāpatad bhūmau śyenāhṛtam ivāmiṣam tato 'sya kāyo vasudhāṃ paścāt prāpa tadā cyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् हते महाराज त्रस्तास् तस्य पदानुगाः गौतमं समरे त्यक्त्वा दुद्रुवुस् ते दिशो दश
tasmin hate mahārāja trastās tasya padānugāḥ gautamaṃ samare tyaktvā dudruvus te diśo daśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृष्टद्युम्नं तु समरे संनिवार्य महाबलः कृतवर्माब्रवीद् धृष्टस् तिष्ठ तिष्ठेति पार्षतम्
dhṛṣṭadyumnaṃ tu samare saṃnivārya mahābalaḥ kṛtavarmābravīd dhṛṣṭas tiṣṭha tiṣṭheti pārṣatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अभूत् तुमुलं युद्धं वृष्णिपार्षतयो रणे आमिषार्थे यथा युद्धं श्येनयोर् गृद्धयोर् नृप
tad abhūt tumulaṃ yuddhaṃ vṛṣṇipārṣatayo raṇe āmiṣārthe yathā yuddhaṃ śyenayor gṛddhayor nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृष्टद्युम्नस् तु समरे हार्दिक्यं नवभिः शरैः आजघानोरसि क्रुद्धः पीडयन् हृदिकात्मजम्
dhṛṣṭadyumnas tu samare hārdikyaṃ navabhiḥ śaraiḥ ājaghānorasi kruddhaḥ pīḍayan hṛdikātmajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतवर्मा तु समरे पार्षतेन दृढाहतः पार्षतं सरथं साश्वं छादयाम् आस सायकैः
kṛtavarmā tu samare pārṣatena dṛḍhāhataḥ pārṣataṃ sarathaṃ sāśvaṃ chādayām āsa sāyakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरथश् छादितो राजन् धृष्टद्युम्नो न दृश्यते मेघैर् इव परिच्छन्नो भास्करो जलदागमे
sarathaś chādito rājan dhṛṣṭadyumno na dṛśyate meghair iva paricchanno bhāskaro jaladāgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधूय तं बाणगणं शरैः कनकभूषणैः व्यरोचत रणे राजन् धृष्टद्युम्नः कृतव्रणः
vidhūya taṃ bāṇagaṇaṃ śaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ vyarocata raṇe rājan dhṛṣṭadyumnaḥ kṛtavraṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तु पार्षतः क्रुद्धः शस्त्रवृष्टिं सुदारुणाम् कृतवर्माणम् आसाद्य व्यसृजत् पृतनापतिः
tatas tu pārṣataḥ kruddhaḥ śastravṛṣṭiṃ sudāruṇām kṛtavarmāṇam āsādya vyasṛjat pṛtanāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम् आपतन्तीं सहसा शस्त्रवृष्टिं निरन्तराम् शरैर् अनेकसाहस्रैर् हार्दिक्यो व्यधमद् युधि
tām āpatantīṃ sahasā śastravṛṣṭiṃ nirantarām śarair anekasāhasrair hārdikyo vyadhamad yudhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा तु दारितां युद्धे शस्त्रवृष्टिं दुरुत्तराम् कृतवर्माणम् अभ्येत्य वारयाम् आस पार्षतः
dṛṣṭvā tu dāritāṃ yuddhe śastravṛṣṭiṃ duruttarām kṛtavarmāṇam abhyetya vārayām āsa pārṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारथिं चास्य तरसा प्राहिणोद् यमसादनम् भल्लेन शितधारेण स हतः प्रापतद् रथात्
sārathiṃ cāsya tarasā prāhiṇod yamasādanam bhallena śitadhāreṇa sa hataḥ prāpatad rathāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृष्टद्युम्नस् तु बलवाञ् जित्वा शत्रुं महारथम् कौरवान् समरे तूर्णं वारयाम् आस सायकैः
dhṛṣṭadyumnas tu balavāñ jitvā śatruṃ mahāratham kauravān samare tūrṇaṃ vārayām āsa sāyakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते तावका योधा धृष्टद्युम्नम् उपाद्रवन् सिंहनादरवं कृत्वा ततो युद्धम् अवर्तत
tatas te tāvakā yodhā dhṛṣṭadyumnam upādravan siṃhanādaravaṃ kṛtvā tato yuddham avartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.