Library·Mahābhārata (critical edition)·8·8.46
संजय उवाच महासत्त्वौ तु तौ दृष्ट्वा सहितौ केशवार्जुनौ हतम् आधिरथिं मेने संख्ये गाण्डीवधन्वना
saṃjaya uvāca mahāsattvau tu tau dṛṣṭvā sahitau keśavārjunau hatam ādhirathiṃ mene saṃkhye gāṇḍīvadhanvanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताव् अभ्यनन्दत् कौन्तेयः साम्ना परमवल्गुना स्मितपूर्वम् अमित्रघ्नः पूजयन् भरतर्षभ
tāv abhyanandat kaunteyaḥ sāmnā paramavalgunā smitapūrvam amitraghnaḥ pūjayan bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच स्वागतं देवकीपुत्र स्वागतं ते धनंजय प्रियं मे दर्शनं बाढं युवयोर् अच्युतार्जुनौ
yudhiṣṭhira uvāca svāgataṃ devakīputra svāgataṃ te dhanaṃjaya priyaṃ me darśanaṃ bāḍhaṃ yuvayor acyutārjunau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षताभ्याम् अरिष्टाभ्यां कथं युध्य महारथम् आशीविषसमं युद्धे सर्वशस्त्रविशारदम्
akṣatābhyām ariṣṭābhyāṃ kathaṃ yudhya mahāratham āśīviṣasamaṃ yuddhe sarvaśastraviśāradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्रगं धार्तराष्ट्राणां सर्वेषां शर्म वर्म च रक्षितं वृषसेनेन सुषेणेन च धन्विना
agragaṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ sarveṣāṃ śarma varma ca rakṣitaṃ vṛṣasenena suṣeṇena ca dhanvinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुज्ञातं महावीर्यं रमेणास्त्रेषु दुर्जयम् त्रातारं धार्तराष्ट्राणां गन्तारं वाहिनीमुखे
anujñātaṃ mahāvīryaṃ rameṇāstreṣu durjayam trātāraṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ gantāraṃ vāhinīmukhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हन्तारम् अरिसैन्यानाम् अमित्रगणमर्दनम् दुर्योधनहिते युक्तम् अस्मद्युद्धाय चोद्यतम्
hantāram arisainyānām amitragaṇamardanam duryodhanahite yuktam asmadyuddhāya codyatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रधृष्यं महायुद्धे देवैर् अपि सवासवैः अनलानिलयोस् तुल्यं तेजसा च बलेन च
apradhṛṣyaṃ mahāyuddhe devair api savāsavaiḥ analānilayos tulyaṃ tejasā ca balena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पातालम् इव गम्भीरं सुहृदानन्दवर्धनम् अन्तकाभम् अमित्राणां कर्णं हत्वा महाहवे दिष्ट्या युवाम् अनुप्राप्तौ जित्वासुरम् इवामरौ
pātālam iva gambhīraṃ suhṛdānandavardhanam antakābham amitrāṇāṃ karṇaṃ hatvā mahāhave diṣṭyā yuvām anuprāptau jitvāsuram ivāmarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन युद्धम् अदीनेन मया ह्य् अद्याच्युतार्जुनौ कुपितेनान्तकेनेव प्रजाः सर्वा जिघांसता
tena yuddham adīnena mayā hy adyācyutārjunau kupitenāntakeneva prajāḥ sarvā jighāṃsatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन केतुश् च मे छिन्नो हतौ च पार्ष्णिसारथी हतवाहः कृतश् चास्मि युयुधानस्य पश्यतः
tena ketuś ca me chinno hatau ca pārṣṇisārathī hatavāhaḥ kṛtaś cāsmi yuyudhānasya paśyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृष्टद्युम्नस्य यमयोर् वीरस्य च शिखण्डिनः पश्यतां द्रौपदेयानां पाञ्चालानां च सर्वशः
dhṛṣṭadyumnasya yamayor vīrasya ca śikhaṇḍinaḥ paśyatāṃ draupadeyānāṃ pāñcālānāṃ ca sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एताञ् जित्वा महावीर्यान् कर्णः शत्रुगणान् बहून् जितवान् मां महाबाहो यतमानं महारणे
etāñ jitvā mahāvīryān karṇaḥ śatrugaṇān bahūn jitavān māṃ mahābāho yatamānaṃ mahāraṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुसृत्य च मां युद्धे परुषाण्य् उक्तवान् बहु तत्र तत्र युधां श्रेष्ठः परिभूय न संशयः
anusṛtya ca māṃ yuddhe paruṣāṇy uktavān bahu tatra tatra yudhāṃ śreṣṭhaḥ paribhūya na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमसेनप्रभावात् तु यज् जीवामि धनंजय बहुनात्र किम् उक्तेन नाहं तत् सोढुम् उत्सहे
bhīmasenaprabhāvāt tu yaj jīvāmi dhanaṃjaya bahunātra kim uktena nāhaṃ tat soḍhum utsahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयोदशाहं वर्षाणि यस्माद् भीतो धनंजय न स्म निद्रां लभे रात्रौ न चाहनि सुखं क्व चित्
trayodaśāhaṃ varṣāṇi yasmād bhīto dhanaṃjaya na sma nidrāṃ labhe rātrau na cāhani sukhaṃ kva cit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य द्वेषेण संयुक्तः परिदह्ये धनंजय आत्मनो मरणं जानन् वाध्रीणस इव द्विपः
tasya dveṣeṇa saṃyuktaḥ paridahye dhanaṃjaya ātmano maraṇaṃ jānan vādhrīṇasa iva dvipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्यायम् अगमत् कालश् चिन्तयानस्य मे विभो कथं शक्यो मया कर्णो युद्धे क्षपयितुं भवेत्
yasyāyam agamat kālaś cintayānasya me vibho kathaṃ śakyo mayā karṇo yuddhe kṣapayituṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाग्रत् स्वपंश् च कौन्तेय कर्णम् एव सदा ह्य् अहम् पश्यामि तत्र तत्रैव कर्णभूतम् इदं जगत्
jāgrat svapaṃś ca kaunteya karṇam eva sadā hy aham paśyāmi tatra tatraiva karṇabhūtam idaṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र यत्र हि गच्छामि कर्णाद् भीतो धनंजय तत्र तत्र हि पश्यामि कर्णम् एवाग्रतः स्थितम्
yatra yatra hi gacchāmi karṇād bhīto dhanaṃjaya tatra tatra hi paśyāmi karṇam evāgrataḥ sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽहं तेनैव वीरेण समरेष्व् अपलायिना सहयः सरथः पार्थ जित्वा जीवन् विसर्जितः
so 'haṃ tenaiva vīreṇa samareṣv apalāyinā sahayaḥ sarathaḥ pārtha jitvā jīvan visarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को नु मे जीवितेनार्थो राज्येनार्थो ऽथ वा पुनः ममैवं धिक्कृतस्येह कर्णेनाहवशोभिना
ko nu me jīvitenārtho rājyenārtho 'tha vā punaḥ mamaivaṃ dhikkṛtasyeha karṇenāhavaśobhinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न प्राप्तपूर्वं यद् भीष्मात् कृपाद् द्रोणाच् च संयुगे तत् प्राप्तम् अद्य मे युद्धे सूतपुत्रान् महारथात्
na prāptapūrvaṃ yad bhīṣmāt kṛpād droṇāc ca saṃyuge tat prāptam adya me yuddhe sūtaputrān mahārathāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् त्वा पृच्छामि कौन्तेय यथा ह्य् अकुशलस् तथा तन् ममाचक्ष्व कार्त्स्न्येन यथा कर्णस् त्वया हतः
tat tvā pṛcchāmi kaunteya yathā hy akuśalas tathā tan mamācakṣva kārtsnyena yathā karṇas tvayā hataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्रवीर्यसमो युद्धे यमतुल्यपराक्रमः रामतुल्यस् तथास्त्रे यः स कथं वै निषूदितः
śakravīryasamo yuddhe yamatulyaparākramaḥ rāmatulyas tathāstre yaḥ sa kathaṃ vai niṣūditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महारथः समाख्यातः सर्वयुद्धविशारदः धनुर्धराणां प्रवरः सर्वेषाम् एकपूरुषः
mahārathaḥ samākhyātaḥ sarvayuddhaviśāradaḥ dhanurdharāṇāṃ pravaraḥ sarveṣām ekapūruṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजितो धृतराष्ट्रेण सपुत्रेण विशां पते सदा त्वदर्थं राधेयः स कथं निहतस् त्वया
pūjito dhṛtarāṣṭreṇa saputreṇa viśāṃ pate sadā tvadarthaṃ rādheyaḥ sa kathaṃ nihatas tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृतराष्ट्रो हि योधेषु सर्वेष्व् एव सदार्जुन तव मृत्युं रणे कर्णं मन्यते पुरुषर्षभः
dhṛtarāṣṭro hi yodheṣu sarveṣv eva sadārjuna tava mṛtyuṃ raṇe karṇaṃ manyate puruṣarṣabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स त्वया पुरुषव्याघ्र कथं युद्धे निषूदितः तं ममाचक्ष्व बीभत्सो यथा कर्णो हतस् त्वया
sa tvayā puruṣavyāghra kathaṃ yuddhe niṣūditaḥ taṃ mamācakṣva bībhatso yathā karṇo hatas tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोत्सेधम् अस्य च शिरः पश्यतां सुहृदां हृतम् त्वया पुरुषशार्दूल शार्दूलेन यथा रुरोः
sotsedham asya ca śiraḥ paśyatāṃ suhṛdāṃ hṛtam tvayā puruṣaśārdūla śārdūlena yathā ruroḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पर्युपासीत् प्रदिशो दिशश् च; त्वां सूतपुत्रः समरे परीप्सन् दित्सुः कर्णः समरे हस्तिपूगं; स हीदानीं कङ्कपत्रैः सुतीक्ष्णैः
yaḥ paryupāsīt pradiśo diśaś ca; tvāṃ sūtaputraḥ samare parīpsan ditsuḥ karṇaḥ samare hastipūgaṃ; sa hīdānīṃ kaṅkapatraiḥ sutīkṣṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया रणे निहतः सूतपुत्रः; कच्चिच् छेते भूमितले दुरात्मा कच्चित् प्रियं मे परमं त्वयाद्य; कृतं रणे सूतपुत्रं निहत्य
tvayā raṇe nihataḥ sūtaputraḥ; kaccic chete bhūmitale durātmā kaccit priyaṃ me paramaṃ tvayādya; kṛtaṃ raṇe sūtaputraṃ nihatya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः सर्वतः पर्यपतत् त्वदर्थे; मदान्वितो गर्वितः सूतपुत्रः स शूरमानी समरे समेत्य; कच्चित् त्वया निहतः संयुगे ऽद्य
yaḥ sarvataḥ paryapatat tvadarthe; madānvito garvitaḥ sūtaputraḥ sa śūramānī samare sametya; kaccit tvayā nihataḥ saṃyuge 'dya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रौक्मं रथं हस्तिवरैश् च युक्तं; रथं दित्सुर् यः परेभ्यस् त्वदर्थे सदा रणे स्पर्धते यः स पापः; कच्चित् त्वया निहतस् तात युद्धे
raukmaṃ rathaṃ hastivaraiś ca yuktaṃ; rathaṃ ditsur yaḥ parebhyas tvadarthe sadā raṇe spardhate yaḥ sa pāpaḥ; kaccit tvayā nihatas tāta yuddhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽसौ नित्यं शूरमदेन मत्तो; विकत्थते संसदि कौरवाणाम् प्रियो ऽत्यर्थं तस्य सुयोधनस्य; कच्चित् स पापो निहतस् त्वयाद्य
yo 'sau nityaṃ śūramadena matto; vikatthate saṃsadi kauravāṇām priyo 'tyarthaṃ tasya suyodhanasya; kaccit sa pāpo nihatas tvayādya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चित् समागम्य धनुःप्रमुक्तैस्; त्वत्प्रेषितैर् लोहितार्थैर् विहंगैः शेते ऽद्य पापः स विभिन्नगात्रः; कच्चिद् भग्नो धार्तराष्ट्रस्य बाहुः
kaccit samāgamya dhanuḥpramuktais; tvatpreṣitair lohitārthair vihaṃgaiḥ śete 'dya pāpaḥ sa vibhinnagātraḥ; kaccid bhagno dhārtarāṣṭrasya bāhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽसौ सदा श्लाघते राजमध्ये; दुर्योधनं हर्षयन् दर्पपूर्णः अहं हन्ता फल्गुनस्येति मोहात्; कच्चिद् धतस् तस्य न वै तथा रथः
yo 'sau sadā ślāghate rājamadhye; duryodhanaṃ harṣayan darpapūrṇaḥ ahaṃ hantā phalgunasyeti mohāt; kaccid dhatas tasya na vai tathā rathaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाहं पादौ धावयिष्ये कदा चिद्; यावत् स्थितः पार्थ इत्य् अल्पबुद्धिः व्रतं तस्यैतत् सर्वदा शक्रसूनो; कच्चित् त्वया निहतः सो ऽद्य कर्णः
nāhaṃ pādau dhāvayiṣye kadā cid; yāvat sthitaḥ pārtha ity alpabuddhiḥ vrataṃ tasyaitat sarvadā śakrasūno; kaccit tvayā nihataḥ so 'dya karṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽसौ कृष्णाम् अब्रवीद् दुष्टबुद्धिः; कर्णः सभायां कुरुवीरमध्ये किं पाण्डवांस् त्वं न जहासि कृष्णे; सुदुर्बलान् पतितान् हीनसत्त्वान्
yo 'sau kṛṣṇām abravīd duṣṭabuddhiḥ; karṇaḥ sabhāyāṃ kuruvīramadhye kiṃ pāṇḍavāṃs tvaṃ na jahāsi kṛṣṇe; sudurbalān patitān hīnasattvān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् तत् कर्णः प्रत्यजानात् त्वदर्थे; नाहत्वाहं सह कृष्णेन पार्थम् इहोपयातेति स पापबुद्धिः; कच्चिच् छेते शरसंभिन्नगात्रः
yat tat karṇaḥ pratyajānāt tvadarthe; nāhatvāhaṃ saha kṛṣṇena pārtham ihopayāteti sa pāpabuddhiḥ; kaccic chete śarasaṃbhinnagātraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चित् संग्रामे विदितो वा तदायं; समागमः सृञ्जयकौरवाणाम् यत्रावस्थाम् ईदृशीं प्रापितो ऽहं; कच्चित् त्वया सो ऽद्य हतः समेत्य
kaccit saṃgrāme vidito vā tadāyaṃ; samāgamaḥ sṛñjayakauravāṇām yatrāvasthām īdṛśīṃ prāpito 'haṃ; kaccit tvayā so 'dya hataḥ sametya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्चित् त्वया तस्य सुमन्दबुद्धेर्; गाण्डीवमुक्तैर् विशिखैर् ज्वलद्भिः सकुण्डलं भानुमद् उत्तमाङ्गं; कायात् प्रकृत्तं युधि सव्यसाचिन्
kaccit tvayā tasya sumandabuddher; gāṇḍīvamuktair viśikhair jvaladbhiḥ sakuṇḍalaṃ bhānumad uttamāṅgaṃ; kāyāt prakṛttaṃ yudhi savyasācin
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् तन् मया बाणसमर्पितेन; ध्यातो ऽसि कर्णस्य वधाय वीर तन् मे त्वया कच्चिद् अमोघम् अद्य; ध्यातं कृतं कर्णनिपातनेन
yat tan mayā bāṇasamarpitena; dhyāto 'si karṇasya vadhāya vīra tan me tvayā kaccid amogham adya; dhyātaṃ kṛtaṃ karṇanipātanena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् दर्पपूर्णः स सुयोधनो ऽस्मान्; अवेक्षते कर्णसमाश्रयेण कच्चित् त्वया सो ऽद्य समाश्रयो ऽस्य; भग्नः पराक्रम्य सुयोधनस्य
yad darpapūrṇaḥ sa suyodhano 'smān; avekṣate karṇasamāśrayeṇa kaccit tvayā so 'dya samāśrayo 'sya; bhagnaḥ parākramya suyodhanasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो नः पुरा षण्ढतिलान् अवोचत्; सभामध्ये पार्थिवानां समक्षम् स दुर्मतिः कच्चिद् उपेत्य संख्ये; त्वया हतः सूतपुत्रो ऽत्यमर्षी
yo naḥ purā ṣaṇḍhatilān avocat; sabhāmadhye pārthivānāṃ samakṣam sa durmatiḥ kaccid upetya saṃkhye; tvayā hataḥ sūtaputro 'tyamarṣī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः सूतपुत्रः प्रहसन् दुरात्मा; पुराब्रवीन् निर्जितां सौबलेन स्वयं प्रसह्यानय याज्ञसेनीम्; अपीह कच्चित् स हतस् त्वयाद्य
yaḥ sūtaputraḥ prahasan durātmā; purābravīn nirjitāṃ saubalena svayaṃ prasahyānaya yājñasenīm; apīha kaccit sa hatas tvayādya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः शस्त्रभृच् छ्रेष्ठतमं पृथिव्यां; पितामहं व्याक्षिपद् अल्पचेताः संख्यायमानो ऽर्धरथः स कच्चित्; त्वया हतो ऽद्याधिरथिर् दुरात्मा
yaḥ śastrabhṛc chreṣṭhatamaṃ pṛthivyāṃ; pitāmahaṃ vyākṣipad alpacetāḥ saṃkhyāyamāno 'rdharathaḥ sa kaccit; tvayā hato 'dyādhirathir durātmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमर्षणं निकृतिसमीरणेरितं; हृदि श्रितं ज्वलनम् इमं सदा मम हतो मया सो ऽद्य समेत्य पापधीर्; इति ब्रुवन् प्रशमय मे ऽद्य फल्गुन
amarṣaṇaṃ nikṛtisamīraṇeritaṃ; hṛdi śritaṃ jvalanam imaṃ sadā mama hato mayā so 'dya sametya pāpadhīr; iti bruvan praśamaya me 'dya phalguna
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.