Mahābhārata (critical edition) 8.45

संजय उवाच द्रौणिस् तु रथवंशेन महता परिवारितः आपतत् सहसा राजन् यत्र राजा व्यवस्थितः

saṃjaya uvāca drauṇis tu rathavaṃśena mahatā parivāritaḥ āpatat sahasā rājan yatra rājā vyavasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आपतन्तं सहसा शूरः शौरिसहायवान् दधार सहसा पार्थो वेलेव मकरालयम्

tam āpatantaṃ sahasā śūraḥ śaurisahāyavān dadhāra sahasā pārtho veleva makarālayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः क्रुद्धो महाराज द्रोणपुत्रः प्रतापवान् अर्जुनं वासुदेवं च छादयाम् आस पत्रिभिः

tataḥ kruddho mahārāja droṇaputraḥ pratāpavān arjunaṃ vāsudevaṃ ca chādayām āsa patribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवच्छन्नौ ततः कृष्णौ दृष्ट्वा तत्र महारथाः विस्मयं परमं गत्वा प्रैक्षन्त कुरवस् तदा

avacchannau tataḥ kṛṣṇau dṛṣṭvā tatra mahārathāḥ vismayaṃ paramaṃ gatvā praikṣanta kuravas tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्जुनस् तु ततो दिव्यम् अस्त्रं चक्रे हसन्न् इव तद् अस्त्रं ब्राह्मणो युद्धे वारयाम् आस भारत

arjunas tu tato divyam astraṃ cakre hasann iva tad astraṃ brāhmaṇo yuddhe vārayām āsa bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् यद् धि व्याक्षिपद् युद्धे पाण्डवो ऽस्त्रं जिघांसया तत् तद् अस्त्रं महेष्वासो द्रोणपुत्रो व्यशातयत्

yad yad dhi vyākṣipad yuddhe pāṇḍavo 'straṃ jighāṃsayā tat tad astraṃ maheṣvāso droṇaputro vyaśātayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्रयुद्धे ततो राजन् वर्तमाने भयावहे अपश्याम रणे द्रौणिं व्यात्ताननम् इवान्तकम्

astrayuddhe tato rājan vartamāne bhayāvahe apaśyāma raṇe drauṇiṃ vyāttānanam ivāntakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स दिशो विदिशश् चैव छादयित्वा विजिह्मगैः वासुदेवं त्रिभिर् बाणैर् अविध्यद् दक्षिणे भुजे

sa diśo vidiśaś caiva chādayitvā vijihmagaiḥ vāsudevaṃ tribhir bāṇair avidhyad dakṣiṇe bhuje

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽर्जुनो हयान् हत्वा सर्वांस् तस्य महात्मनः चकार समरे भूमिं शोणितौघतरङ्गिणीम्

tato 'rjuno hayān hatvā sarvāṃs tasya mahātmanaḥ cakāra samare bhūmiṃ śoṇitaughataraṅgiṇīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निहता रथिनः पेतुः पार्थचापच्युतैः शरैः हयाश् च पर्यधावन्त मुक्तयोक्त्रास् ततस् ततः

nihatā rathinaḥ petuḥ pārthacāpacyutaiḥ śaraiḥ hayāś ca paryadhāvanta muktayoktrās tatas tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् दृष्ट्वा कर्म पार्थस्य द्रौणिर् आहवशोभिनः अवाकिरद् रणे कृष्णं समन्तान् निशितैः शरैः

tad dṛṣṭvā karma pārthasya drauṇir āhavaśobhinaḥ avākirad raṇe kṛṣṇaṃ samantān niśitaiḥ śaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽर्जुनं महाराज द्रौणिर् आयम्य पत्रिणा वक्षोदेशे समासाद्य ताडयाम् आस संयुगे

tato 'rjunaṃ mahārāja drauṇir āyamya patriṇā vakṣodeśe samāsādya tāḍayām āsa saṃyuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽतिविद्धो रणे तेन द्रोणपुत्रेण भारत आदत्त परिघं घोरं द्रौणेश् चैनम् अवाक्षिपत्

so 'tividdho raṇe tena droṇaputreṇa bhārata ādatta parighaṃ ghoraṃ drauṇeś cainam avākṣipat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आपतन्तं परिघं कार्तस्वरविभूषितम् द्रौणिश् चिच्छेद सहसा तत उच्चुक्रुशुर् जनाः

tam āpatantaṃ parighaṃ kārtasvaravibhūṣitam drauṇiś ciccheda sahasā tata uccukruśur janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽनेकधापतद् भूमौ भारद्वाजस्य सायकैः विशीर्णः पर्वतो राजन् यथा स्यान् मातरिश्वना

so 'nekadhāpatad bhūmau bhāradvājasya sāyakaiḥ viśīrṇaḥ parvato rājan yathā syān mātariśvanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽर्जुनो रणे द्रौणिं विव्याध दशभिः शरैः सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडाद् अपाहरत्

tato 'rjuno raṇe drauṇiṃ vivyādha daśabhiḥ śaraiḥ sārathiṃ cāsya bhallena rathanīḍād apāharat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स संगृह्य स्वयं वाहान् कृष्णौ प्राच्छादयच् छरैः तत्राद्भुतम् अपश्याम द्रौणेर् आशु पराक्रमम्

sa saṃgṛhya svayaṃ vāhān kṛṣṇau prācchādayac charaiḥ tatrādbhutam apaśyāma drauṇer āśu parākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयच्छत् तुरगान् यच् च फल्गुनं चाप्य् अयोधयत् तद् अस्य समरे राजन् सर्वे योधा अपूजयन्

ayacchat turagān yac ca phalgunaṃ cāpy ayodhayat tad asya samare rājan sarve yodhā apūjayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा त्व् अग्रस्यत रणे द्रोणपुत्रेण फल्गुनः ततो रश्मीन् रथाश्वानां क्षुरप्रैश् चिच्छिदे जयः

yadā tv agrasyata raṇe droṇaputreṇa phalgunaḥ tato raśmīn rathāśvānāṃ kṣurapraiś cicchide jayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राद्रवंस् तुरगास् ते तु शरवेगप्रबाधिताः ततो ऽभून् निनदो भूयस् तव सैन्यस्य भारत

prādravaṃs turagās te tu śaravegaprabādhitāḥ tato 'bhūn ninado bhūyas tava sainyasya bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाण्डवास् तु जयं लब्ध्वा तव सैन्यम् उपाद्रवन् समन्तान् निशितान् बाणान् विमुञ्चन्तो जयैषिणः

pāṇḍavās tu jayaṃ labdhvā tava sainyam upādravan samantān niśitān bāṇān vimuñcanto jayaiṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाण्डवैस् तु महाराज धार्तराष्ट्री महाचमूः पुनः पुनर् अथो वीरैर् अभज्यत जयोद्धतैः

pāṇḍavais tu mahārāja dhārtarāṣṭrī mahācamūḥ punaḥ punar atho vīrair abhajyata jayoddhataiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यतां ते महाराज पुत्राणां चित्रयोधिनाम् शकुनेः सौबलेयस्य कर्णस्य च महात्मनः

paśyatāṃ te mahārāja putrāṇāṃ citrayodhinām śakuneḥ saubaleyasya karṇasya ca mahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वार्यमाणा महासेना पुत्रैस् तव जनेश्वर नावतिष्ठत संग्रामे ताड्यमाना समन्ततः

vāryamāṇā mahāsenā putrais tava janeśvara nāvatiṣṭhata saṃgrāme tāḍyamānā samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो योधैर् महाराज पलायद्भिस् ततस् ततः अभवद् व्याकुलं भीतैः पुत्राणां ते महद् बलम्

tato yodhair mahārāja palāyadbhis tatas tataḥ abhavad vyākulaṃ bhītaiḥ putrāṇāṃ te mahad balam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिष्ठ तिष्ठेति सततं सूतपुत्रस्य जल्पतः नावतिष्ठत सा सेना वध्यमाना महात्मभिः

tiṣṭha tiṣṭheti satataṃ sūtaputrasya jalpataḥ nāvatiṣṭhata sā senā vadhyamānā mahātmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोत्क्रुष्टं महाराज पाण्डवैर् जितकाशिभिः धार्तराष्ट्रबलं दृष्ट्वा द्रवमाणं समन्ततः

athotkruṣṭaṃ mahārāja pāṇḍavair jitakāśibhiḥ dhārtarāṣṭrabalaṃ dṛṣṭvā dravamāṇaṃ samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो दुर्योधनः कर्णम् अब्रवीत् प्रणयाद् इव पश्य कर्ण यथा सेना पाण्डवैर् अर्दिता भृशम्

tato duryodhanaḥ karṇam abravīt praṇayād iva paśya karṇa yathā senā pāṇḍavair arditā bhṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वयि तिष्ठति संत्रासात् पलायति समन्ततः एतज् ज्ञात्वा महाबाहो कुरु प्राप्तम् अरिंदम

tvayi tiṣṭhati saṃtrāsāt palāyati samantataḥ etaj jñātvā mahābāho kuru prāptam ariṃdama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्राणि च योधानां त्वाम् एव पुरुषर्षभ क्रोशन्ति समरे वीर द्राव्यमाणानि पाण्डवैः

sahasrāṇi ca yodhānāṃ tvām eva puruṣarṣabha krośanti samare vīra drāvyamāṇāni pāṇḍavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच् छ्रुत्वा तु राधेयो दुर्योधनवचो महत् मद्रराजम् इदं वाक्यम् अब्रवीत् सूतनन्दनः

etac chrutvā tu rādheyo duryodhanavaco mahat madrarājam idaṃ vākyam abravīt sūtanandanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्य मे भुजयोर् वीर्यम् अस्त्राणां च जनेश्वर अद्य हन्मि रणे सर्वान् पाञ्चालान् पाण्डुभिः सह वाहयाश्वान् नरव्याघ्र भद्रेणैव जनेश्वर

paśya me bhujayor vīryam astrāṇāṃ ca janeśvara adya hanmi raṇe sarvān pāñcālān pāṇḍubhiḥ saha vāhayāśvān naravyāghra bhadreṇaiva janeśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्त्वा महाराज सूतपुत्रः प्रतापवान् प्रगृह्य विजयं वीरो धनुःश्रेष्ठं पुरातनम् सज्यं कृत्वा महाराज संमृज्य च पुनः पुनः

evam uktvā mahārāja sūtaputraḥ pratāpavān pragṛhya vijayaṃ vīro dhanuḥśreṣṭhaṃ purātanam sajyaṃ kṛtvā mahārāja saṃmṛjya ca punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संनिवार्य च योधान् स्वान् सत्येन शपथेन च प्रायोजयद् अमेयात्मा भार्गवास्त्रं महाबलः

saṃnivārya ca yodhān svān satyena śapathena ca prāyojayad ameyātmā bhārgavāstraṃ mahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो राजन् सहस्राणि प्रयुतान्य् अर्बुदानि च कोटिशश् च शरास् तीक्ष्णा निरगच्छन् महामृधे

tato rājan sahasrāṇi prayutāny arbudāni ca koṭiśaś ca śarās tīkṣṇā niragacchan mahāmṛdhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्वलितैस् तैर् महाघोरैः कङ्कबर्हिणवाजितैः संछन्ना पाण्डवी सेना न प्राज्ञायत किं चन

jvalitais tair mahāghoraiḥ kaṅkabarhiṇavājitaiḥ saṃchannā pāṇḍavī senā na prājñāyata kiṃ cana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हाहाकारो महान् आसीत् पाञ्चालानां विशां पते पीडितानां बलवता भार्गवास्त्रेण संयुगे

hāhākāro mahān āsīt pāñcālānāṃ viśāṃ pate pīḍitānāṃ balavatā bhārgavāstreṇa saṃyuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निपतद्भिर् गजै राजन् नरैश् चापि सहस्रशः रथैश् चापि नरव्याघ्र हयैश् चापि समन्ततः

nipatadbhir gajai rājan naraiś cāpi sahasraśaḥ rathaiś cāpi naravyāghra hayaiś cāpi samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राकम्पत मही राजन् निहतैस् तैस् ततस् ततः व्याकुलं सर्वम् अभवत् पाण्डवानां महद् बलम्

prākampata mahī rājan nihatais tais tatas tataḥ vyākulaṃ sarvam abhavat pāṇḍavānāṃ mahad balam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णस् त्व् एको युधां श्रेष्ठो विधूम इव पावकः दहञ् शत्रून् नरव्याघ्र शुशुभे स परंतपः

karṇas tv eko yudhāṃ śreṣṭho vidhūma iva pāvakaḥ dahañ śatrūn naravyāghra śuśubhe sa paraṃtapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते वध्यमानाः कर्णेन पाञ्चालाश् चेदिभिः सह तत्र तत्र व्यमुह्यन्त वनदाहे यथा द्विपाः चुक्रुशुस् ते नरव्याघ्र यथाप्राग् वा नरोत्तमाः

te vadhyamānāḥ karṇena pāñcālāś cedibhiḥ saha tatra tatra vyamuhyanta vanadāhe yathā dvipāḥ cukruśus te naravyāghra yathāprāg vā narottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां तु क्रोशतां श्रुत्वा भीतानां रणमूर्धनि धावतां च दिशो राजन् वित्रस्तानां समन्ततः आर्तनादो महांस् तत्र प्रेतानाम् इव संप्लवे

teṣāṃ tu krośatāṃ śrutvā bhītānāṃ raṇamūrdhani dhāvatāṃ ca diśo rājan vitrastānāṃ samantataḥ ārtanādo mahāṃs tatra pretānām iva saṃplave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वध्यमानांस् तु तान् दृष्ट्वा सूतपुत्रेण मारिष वित्रेसुः सर्वभूतानि तिर्यग्योनिगतान्य् अपि

vadhyamānāṃs tu tān dṛṣṭvā sūtaputreṇa māriṣa vitresuḥ sarvabhūtāni tiryagyonigatāny api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते वध्यमानाः समरे सूतपुत्रेण सृञ्जयाः अर्जुनं वासुदेवं च व्याक्रोशन्त मुहुर् मुहुः प्रेतराजपुरे यद्वत् प्रेतराजं विचेतसः

te vadhyamānāḥ samare sūtaputreṇa sṛñjayāḥ arjunaṃ vāsudevaṃ ca vyākrośanta muhur muhuḥ pretarājapure yadvat pretarājaṃ vicetasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाब्रवीद् वासुदेवं कुन्तीपुत्रो धनंजयः भार्गवास्त्रं महाघोरं दृष्ट्वा तत्र सभीरितम्

athābravīd vāsudevaṃ kuntīputro dhanaṃjayaḥ bhārgavāstraṃ mahāghoraṃ dṛṣṭvā tatra sabhīritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्य कृष्ण महाबाहो भार्गवास्त्रस्य विक्रमम् नैतद् अस्त्रं हि समरे शक्यं हन्तुं कथं चन

paśya kṛṣṇa mahābāho bhārgavāstrasya vikramam naitad astraṃ hi samare śakyaṃ hantuṃ kathaṃ cana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूतपुत्रं च संरब्धं पश्य कृष्ण महारणे अन्तकप्रतिमं वीरं कुर्वाणं कर्म दारुणम्

sūtaputraṃ ca saṃrabdhaṃ paśya kṛṣṇa mahāraṇe antakapratimaṃ vīraṃ kurvāṇaṃ karma dāruṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुतीक्ष्णं चोदयन्न् अश्वान् प्रेक्षते मां मुहुर् मुहुः न च पश्यामि समरे कर्णस्य प्रपलायितम्

sutīkṣṇaṃ codayann aśvān prekṣate māṃ muhur muhuḥ na ca paśyāmi samare karṇasya prapalāyitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवन् प्राप्नोति पुरुषः संख्ये जयपराजयौ जितस्य तु हृषीकेश वध एव कुतो जयः

jīvan prāpnoti puruṣaḥ saṃkhye jayaparājayau jitasya tu hṛṣīkeśa vadha eva kuto jayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो जनार्दनः प्रायाद् द्रष्टुम् इच्छन् युधिष्ठिरम् श्रमेण ग्राहयिष्यंश् च कर्णं युद्धेन मारिष

tato janārdanaḥ prāyād draṣṭum icchan yudhiṣṭhiram śrameṇa grāhayiṣyaṃś ca karṇaṃ yuddhena māriṣa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्जुनं चाब्रवीत् कृष्णो भृशं राजा परिक्षतः तम् आश्वास्य कुरुश्रेष्ठ ततः कर्णं हनिष्यसि

arjunaṃ cābravīt kṛṣṇo bhṛśaṃ rājā parikṣataḥ tam āśvāsya kuruśreṣṭha tataḥ karṇaṃ haniṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो धनंजयो द्रष्टुं राजानं बाणपीडितम् रथेन प्रययौ क्षिप्रं संग्रामे केशवाज्ञया

tato dhanaṃjayo draṣṭuṃ rājānaṃ bāṇapīḍitam rathena prayayau kṣipraṃ saṃgrāme keśavājñayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छन्न् एव तु कौन्तेयो धर्मराजदिदृक्षया सैन्यम् आलोकयाम् आस नापश्यत् तत्र चाग्रजम्

gacchann eva tu kaunteyo dharmarājadidṛkṣayā sainyam ālokayām āsa nāpaśyat tatra cāgrajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युद्धं कृत्वा तु कौन्तेयो द्रोणपुत्रेण भारत दुःसहं वज्रिणा संख्ये पराजिग्ये भृगोः सुतम्

yuddhaṃ kṛtvā tu kaunteyo droṇaputreṇa bhārata duḥsahaṃ vajriṇā saṃkhye parājigye bhṛgoḥ sutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रौणिं पराजित्य ततोग्रधन्वा; कृत्वा महद् दुष्करम् आर्यकर्म आलोकयाम् आस ततः स्वसैन्यं; धनंजयः शत्रुभिर् अप्रधृष्यः

drauṇiṃ parājitya tatogradhanvā; kṛtvā mahad duṣkaram āryakarma ālokayām āsa tataḥ svasainyaṃ; dhanaṃjayaḥ śatrubhir apradhṛṣyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स युध्यमानः पृतनामुखस्थाञ्; शूराञ् शूरो हर्षयन् सव्यसाची पूर्वापदानैः प्रथितैः प्रशंसन्; स्थिरांश् चकारात्मरथान् अनीके

sa yudhyamānaḥ pṛtanāmukhasthāñ; śūrāñ śūro harṣayan savyasācī pūrvāpadānaiḥ prathitaiḥ praśaṃsan; sthirāṃś cakārātmarathān anīke

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपश्यमानस् तु किरीटमाली; युधि ज्येष्ठं भ्रातरम् आजमीढम् उवाच भीमं तरसाभ्युपेत्य; राज्ञः प्रवृत्तिस् त्व् इह केति राजन्

apaśyamānas tu kirīṭamālī; yudhi jyeṣṭhaṃ bhrātaram ājamīḍham uvāca bhīmaṃ tarasābhyupetya; rājñaḥ pravṛttis tv iha keti rājan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीम उवाच अपयात इतो राजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः कर्णबाणविभुग्नाङ्गो यदि जीवेत् कथं चन

bhīma uvāca apayāta ito rājā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ karṇabāṇavibhugnāṅgo yadi jīvet kathaṃ cana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्जुन उवाच तस्माद् भवाञ् शीघ्रम् इतः प्रयातु; राज्ञः प्रवृत्त्यै कुरुसत्तमस्य नूनं हि विद्धो ऽतिभृशं पृषत्कैः; कर्णेन राजा शिबिरं गतो ऽसौ

arjuna uvāca tasmād bhavāñ śīghram itaḥ prayātu; rājñaḥ pravṛttyai kurusattamasya nūnaṃ hi viddho 'tibhṛśaṃ pṛṣatkaiḥ; karṇena rājā śibiraṃ gato 'sau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः संप्रहारे निशि संप्रवृत्ते; द्रोणेन विद्धो ऽतिभृशं तरस्वी तस्थौ च तत्रापि जयप्रतीक्षो; द्रोणेन यावन् न हतः किलासीत्

yaḥ saṃprahāre niśi saṃpravṛtte; droṇena viddho 'tibhṛśaṃ tarasvī tasthau ca tatrāpi jayapratīkṣo; droṇena yāvan na hataḥ kilāsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स संशयं गमितः पाण्डवाग्र्यः; संख्ये ऽद्य कर्णेन महानुभावः ज्ञातुं प्रयाह्य् आशु तम् अद्य भीम; स्थास्याम्य् अहं शत्रुगणान् निरुध्य

sa saṃśayaṃ gamitaḥ pāṇḍavāgryaḥ; saṃkhye 'dya karṇena mahānubhāvaḥ jñātuṃ prayāhy āśu tam adya bhīma; sthāsyāmy ahaṃ śatrugaṇān nirudhya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीम उवाच त्वम् एव जानीहि महानुभाव; राज्ञः प्रवृत्तिं भरतर्षभस्य अहं हि यद्य् अर्जुन यामि तत्र; वक्ष्यन्ति मां भीत इति प्रवीराः

bhīma uvāca tvam eva jānīhi mahānubhāva; rājñaḥ pravṛttiṃ bharatarṣabhasya ahaṃ hi yady arjuna yāmi tatra; vakṣyanti māṃ bhīta iti pravīrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽब्रवीद् अर्जुनो भीमसेनं; संशप्तकाः प्रत्यनीकं स्थिता मे एतान् अहत्वा न मया तु शक्यम्; इतो ऽपयातुं रिपुसंघगोष्ठात्

tato 'bravīd arjuno bhīmasenaṃ; saṃśaptakāḥ pratyanīkaṃ sthitā me etān ahatvā na mayā tu śakyam; ito 'payātuṃ ripusaṃghagoṣṭhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाब्रवीद् अर्जुनं भीमसेनः; स्ववीर्यम् आश्रित्य कुरुप्रवीर संशप्तकान् प्रतियोत्स्यामि संख्ये; सर्वान् अहं याहि धनंजयेति

athābravīd arjunaṃ bhīmasenaḥ; svavīryam āśritya kurupravīra saṃśaptakān pratiyotsyāmi saṃkhye; sarvān ahaṃ yāhi dhanaṃjayeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् भीमसेनस्य वचो निशम्य; सुदुर्वचं भ्रातुर् अमित्रमध्ये द्रष्टुं कुरुश्रेष्ठम् अभिप्रयातुं; प्रोवाच वृष्णिप्रवरं तदानीम्

tad bhīmasenasya vaco niśamya; sudurvacaṃ bhrātur amitramadhye draṣṭuṃ kuruśreṣṭham abhiprayātuṃ; provāca vṛṣṇipravaraṃ tadānīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चोदयाश्वान् हृषीकेश विगाह्यैतं रथार्णवम् अजातशत्रुं राजानं द्रष्टुम् इच्छामि केशव

codayāśvān hṛṣīkeśa vigāhyaitaṃ rathārṇavam ajātaśatruṃ rājānaṃ draṣṭum icchāmi keśava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो हयान् सर्वदाशार्हमुख्यः; प्राचोदयद् भीमम् उवाच चेदम् नैतच् चित्रं तव कर्माद्य वीर; यास्यामहे जहि भीमारिसंघान्

tato hayān sarvadāśārhamukhyaḥ; prācodayad bhīmam uvāca cedam naitac citraṃ tava karmādya vīra; yāsyāmahe jahi bhīmārisaṃghān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ययौ हृषीकेशो यत्र राजा युधिष्ठिरः शीघ्राच् छीघ्रतरं राजन् वाजिभिर् गरुडोपमैः

tato yayau hṛṣīkeśo yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ śīghrāc chīghrataraṃ rājan vājibhir garuḍopamaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यनीके व्यवस्थाप्य भीमसेनम् अरिंदमम् संदिश्य चैव राजेन्द्र युद्धं प्रति वृकोदरम्

pratyanīke vyavasthāpya bhīmasenam ariṃdamam saṃdiśya caiva rājendra yuddhaṃ prati vṛkodaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तु गत्वा पुरुषप्रवीरौ; राजानम् आसाद्य शयानम् एकम् रथाद् उभौ प्रत्यवरुह्य तस्माद्; ववन्दतुर् धर्मराजस्य पादौ

tatas tu gatvā puruṣapravīrau; rājānam āsādya śayānam ekam rathād ubhau pratyavaruhya tasmād; vavandatur dharmarājasya pādau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रौ क्षेमिणौ पुरुषर्षभ मुदाभ्युपगतौ कृष्णाव् अश्विनाव् इव वासवम्

tau dṛṣṭvā puruṣavyāghrau kṣemiṇau puruṣarṣabha mudābhyupagatau kṛṣṇāv aśvināv iva vāsavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताव् अभ्यनन्दद् राजा हि विवस्वान् अश्विनाव् इव हते महासुरे जम्भे शक्रविष्णू यथा गुरुः

tāv abhyanandad rājā hi vivasvān aśvināv iva hate mahāsure jambhe śakraviṣṇū yathā guruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्यमानो हतं कर्णं धर्मराजो युधिष्ठिरः हर्षगद्गदया वाचा प्रीतः प्राह परंतपौ

manyamāno hataṃ karṇaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ harṣagadgadayā vācā prītaḥ prāha paraṃtapau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.