Library·Mahābhārata (critical edition)·8·8.51
संजय उवाच ततः पुनर् अमेयात्मा केशवो ऽर्जुनम् अब्रवीत् कृतसंकल्पम् आयस्तं वधे कर्णस्य सर्वशः
saṃjaya uvāca tataḥ punar ameyātmā keśavo 'rjunam abravīt kṛtasaṃkalpam āyastaṃ vadhe karṇasya sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य सप्तदशाहानि वर्तमानस्य भारत विनाशस्यातिघोरस्य नरवारणवाजिनाम्
adya saptadaśāhāni vartamānasya bhārata vināśasyātighorasya naravāraṇavājinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूत्वा हि विपुला सेना तावकानां परैः सह अन्योन्यं समरे प्राप्य किंचिच्छेषा विशां पते
bhūtvā hi vipulā senā tāvakānāṃ paraiḥ saha anyonyaṃ samare prāpya kiṃciccheṣā viśāṃ pate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूत्वा हि कौरवाः पार्थ प्रभूतगजवाजिनः त्वां वै शत्रुं समासाद्य विनष्टा रणमूर्धनि
bhūtvā hi kauravāḥ pārtha prabhūtagajavājinaḥ tvāṃ vai śatruṃ samāsādya vinaṣṭā raṇamūrdhani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते च सर्वे पाञ्चालाः सृञ्जयाश् च सहान्वयाः त्वां समासाद्य दुर्धर्षं पाण्डवाश् च व्यवस्थिताः
ete ca sarve pāñcālāḥ sṛñjayāś ca sahānvayāḥ tvāṃ samāsādya durdharṣaṃ pāṇḍavāś ca vyavasthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाञ्चालैः पाण्डवैर् मत्स्यैः कारूषैश् चेदिकेकयैः त्वया गुप्तैर् अमित्रघ्न कृतः शत्रुगणक्षयः
pāñcālaiḥ pāṇḍavair matsyaiḥ kārūṣaiś cedikekayaiḥ tvayā guptair amitraghna kṛtaḥ śatrugaṇakṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को हि शक्तो रणे जेतुं कौरवांस् तात संगतान् अन्यत्र पाण्डवान् युद्धे त्वया गुप्तान् महारथान्
ko hi śakto raṇe jetuṃ kauravāṃs tāta saṃgatān anyatra pāṇḍavān yuddhe tvayā guptān mahārathān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं हि शक्तो रणे जेतुं ससुरासुरमानुषान् त्रींल् लोकान् समम् उद्युक्तान् किं पुनः कौरवं बलम्
tvaṃ hi śakto raṇe jetuṃ sasurāsuramānuṣān trīṃl lokān samam udyuktān kiṃ punaḥ kauravaṃ balam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगदत्तं हि राजानं को ऽन्यः शक्तस् त्वया विना जेतुं पुरुषशार्दूल यो ऽपि स्याद् वासवोपमः
bhagadattaṃ hi rājānaṃ ko 'nyaḥ śaktas tvayā vinā jetuṃ puruṣaśārdūla yo 'pi syād vāsavopamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेमां विपुलां सेनां गुप्तां पार्थ त्वयानघ न शेकुः पार्थिवाः सर्वे चक्षुर्भिर् अभिवीक्षितुम्
tathemāṃ vipulāṃ senāṃ guptāṃ pārtha tvayānagha na śekuḥ pārthivāḥ sarve cakṣurbhir abhivīkṣitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव सततं पार्थ रक्षिताभ्यां त्वया रणे धृष्टद्युम्नशिखण्डिभ्यां भीष्मद्रोणौ निपातितौ
tathaiva satataṃ pārtha rakṣitābhyāṃ tvayā raṇe dhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍibhyāṃ bhīṣmadroṇau nipātitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को हि शक्तो रणे पार्थ पाञ्चालानां महारथौ भीष्मद्रोणौ युधा जेतुं शक्रतुल्यपराक्रमौ
ko hi śakto raṇe pārtha pāñcālānāṃ mahārathau bhīṣmadroṇau yudhā jetuṃ śakratulyaparākramau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को हि शांतनवं संख्ये द्रोणं वैकर्तनं कृपम् द्रौणिं च सौमदत्तिं च कृतवर्माणम् एव च सैन्धवं मद्रराजं च राजानं च सुयोधनम्
ko hi śāṃtanavaṃ saṃkhye droṇaṃ vaikartanaṃ kṛpam drauṇiṃ ca saumadattiṃ ca kṛtavarmāṇam eva ca saindhavaṃ madrarājaṃ ca rājānaṃ ca suyodhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीरान् कृतास्त्रान् समरे सर्वान् एवानुवर्तिनः अक्षौहिणीपतीन् उग्रान् संरब्धान् युद्धदुर्मदान्
vīrān kṛtāstrān samare sarvān evānuvartinaḥ akṣauhiṇīpatīn ugrān saṃrabdhān yuddhadurmadān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रेण्यश् च बहुलाः क्षीणाः प्रदीर्णाश्वरथद्विपाः नानाजनपदाश् चोग्राः क्षत्रियाणाम् अमर्षिणाम्
śreṇyaś ca bahulāḥ kṣīṇāḥ pradīrṇāśvarathadvipāḥ nānājanapadāś cogrāḥ kṣatriyāṇām amarṣiṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोवासदासमीयानां वसातीनां च भारत व्रात्यानां वाटधानानां भोजानां चापि मानिनाम्
govāsadāsamīyānāṃ vasātīnāṃ ca bhārata vrātyānāṃ vāṭadhānānāṃ bhojānāṃ cāpi māninām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदीर्णाश् च महासेना ब्रह्मक्षत्रस्य भारत त्वां समासाद्य निधनं गताः साश्वरथद्विपाः
udīrṇāś ca mahāsenā brahmakṣatrasya bhārata tvāṃ samāsādya nidhanaṃ gatāḥ sāśvarathadvipāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उग्राश् च क्रूरकर्माणस् तुखारा यवनाः खशाः दार्वाभिसारा दरदाः शका रमठतङ्गणाः
ugrāś ca krūrakarmāṇas tukhārā yavanāḥ khaśāḥ dārvābhisārā daradāḥ śakā ramaṭhataṅgaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्ध्रकाश् च पुलिन्दाश् च किराताश् चोग्रविक्रमाः म्लेच्छाश् च पार्वतीयाश् च सागरानूपवासिनः संरम्भिणो युद्धशौण्डा बलिनो दृब्धपाणयः
andhrakāś ca pulindāś ca kirātāś cogravikramāḥ mlecchāś ca pārvatīyāś ca sāgarānūpavāsinaḥ saṃrambhiṇo yuddhaśauṇḍā balino dṛbdhapāṇayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते सुयोधनस्यार्थे संरब्धाः कुरुभिः सह न शक्या युधि निर्जेतुं त्वद् अन्येन परंतप
ete suyodhanasyārthe saṃrabdhāḥ kurubhiḥ saha na śakyā yudhi nirjetuṃ tvad anyena paraṃtapa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धार्तराष्ट्रम् उदग्रं हि व्यूढं दृष्ट्वा महाबलम् यस्य त्वं न भवेस् त्राता प्रतीयात् को नु मानवः
dhārtarāṣṭram udagraṃ hi vyūḍhaṃ dṛṣṭvā mahābalam yasya tvaṃ na bhaves trātā pratīyāt ko nu mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सागरम् इवोद्धूतं रजसा संवृतं बलम् विदार्य पाण्डवैः क्रुद्धैस् त्वया गुप्तैर् हतं विभो
tat sāgaram ivoddhūtaṃ rajasā saṃvṛtaṃ balam vidārya pāṇḍavaiḥ kruddhais tvayā guptair hataṃ vibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मागधानाम् अधिपतिर् जयत्सेनो महाबलः अद्य सप्तैव चाहानि हतः संख्ये ऽभिमन्युना
māgadhānām adhipatir jayatseno mahābalaḥ adya saptaiva cāhāni hataḥ saṃkhye 'bhimanyunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दश सहस्राणि गजानां भीमकर्मणाम् जघान गदया भीमस् तस्य राज्ञः परिच्छदम् ततो ऽन्ये ऽपि हता नागा रथाश् च शतशो बलात्
tato daśa sahasrāṇi gajānāṃ bhīmakarmaṇām jaghāna gadayā bhīmas tasya rājñaḥ paricchadam tato 'nye 'pi hatā nāgā rathāś ca śataśo balāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एवं समरे तात वर्तमाने महाभये भीमसेनं समासाद्य त्वां च पाण्डव कौरवाः सवाजिरथनागाश् च मृत्युलोकम् इतो गताः
tad evaṃ samare tāta vartamāne mahābhaye bhīmasenaṃ samāsādya tvāṃ ca pāṇḍava kauravāḥ savājirathanāgāś ca mṛtyulokam ito gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा सेनामुखे तत्र निहते पार्थ पाण्डवैः भीष्मः प्रासृजद् उग्राणि शरवर्षाणि मारिष
tathā senāmukhe tatra nihate pārtha pāṇḍavaiḥ bhīṣmaḥ prāsṛjad ugrāṇi śaravarṣāṇi māriṣa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चेदिकाशिपाञ्चालान् करूषान् मत्स्यकेकयान् शरैः प्रच्छाद्य निधनम् अनयत् परुषास्त्रवित्
sa cedikāśipāñcālān karūṣān matsyakekayān śaraiḥ pracchādya nidhanam anayat paruṣāstravit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य चापच्युतैर् बाणैः परदेहविदारणैः पूर्णम् आकाशम् अभवद् रुक्मपुङ्खैर् अजिह्मगैः
tasya cāpacyutair bāṇaiḥ paradehavidāraṇaiḥ pūrṇam ākāśam abhavad rukmapuṅkhair ajihmagaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्या दशम्या ते गत्वा जघ्नुर् वाजिरथद्विपान् हित्वा नव गतीर् दुष्टाः स बाणान् व्यायतो ऽमुचत्
gatyā daśamyā te gatvā jaghnur vājirathadvipān hitvā nava gatīr duṣṭāḥ sa bāṇān vyāyato 'mucat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिनानि दश भीष्मेण निघ्नता तावकं बलम् शून्याः कृता रथोपस्था हताश् च गजवाजिनः
dināni daśa bhīṣmeṇa nighnatā tāvakaṃ balam śūnyāḥ kṛtā rathopasthā hatāś ca gajavājinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्शयित्वात्मनो रूपं रुद्रोपेन्द्रसमं युधि पाण्डवानाम् अनीकानि प्रविगाह्य व्यशातयत्
darśayitvātmano rūpaṃ rudropendrasamaṃ yudhi pāṇḍavānām anīkāni pravigāhya vyaśātayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनिघ्नन् पृथिवीपालांश् चेदिपाञ्चालकेकयान् व्यदहत् पाण्डवीं सेनां नराश्वगजसंकुलाम्
vinighnan pṛthivīpālāṃś cedipāñcālakekayān vyadahat pāṇḍavīṃ senāṃ narāśvagajasaṃkulām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मज्जन्तम् अप्लवे मन्दम् उज्जिहीर्षुः सुयोधनम् तथा चरन्तं समरे तपन्तम् इव भास्करम् न शेकुः सृञ्जया द्रष्टुं तथैवान्ये महीक्षितः
majjantam aplave mandam ujjihīrṣuḥ suyodhanam tathā carantaṃ samare tapantam iva bhāskaram na śekuḥ sṛñjayā draṣṭuṃ tathaivānye mahīkṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचरन्तं तथा तं तु संग्रामे जितकाशिनम् सर्वोद्योगेन सहसा पाण्डवाः समुपाद्रवन्
vicarantaṃ tathā taṃ tu saṃgrāme jitakāśinam sarvodyogena sahasā pāṇḍavāḥ samupādravan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तु विद्राव्य समरे पाण्डवान् सृञ्जयान् अपि एक एव रणे भीष्म एकवीरत्वम् आगतः
sa tu vidrāvya samare pāṇḍavān sṛñjayān api eka eva raṇe bhīṣma ekavīratvam āgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं शिखण्डी समासाद्य त्वया गुप्तो महारथम् जघान पुरुषव्याघ्रं शरैः संनतपर्वभिः
taṃ śikhaṇḍī samāsādya tvayā gupto mahāratham jaghāna puruṣavyāghraṃ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष पतितः शेते शरतल्पे पितामहः त्वां प्राप्य पुरुषव्याघ्र गृध्रः प्राप्येव वायसम्
sa eṣa patitaḥ śete śaratalpe pitāmahaḥ tvāṃ prāpya puruṣavyāghra gṛdhraḥ prāpyeva vāyasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रोणः पञ्च दिनान्य् उग्रो विधम्य रिपुवाहिनीः कृत्वा व्यूहं महायुद्धे पातयित्वा महारथान्
droṇaḥ pañca dināny ugro vidhamya ripuvāhinīḥ kṛtvā vyūhaṃ mahāyuddhe pātayitvā mahārathān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयद्रथस्य समरे कृत्वा रक्षां महारथः अन्तकप्रतिमश् चोग्रां रात्रिं युद्ध्वादहत् प्रजाः
jayadrathasya samare kṛtvā rakṣāṃ mahārathaḥ antakapratimaś cogrāṃ rātriṃ yuddhvādahat prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्येति द्वे दिने वीरो भारद्वाजः प्रतापवान् धृष्टद्युम्नं समासाद्य स गतः परमां गतिम्
adyeti dve dine vīro bhāradvājaḥ pratāpavān dhṛṣṭadyumnaṃ samāsādya sa gataḥ paramāṃ gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि चैव परान् युद्धे सूतपुत्रमुखान् रथान् नावारयिष्यः संग्रामे न स्म द्रोणो व्यनङ्क्ष्यत
yadi caiva parān yuddhe sūtaputramukhān rathān nāvārayiṣyaḥ saṃgrāme na sma droṇo vyanaṅkṣyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवता तु बलं सर्वं धार्तराष्ट्रस्य वारितम् ततो द्रोणो हतो युद्धे पार्षतेन धनंजय
bhavatā tu balaṃ sarvaṃ dhārtarāṣṭrasya vāritam tato droṇo hato yuddhe pārṣatena dhanaṃjaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क इवान्यो रणे कुर्यात् त्वद् अन्यः क्षत्रियो युधि यादृशं ते कृतं पार्थ जयद्रथवधं प्रति
ka ivānyo raṇe kuryāt tvad anyaḥ kṣatriyo yudhi yādṛśaṃ te kṛtaṃ pārtha jayadrathavadhaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवार्य सेनां महतीं हत्वा शूरांश् च पार्थिवान् निहतः सैन्धवो राजा त्वयास्त्रबलतेजसा
nivārya senāṃ mahatīṃ hatvā śūrāṃś ca pārthivān nihataḥ saindhavo rājā tvayāstrabalatejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आश्चर्यं सिन्धुराजस्य वधं जानन्ति पार्थिवाः अनाश्चर्यं हि तत् त्वत्तस् त्वं हि पार्थ महारथः
āścaryaṃ sindhurājasya vadhaṃ jānanti pārthivāḥ anāścaryaṃ hi tat tvattas tvaṃ hi pārtha mahārathaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वां हि प्राप्य रणे क्षत्रम् एकाहाद् इति भारत तप्यमानम् असंयुक्तं न भवेद् इति मे मतिः
tvāṃ hi prāpya raṇe kṣatram ekāhād iti bhārata tapyamānam asaṃyuktaṃ na bhaved iti me matiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेयं पार्थ चमूर् घोरा धार्तराष्ट्रस्य संयुगे हता ससर्ववीरा हि भीष्मद्रोणौ यदा हतौ
seyaṃ pārtha camūr ghorā dhārtarāṣṭrasya saṃyuge hatā sasarvavīrā hi bhīṣmadroṇau yadā hatau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीर्णप्रवरयोधाद्य हतवाजिनरद्विपा हीना सूर्येन्दुनक्षत्रैर् द्यौर् इवाभाति भारती
śīrṇapravarayodhādya hatavājinaradvipā hīnā sūryendunakṣatrair dyaur ivābhāti bhāratī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विध्वस्ता हि रणे पार्थ सेनेयं भीमविक्रमात् आसुरीव पुरा सेना शक्रस्येव पराक्रमैः
vidhvastā hi raṇe pārtha seneyaṃ bhīmavikramāt āsurīva purā senā śakrasyeva parākramaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां हतावशिष्टास् तु पञ्च सन्ति महारथाः अश्वत्थामा कृतवर्मा कर्णो मद्राधिपः कृपः
teṣāṃ hatāvaśiṣṭās tu pañca santi mahārathāḥ aśvatthāmā kṛtavarmā karṇo madrādhipaḥ kṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तांस् त्वम् अद्य नरव्याघ्र हत्वा पञ्च महारथान् हतामित्रः प्रयच्छोर्वीं राज्ञः सद्वीपपत्तनाम्
tāṃs tvam adya naravyāghra hatvā pañca mahārathān hatāmitraḥ prayacchorvīṃ rājñaḥ sadvīpapattanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साकाशजलपातालां सपर्वतमहावनाम् प्राप्नोत्व् अमितवीर्यश्रीर् अद्य पार्थो वसुंधराम्
sākāśajalapātālāṃ saparvatamahāvanām prāpnotv amitavīryaśrīr adya pārtho vasuṃdharām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतां पुरा विष्णुर् इव हत्वा दैतेयदानवान् प्रयच्छ मेदिनीं राज्ञे शक्रायेव यथा हरिः
etāṃ purā viṣṇur iva hatvā daiteyadānavān prayaccha medinīṃ rājñe śakrāyeva yathā hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य मोदन्तु पाञ्चाला निहतेष्व् अरिषु त्वया विष्णुना निहतेष्व् एव दानवेयेषु देवताः
adya modantu pāñcālā nihateṣv ariṣu tvayā viṣṇunā nihateṣv eva dānaveyeṣu devatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि वा द्विपदां श्रेष्ठ द्रोणं मानयतो गुरुम् अश्वत्थाम्नि कृपा ते ऽस्ति कृपे चाचार्यगौरवात्
yadi vā dvipadāṃ śreṣṭha droṇaṃ mānayato gurum aśvatthāmni kṛpā te 'sti kṛpe cācāryagauravāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यन्तोपचितान् वा त्वं मानयन् भ्रातृबान्धवान् कृतवर्माणम् आसाद्य न नेष्यसि यमक्षयम्
atyantopacitān vā tvaṃ mānayan bhrātṛbāndhavān kṛtavarmāṇam āsādya na neṣyasi yamakṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रातरं मातुर् आसाद्य शल्यं मद्रजनाधिपम् यदि त्वम् अरविन्दाक्ष दयावान् न जिघांससि
bhrātaraṃ mātur āsādya śalyaṃ madrajanādhipam yadi tvam aravindākṣa dayāvān na jighāṃsasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमं पापमतिं क्षुद्रम् अत्यन्तं पाण्डवान् प्रति कर्णम् अद्य नरश्रेष्ठ जह्य् आशु निशितैः शरैः
imaṃ pāpamatiṃ kṣudram atyantaṃ pāṇḍavān prati karṇam adya naraśreṣṭha jahy āśu niśitaiḥ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् ते सुकृतं कर्म नात्र किं चिन् न युज्यते वयम् अप्य् अत्र जानीमो नात्र दोषो ऽस्ति कश् चन
etat te sukṛtaṃ karma nātra kiṃ cin na yujyate vayam apy atra jānīmo nātra doṣo 'sti kaś cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दहने यत् सपुत्राया निशि मातुस् तवानघ द्यूतार्थे यच् च युष्मासु प्रावर्तत सुयोधनः तत्र सर्वत्र दुष्टात्मा कर्णो मूलम् इहार्जुन
dahane yat saputrāyā niśi mātus tavānagha dyūtārthe yac ca yuṣmāsu prāvartata suyodhanaḥ tatra sarvatra duṣṭātmā karṇo mūlam ihārjuna
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णाद् धि मन्यते त्राणं नित्यम् एव सुयोधनः ततो माम् अपि संरब्धो निग्रहीतुं प्रचक्रमे
karṇād dhi manyate trāṇaṃ nityam eva suyodhanaḥ tato mām api saṃrabdho nigrahītuṃ pracakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थिरा बुद्धिर् नरेन्द्रस्य धार्तराष्ट्रस्य मानद कर्णः पार्थान् रणे सर्वान् विजेष्यति न संशयः
sthirā buddhir narendrasya dhārtarāṣṭrasya mānada karṇaḥ pārthān raṇe sarvān vijeṣyati na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णम् आश्रित्य कौन्तेय धार्तराष्ट्रेण विग्रहः रोचितो भवता सार्धं जानतापि बलं तव
karṇam āśritya kaunteya dhārtarāṣṭreṇa vigrahaḥ rocito bhavatā sārdhaṃ jānatāpi balaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णो हि भाषते नित्यम् अहं पार्थान् समागतान् वासुदेवं सराजानं विजेष्यामि महारणे
karṇo hi bhāṣate nityam ahaṃ pārthān samāgatān vāsudevaṃ sarājānaṃ vijeṣyāmi mahāraṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रोत्साहयन् दुरात्मानं धार्तराष्ट्रं सुदुर्मतिः समितौ गर्जते कर्णस् तम् अद्य जहि भारत
protsāhayan durātmānaṃ dhārtarāṣṭraṃ sudurmatiḥ samitau garjate karṇas tam adya jahi bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् च युष्मासु पापं वै धार्तराष्ट्रः प्रयुक्तवान् तत्र सर्वत्र दुष्टात्मा कर्णः पापमतिर् मुखम्
yac ca yuṣmāsu pāpaṃ vai dhārtarāṣṭraḥ prayuktavān tatra sarvatra duṣṭātmā karṇaḥ pāpamatir mukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् च तद् धार्तराष्ट्राणां क्रूरैः षड्भिर् महारथैः अपश्यं निहतं वीरं सौभद्रम् ऋषभेक्षणम्
yac ca tad dhārtarāṣṭrāṇāṃ krūraiḥ ṣaḍbhir mahārathaiḥ apaśyaṃ nihataṃ vīraṃ saubhadram ṛṣabhekṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रोणद्रौणिकृपान् वीरान् कम्पयन्तो महारथान् निर्मनुष्यांश् च मातङ्गान् विरथांश् च महारथान्
droṇadrauṇikṛpān vīrān kampayanto mahārathān nirmanuṣyāṃś ca mātaṅgān virathāṃś ca mahārathān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यश्वारोहांश् च तुरगान् पत्तीन् व्यायुधजीवितान् कुर्वन्तम् ऋषभस्कन्धं कुरुवृष्णियशस्करम्
vyaśvārohāṃś ca turagān pattīn vyāyudhajīvitān kurvantam ṛṣabhaskandhaṃ kuruvṛṣṇiyaśaskaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधमन्तम् अनीकानि व्यथयन्तं महारथान् मनुष्यवाजिमातङ्गान् प्रहिण्वन्तं यमक्षयम्
vidhamantam anīkāni vyathayantaṃ mahārathān manuṣyavājimātaṅgān prahiṇvantaṃ yamakṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरैः सौभद्रम् आयस्तं दहन्तम् इव वाहिनीम् तन् मे दहति गात्राणि सखे सत्येन ते शपे
śaraiḥ saubhadram āyastaṃ dahantam iva vāhinīm tan me dahati gātrāṇi sakhe satyena te śape
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् तत्रापि च दुष्टात्मा कर्णो ऽभ्यद्रुह्यत प्रभो अशक्नुवंश् चाभिमन्योः कर्णः स्थातुं रणे ऽग्रतः
yat tatrāpi ca duṣṭātmā karṇo 'bhyadruhyata prabho aśaknuvaṃś cābhimanyoḥ karṇaḥ sthātuṃ raṇe 'grataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौभद्रशरनिर्भिन्नो विसंज्ञः शोणितोक्षितः निःश्वसन् क्रोधसंदीप्तो विमुखः सायकार्दितः
saubhadraśaranirbhinno visaṃjñaḥ śoṇitokṣitaḥ niḥśvasan krodhasaṃdīpto vimukhaḥ sāyakārditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपयानकृतोत्साहो निराशश् चापि जीविते तस्थौ सुविह्वलः संख्ये प्रहारजनितश्रमः
apayānakṛtotsāho nirāśaś cāpi jīvite tasthau suvihvalaḥ saṃkhye prahārajanitaśramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ द्रोणस्य समरे तत् कालसदृशं तदा श्रुत्वा कर्णो वचः क्रूरं ततश् चिच्छेद कार्मुकम्
atha droṇasya samare tat kālasadṛśaṃ tadā śrutvā karṇo vacaḥ krūraṃ tataś ciccheda kārmukam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् छिन्नायुधं तेन रणे पञ्च महारथाः स चैव निकृतिप्रज्ञः प्रावधीच् छरवृष्टिभिः
tataś chinnāyudhaṃ tena raṇe pañca mahārathāḥ sa caiva nikṛtiprajñaḥ prāvadhīc charavṛṣṭibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् च कर्णो ऽब्रवीत् कृष्णां सभायां परुषं वचः प्रमुखे पाण्डवेयानां कुरूणां च नृशंसवत्
yac ca karṇo 'bravīt kṛṣṇāṃ sabhāyāṃ paruṣaṃ vacaḥ pramukhe pāṇḍaveyānāṃ kurūṇāṃ ca nṛśaṃsavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनष्टाः पाण्डवाः कृष्णे शाश्वतं नरकं गताः पतिम् अन्यं पृथुश्रोणि वृणीष्व मितभाषिणि
vinaṣṭāḥ pāṇḍavāḥ kṛṣṇe śāśvataṃ narakaṃ gatāḥ patim anyaṃ pṛthuśroṇi vṛṇīṣva mitabhāṣiṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेखाभ्रु धृतराष्ट्रस्य दासी भूत्वा निवेशनम् प्रविशारालपक्ष्माक्षि न सन्ति पतयस् तव
lekhābhru dhṛtarāṣṭrasya dāsī bhūtvā niveśanam praviśārālapakṣmākṣi na santi patayas tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तवान् अधर्मज्ञस् तदा परमदुर्मतिः पापः पापं वचः कर्णः शृण्वतस् तव भारत
ity uktavān adharmajñas tadā paramadurmatiḥ pāpaḥ pāpaṃ vacaḥ karṇaḥ śṛṇvatas tava bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पापस्य तद् वाक्यं सुवर्णविकृताः शराः शमयन्तु शिलाधौतास् त्वयास्ता जीवितच्छिदः
tasya pāpasya tad vākyaṃ suvarṇavikṛtāḥ śarāḥ śamayantu śilādhautās tvayāstā jīvitacchidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यानि चान्यानि दुष्टात्मा पापानि कृतवांस् त्वयि तान्य् अद्य जीवितं चास्य शमयन्तु शरास् तव
yāni cānyāni duṣṭātmā pāpāni kṛtavāṃs tvayi tāny adya jīvitaṃ cāsya śamayantu śarās tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गाण्डीवप्रहितान् घोरान् अद्य गात्रैः स्पृशञ् शरान् कर्णः स्मरतु दुष्टात्मा वचनं द्रोणभीष्मयोः
gāṇḍīvaprahitān ghorān adya gātraiḥ spṛśañ śarān karṇaḥ smaratu duṣṭātmā vacanaṃ droṇabhīṣmayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवर्णपुङ्खा नाराचाः शत्रुघ्ना वैद्युतप्रभाः त्वयास्तास् तस्य मर्माणि भित्त्वा पास्यन्ति शोणितम्
suvarṇapuṅkhā nārācāḥ śatrughnā vaidyutaprabhāḥ tvayāstās tasya marmāṇi bhittvā pāsyanti śoṇitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उग्रास् त्वद्भुजनिर्मुक्ता मर्म भित्त्वा शिताः शराः अद्य कर्णं महावेगाः प्रेषयन्तु यमक्षयम्
ugrās tvadbhujanirmuktā marma bhittvā śitāḥ śarāḥ adya karṇaṃ mahāvegāḥ preṣayantu yamakṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य हाहाकृता दीना विषण्णास् त्वच्छरार्दिताः प्रपतन्तं रथात् कर्णं पश्यन्तु वसुधाधिपाः
adya hāhākṛtā dīnā viṣaṇṇās tvaccharārditāḥ prapatantaṃ rathāt karṇaṃ paśyantu vasudhādhipāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य स्वशोणिते मग्नं शयानं पतितं भुवि अपविद्धायुधं कर्णं पश्यन्तु सुहृदो निजाः
adya svaśoṇite magnaṃ śayānaṃ patitaṃ bhuvi apaviddhāyudhaṃ karṇaṃ paśyantu suhṛdo nijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्तिकक्ष्यो महान् अस्य भल्लेनोन्मथितस् त्वया प्रकम्पमानः पततु भूमाव् आधिरथेर् ध्वजः
hastikakṣyo mahān asya bhallenonmathitas tvayā prakampamānaḥ patatu bhūmāv ādhirather dhvajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया शरशतैश् छिन्नं रथं हेमविभूषितम् हतयोधं समुत्सृज्य भीतः शल्यः पलायताम्
tvayā śaraśataiś chinnaṃ rathaṃ hemavibhūṣitam hatayodhaṃ samutsṛjya bhītaḥ śalyaḥ palāyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सुयोधनो दृष्ट्वा हतम् आधिरथिं त्वया निराशो जीविते त्व् अद्य राज्ये चैव धनंजय
tataḥ suyodhano dṛṣṭvā hatam ādhirathiṃ tvayā nirāśo jīvite tv adya rājye caiva dhanaṃjaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते द्रवन्ति पाञ्चाला वध्यमानाः शितैः शरैः कर्णेन भरतश्रेष्ठ पाण्डवान् उज्जिहीर्षवः
ete dravanti pāñcālā vadhyamānāḥ śitaiḥ śaraiḥ karṇena bharataśreṣṭha pāṇḍavān ujjihīrṣavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाञ्चालान् द्रौपदेयांश् च धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ धृष्टद्युम्नतनूजांश् च शतानीकं च नाकुलिम्
pāñcālān draupadeyāṃś ca dhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍinau dhṛṣṭadyumnatanūjāṃś ca śatānīkaṃ ca nākulim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नकुलं सहदेवं च दुर्मुखं जनमेजयम् सुवर्माणं सात्यकिं च विद्धि कर्णवशं गतान्
nakulaṃ sahadevaṃ ca durmukhaṃ janamejayam suvarmāṇaṃ sātyakiṃ ca viddhi karṇavaśaṃ gatān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्याहतानां कर्णेन पाञ्चालानां महारणे श्रूयते निनदो घोरस् त्वद्बन्धूनां परंतप
abhyāhatānāṃ karṇena pāñcālānāṃ mahāraṇe śrūyate ninado ghoras tvadbandhūnāṃ paraṃtapa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न त्व् एव भीताः पाञ्चालाः कथं चित् स्युः पराङ्मुखाः न हि मृत्युं महेष्वासा गणयन्ति महारथाः
na tv eva bhītāḥ pāñcālāḥ kathaṃ cit syuḥ parāṅmukhāḥ na hi mṛtyuṃ maheṣvāsā gaṇayanti mahārathāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एकः पाण्डवीं सेनां शरौघैः समवेष्टयत् तं समासाद्य पाञ्चाला भीष्मं नासन् पराङ्मुखाः
ya ekaḥ pāṇḍavīṃ senāṃ śaraughaiḥ samaveṣṭayat taṃ samāsādya pāñcālā bhīṣmaṃ nāsan parāṅmukhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा ज्वलन्तम् अस्त्राग्निं गुरुं सर्वधनुष्मताम् निर्दहन्तं समारोहन् दुर्धर्षं द्रोणम् ओजसा
tathā jvalantam astrāgniṃ guruṃ sarvadhanuṣmatām nirdahantaṃ samārohan durdharṣaṃ droṇam ojasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते नित्यम् उदिता जेतुं युद्धे शत्रून् अरिंदमाः न जात्व् आधिरथेर् भीताः पाञ्चालाः स्युः पराङ्मुखाः
te nityam uditā jetuṃ yuddhe śatrūn ariṃdamāḥ na jātv ādhirather bhītāḥ pāñcālāḥ syuḥ parāṅmukhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषाम् आपततां शूरः पाञ्चालानां तरस्विनाम् आदत्ते ऽसूञ् शरैः कर्णः पतंगानाम् इवानलः
teṣām āpatatāṃ śūraḥ pāñcālānāṃ tarasvinām ādatte 'sūñ śaraiḥ karṇaḥ pataṃgānām ivānalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तांस् तथाभिमुखान् वीरान् मित्रार्थे त्यक्तजीवितान् क्षयं नयति राधेयः पाञ्चालाञ् शतशो रणे
tāṃs tathābhimukhān vīrān mitrārthe tyaktajīvitān kṣayaṃ nayati rādheyaḥ pāñcālāñ śataśo raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्त्रं हि रामात् कर्णेन भार्गवाद् ऋषिसत्तमात् यद् उपात्तं पुरा घोरं तस्य रूपम् उदीर्यते
astraṃ hi rāmāt karṇena bhārgavād ṛṣisattamāt yad upāttaṃ purā ghoraṃ tasya rūpam udīryate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तापनं सर्वसैन्यानां घोररूपं सुदारुणम् समावृत्य महासेनां ज्वलति स्वेन तेजसा
tāpanaṃ sarvasainyānāṃ ghorarūpaṃ sudāruṇam samāvṛtya mahāsenāṃ jvalati svena tejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते चरन्ति संग्रामे कर्णचापच्युताः शराः भ्रमराणाम् इव व्रातास् तापयन्तः स्म तावकान्
ete caranti saṃgrāme karṇacāpacyutāḥ śarāḥ bhramarāṇām iva vrātās tāpayantaḥ sma tāvakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते चरन्ति पाञ्चाला दिक्षु सर्वासु भारत कर्णास्त्रं समरे प्राप्य दुर्निवारम् अनात्मभिः
ete caranti pāñcālā dikṣu sarvāsu bhārata karṇāstraṃ samare prāpya durnivāram anātmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष भीमो दृढक्रोधो वृतः पार्थ समन्ततः सृञ्जयैर् योधयन् कर्णं पीड्यते स्म शितैः शरैः
eṣa bhīmo dṛḍhakrodho vṛtaḥ pārtha samantataḥ sṛñjayair yodhayan karṇaṃ pīḍyate sma śitaiḥ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाण्डवान् सृञ्जयांश् चैव पाञ्चालांश् चैव भारत हन्याद् उपेक्षितः कर्णो रोगो देहम् इवाततः
pāṇḍavān sṛñjayāṃś caiva pāñcālāṃś caiva bhārata hanyād upekṣitaḥ karṇo rogo deham ivātataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नान्यं त्वत्तो ऽभिपश्यामि योधं यौधिष्ठिरे बले यः समासाद्य राधेयं स्वस्तिमान् आव्रजेद् गृहम्
nānyaṃ tvatto 'bhipaśyāmi yodhaṃ yaudhiṣṭhire bale yaḥ samāsādya rādheyaṃ svastimān āvrajed gṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अद्य निशितैर् बाणैर् निहत्य भरतर्षभ यथाप्रतिज्ञं पार्थ त्वं कृत्वा कीर्तिम् अवाप्नुहि
tam adya niśitair bāṇair nihatya bharatarṣabha yathāpratijñaṃ pārtha tvaṃ kṛtvā kīrtim avāpnuhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं हि शक्तो रणे जेतुं सकर्णान् अपि कौरवान् नान्यो युधि युधां श्रेष्ठ सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते
tvaṃ hi śakto raṇe jetuṃ sakarṇān api kauravān nānyo yudhi yudhāṃ śreṣṭha satyam etad bravīmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् कृत्वा महत् कर्म हत्वा कर्णं महारथम् कृतार्थः सफलः पार्थ सुखी भव नरोत्तम
etat kṛtvā mahat karma hatvā karṇaṃ mahāratham kṛtārthaḥ saphalaḥ pārtha sukhī bhava narottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.