Library·Mahābhārata (critical edition)·8·8.55

Mahābhārata (critical edition) 8.55

संजय उवाच श्रुत्वा च रथनिर्घोषं सिंहनादं च संयुगे अर्जुनः प्राह गोविन्दं शीघ्रं चोदय वाजिनः

saṃjaya uvāca śrutvā ca rathanirghoṣaṃ siṃhanādaṃ ca saṃyuge arjunaḥ prāha govindaṃ śīghraṃ codaya vājinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा गोविन्दो ऽर्जुनम् अब्रवीत् एष गच्छामि सुक्षिप्रं यत्र भीमो व्यवस्थितः

arjunasya vacaḥ śrutvā govindo 'rjunam abravīt eṣa gacchāmi sukṣipraṃ yatra bhīmo vyavasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयान्तम् अश्वैर् हिमशङ्खवर्णैः; सुवर्णमुक्तामणिजालनद्धैः जम्भं जिघांसुं प्रगृहीतवज्रं; जयाय देवेन्द्रम् इवोग्रमन्युम्

āyāntam aśvair himaśaṅkhavarṇaiḥ; suvarṇamuktāmaṇijālanaddhaiḥ jambhaṃ jighāṃsuṃ pragṛhītavajraṃ; jayāya devendram ivogramanyum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथाश्वमातङ्गपदातिसंघा; बाणस्वनैर् नेमिखुरस्वनैश् च संनादयन्तो वसुधां दिशश् च; क्रुद्धा नृसिंहा जयम् अभ्युदीयुः

rathāśvamātaṅgapadātisaṃghā; bāṇasvanair nemikhurasvanaiś ca saṃnādayanto vasudhāṃ diśaś ca; kruddhā nṛsiṃhā jayam abhyudīyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां च पार्थस्य महत् तदासीद्; देहासुपाप्मक्षपणं सुयुद्धम् त्रैलोक्यहेतोर् असुरैर् यथासीद्; देवस्य विष्णोर् जयतां वरस्य

teṣāṃ ca pārthasya mahat tadāsīd; dehāsupāpmakṣapaṇaṃ suyuddham trailokyahetor asurair yathāsīd; devasya viṣṇor jayatāṃ varasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैर् अस्तम् उच्चावचम् आयुधौघम्; एकः प्रचिच्छेद किरीटमाली क्षुरार्धचन्द्रैर् निशितैश् च बाणैः; शिरांसि तेषां बहुधा च बाहून्

tair astam uccāvacam āyudhaugham; ekaḥ praciccheda kirīṭamālī kṣurārdhacandrair niśitaiś ca bāṇaiḥ; śirāṃsi teṣāṃ bahudhā ca bāhūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छत्राणि वालव्यजनानि केतून्; अश्वान् रथान् पत्तिगणान् द्विपांश् च ते पेतुर् उर्व्यां बहुधा विरूपा; वातप्रभग्नानि यथा वनानि

chatrāṇi vālavyajanāni ketūn; aśvān rathān pattigaṇān dvipāṃś ca te petur urvyāṃ bahudhā virūpā; vātaprabhagnāni yathā vanāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णजालावतता महागजाः; सवैजयन्तीध्वजयोधकल्पिताः सुवर्णपुङ्खैर् इषुभिः समाचिताश्; चकाशिरे प्रज्वलिता यथाचलाः

suvarṇajālāvatatā mahāgajāḥ; savaijayantīdhvajayodhakalpitāḥ suvarṇapuṅkhair iṣubhiḥ samācitāś; cakāśire prajvalitā yathācalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदार्य नागांश् च रथांश् च वाजिनः; शरोत्तमैर् वासववज्रसंनिभैः द्रुतं ययौ कर्णजिघांसया तथा; यथा मरुत्वान् बलभेदने पुरा

vidārya nāgāṃś ca rathāṃś ca vājinaḥ; śarottamair vāsavavajrasaṃnibhaiḥ drutaṃ yayau karṇajighāṃsayā tathā; yathā marutvān balabhedane purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स पुरुषव्याघ्रः सूतसैन्यम् अरिंदम प्रविवेश महाबाहुर् मकरः सागरं यथा

tataḥ sa puruṣavyāghraḥ sūtasainyam ariṃdama praviveśa mahābāhur makaraḥ sāgaraṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा तावका राजन् रथपत्तिसमन्विताः गजाश्वसादिबहुलाः पाण्डवं समुपाद्रवन्

taṃ dṛṣṭvā tāvakā rājan rathapattisamanvitāḥ gajāśvasādibahulāḥ pāṇḍavaṃ samupādravan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राभिद्रवतां पार्थम् आरावः सुमहान् अभूत् सागरस्येव मत्तस्य यथा स्यात् सलिलस्वनः

tatrābhidravatāṃ pārtham ārāvaḥ sumahān abhūt sāgarasyeva mattasya yathā syāt salilasvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते तु तं पुरुषव्याघ्रं व्याघ्रा इव महारथाः अभ्यद्रवन्त संग्रामे त्यक्त्वा प्राणकृतं भयम्

te tu taṃ puruṣavyāghraṃ vyāghrā iva mahārathāḥ abhyadravanta saṃgrāme tyaktvā prāṇakṛtaṃ bhayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषाम् आपततां तत्र शरवर्षाणि मुञ्चताम् अर्जुनो व्यधमत् सैन्यं महावातो घनान् इव

teṣām āpatatāṃ tatra śaravarṣāṇi muñcatām arjuno vyadhamat sainyaṃ mahāvāto ghanān iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ऽर्जुनं सहिता भूत्वा रथवंशैः प्रहारिणः अभियाय महेष्वासा विव्यधुर् निशितैः शरैः

te 'rjunaṃ sahitā bhūtvā rathavaṃśaiḥ prahāriṇaḥ abhiyāya maheṣvāsā vivyadhur niśitaiḥ śaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽर्जुनः सहस्राणि रथवारणवाजिनाम् प्रेषयाम् आस विशिखैर् यमस्य सदनं प्रति

tato 'rjunaḥ sahasrāṇi rathavāraṇavājinām preṣayām āsa viśikhair yamasya sadanaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते वध्यमानाः समरे पार्थचापच्युतैः शरैः तत्र तत्र स्म लीयन्ते भये जाते महारथाः

te vadhyamānāḥ samare pārthacāpacyutaiḥ śaraiḥ tatra tatra sma līyante bhaye jāte mahārathāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां चतुःशतान् वीरान् यतमानान् महारथान् अर्जुनो निशितैर् बाणैर् अनयद् यमसादनम्

teṣāṃ catuḥśatān vīrān yatamānān mahārathān arjuno niśitair bāṇair anayad yamasādanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते वध्यमानाः समरे नानालिङ्गैः शितैः शरैः अर्जुनं समभित्यज्य दुद्रुवुर् वै दिशो भयात्

te vadhyamānāḥ samare nānāliṅgaiḥ śitaiḥ śaraiḥ arjunaṃ samabhityajya dudruvur vai diśo bhayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां शब्दो महान् आसीद् द्रवतां वाहिनीमुखे महौघस्येव भद्रं ते गिरिम् आसाद्य दीर्यतः

teṣāṃ śabdo mahān āsīd dravatāṃ vāhinīmukhe mahaughasyeva bhadraṃ te girim āsādya dīryataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां तु सेनां भृशं विद्ध्वा द्रावयित्वार्जुनः शरैः प्रायाद् अभिमुखः पार्थः सूतानीकानि मारिष

tāṃ tu senāṃ bhṛśaṃ viddhvā drāvayitvārjunaḥ śaraiḥ prāyād abhimukhaḥ pārthaḥ sūtānīkāni māriṣa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य शब्दो महान् आसीत् परान् अभिमुखस्य वै गरुडस्येव पततः पन्नगार्थे यथा पुरा

tasya śabdo mahān āsīt parān abhimukhasya vai garuḍasyeva patataḥ pannagārthe yathā purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं तु शब्दम् अभिश्रुत्य भीमसेनो महाबलः बभूव परमप्रीतः पार्थदर्शनलालसः

taṃ tu śabdam abhiśrutya bhīmaseno mahābalaḥ babhūva paramaprītaḥ pārthadarśanalālasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वैव पार्थम् आयान्तं भीमसेनः प्रतापवान् त्यक्त्वा प्राणान् महाराज सेनां तव ममर्द ह

śrutvaiva pārtham āyāntaṃ bhīmasenaḥ pratāpavān tyaktvā prāṇān mahārāja senāṃ tava mamarda ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वायुवेगप्रतिमो वायुवेगसमो जवे वायुवद् व्यचरद् भीमो वायुपुत्रः प्रतापवान्

sa vāyuvegapratimo vāyuvegasamo jave vāyuvad vyacarad bhīmo vāyuputraḥ pratāpavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनार्द्यमाना राजेन्द्र सेना तव विशां पते व्यभ्राम्यत महाराज भिन्ना नौर् इव सागरे

tenārdyamānā rājendra senā tava viśāṃ pate vyabhrāmyata mahārāja bhinnā naur iva sāgare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां तु सेनां तदा भीमो दर्शयन् पाणिलाघवम् शरैर् अवचकर्तोग्रैः प्रेषयिष्यन् यमक्षयम्

tāṃ tu senāṃ tadā bhīmo darśayan pāṇilāghavam śarair avacakartograiḥ preṣayiṣyan yamakṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र भारत भीमस्य बलं दृष्ट्वातिमानुषम् व्यत्रस्यन्त रणे योधाः कालस्येव युगक्षये

tatra bhārata bhīmasya balaṃ dṛṣṭvātimānuṣam vyatrasyanta raṇe yodhāḥ kālasyeva yugakṣaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथार्दितान् भीमबलान् भीमसेनेन भारत दृष्ट्वा दुर्योधनो राजा इदं वचनम् अब्रवीत्

tathārditān bhīmabalān bhīmasenena bhārata dṛṣṭvā duryodhano rājā idaṃ vacanam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैनिकान् स महेष्वासो योधांश् च भरतर्षभ समादिशद् रणे सर्वान् हत भीमम् इति स्म ह तस्मिन् हते हतं मन्ये सर्वसैन्यम् अशेषतः

sainikān sa maheṣvāso yodhāṃś ca bharatarṣabha samādiśad raṇe sarvān hata bhīmam iti sma ha tasmin hate hataṃ manye sarvasainyam aśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिगृह्य च ताम् आज्ञां तव पुत्रस्य पार्थिवाः भीमं प्रच्छादयाम् आसुः शरवर्षैः समन्ततः

pratigṛhya ca tām ājñāṃ tava putrasya pārthivāḥ bhīmaṃ pracchādayām āsuḥ śaravarṣaiḥ samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजाश् च बहुला राजन् नराश् च जयगृद्धिनः रथा हयाश् च राजेन्द्र परिवव्रुर् वृकोदरम्

gajāś ca bahulā rājan narāś ca jayagṛddhinaḥ rathā hayāś ca rājendra parivavrur vṛkodaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तैः परिवृतः शूरैः शूरो राजन् समन्ततः शुशुभे भरतश्रेष्ठ नक्षत्रैर् इव चन्द्रमाः

sa taiḥ parivṛtaḥ śūraiḥ śūro rājan samantataḥ śuśubhe bharataśreṣṭha nakṣatrair iva candramāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स रराज तथा संख्ये दर्शनीयो नरोत्तमः निर्विशेषं महाराज यथा हि विजयस् तथा

sa rarāja tathā saṃkhye darśanīyo narottamaḥ nirviśeṣaṃ mahārāja yathā hi vijayas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र ते पार्थिवाः सर्वे शरवृष्टीः समासृजन् क्रोधरक्तेक्षणाः क्रूरा हन्तुकामा वृकोदरम्

tatra te pārthivāḥ sarve śaravṛṣṭīḥ samāsṛjan krodharaktekṣaṇāḥ krūrā hantukāmā vṛkodaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स विदार्य महासेनां शरैः संनतपर्वभिः निश्चक्राम रणाद् भीमो मत्स्यो जालाद् इवाम्भसि

sa vidārya mahāsenāṃ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ niścakrāma raṇād bhīmo matsyo jālād ivāmbhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हत्वा दश सहस्राणि गजानाम् अनिवर्तिनाम् नृणां शतसहस्रे द्वे द्वे शते चैव भारत

hatvā daśa sahasrāṇi gajānām anivartinām nṛṇāṃ śatasahasre dve dve śate caiva bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्च चाश्वसहस्राणि रथानां शतम् एव च हत्वा प्रास्यन्दयद् भीमो नदीं शोणितकर्दमाम्

pañca cāśvasahasrāṇi rathānāṃ śatam eva ca hatvā prāsyandayad bhīmo nadīṃ śoṇitakardamām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोणितोदां रथावर्तां हस्तिग्राहसमाकुलाम् नरमीनाम् अश्वनक्रां केशशैवलशाद्वलाम्

śoṇitodāṃ rathāvartāṃ hastigrāhasamākulām naramīnām aśvanakrāṃ keśaśaivalaśādvalām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संछिन्नभुजनागेन्द्रां बहुरत्नापहारिणीम् ऊरुग्राहां मज्जपङ्कां शीर्षोपलसमाकुलाम्

saṃchinnabhujanāgendrāṃ bahuratnāpahāriṇīm ūrugrāhāṃ majjapaṅkāṃ śīrṣopalasamākulām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनुष्काशां शरावापां गदापरिघकेतनाम् योधव्रातवतीं संख्ये वहन्तीं यमसादनम्

dhanuṣkāśāṃ śarāvāpāṃ gadāparighaketanām yodhavrātavatīṃ saṃkhye vahantīṃ yamasādanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणेन पुरुषव्याघ्रः प्रावर्तयत निम्नगाम् यथा वैतरणीम् उग्रां दुस्तराम् अकृतात्मभिः

kṣaṇena puruṣavyāghraḥ prāvartayata nimnagām yathā vaitaraṇīm ugrāṃ dustarām akṛtātmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतो यतः पाण्डवेयः प्रवृत्तो रथसत्तमः ततस् ततो ऽपातयत योधाञ् शतसहस्रशः

yato yataḥ pāṇḍaveyaḥ pravṛtto rathasattamaḥ tatas tato 'pātayata yodhāñ śatasahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं दृष्ट्वा कृतं कर्म भीमसेनेन संयुगे दुर्योधनो महाराज शकुनिं वाक्यम् अब्रवीत्

evaṃ dṛṣṭvā kṛtaṃ karma bhīmasenena saṃyuge duryodhano mahārāja śakuniṃ vākyam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जय मातुल संग्रामे भीमसेनं महाबलम् अस्मिञ् जिते जितं मन्ये पाण्डवेयं महाबलम्

jaya mātula saṃgrāme bhīmasenaṃ mahābalam asmiñ jite jitaṃ manye pāṇḍaveyaṃ mahābalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रायान् महाराज सौबलेयः प्रतापवान् रणाय महते युक्तो भ्रातृभिः परिवारितः

tataḥ prāyān mahārāja saubaleyaḥ pratāpavān raṇāya mahate yukto bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स समासाद्य संग्रामे भीमं भीमपराक्रमम् वारयाम् आस तं वीरो वेलेव मकरालयम् स न्यवर्तत तं भीमो वार्यमाणः शितैः शरैः

sa samāsādya saṃgrāme bhīmaṃ bhīmaparākramam vārayām āsa taṃ vīro veleva makarālayam sa nyavartata taṃ bhīmo vāryamāṇaḥ śitaiḥ śaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शकुनिस् तस्य राजेन्द्र वामे पार्श्वे स्तनान्तरे प्रेषयाम् आस नाराचान् रुक्मपुङ्खाञ् शिलाशितान्

śakunis tasya rājendra vāme pārśve stanāntare preṣayām āsa nārācān rukmapuṅkhāñ śilāśitān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्म भित्त्वा तु सौवर्णं बाणास् तस्य महात्मनः न्यमज्जन्त महाराज कङ्कबर्हिणवाससः

varma bhittvā tu sauvarṇaṃ bāṇās tasya mahātmanaḥ nyamajjanta mahārāja kaṅkabarhiṇavāsasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽतिविद्धो रणे भीमः शरं हेमविभूषितम् प्रेषयाम् आस सहसा सौबलं प्रति भारत

so 'tividdho raṇe bhīmaḥ śaraṃ hemavibhūṣitam preṣayām āsa sahasā saubalaṃ prati bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आयान्तं शरं घोरं शकुनिः शत्रुतापनः चिच्छेद शतधा राजन् कृतहस्तो महाबलः

tam āyāntaṃ śaraṃ ghoraṃ śakuniḥ śatrutāpanaḥ ciccheda śatadhā rājan kṛtahasto mahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् निपतिते भूमौ भीमः क्रुद्धो विशां पते धनुश् चिच्छेद भल्लेन सौबलस्य हसन्न् इव

tasmin nipatite bhūmau bhīmaḥ kruddho viśāṃ pate dhanuś ciccheda bhallena saubalasya hasann iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अपास्य धनुश् छिन्नं सौबलेयः प्रतापवान् अन्यद् आदत्त वेगेन धनुर् भल्लांश् च षोडश

tad apāsya dhanuś chinnaṃ saubaleyaḥ pratāpavān anyad ādatta vegena dhanur bhallāṃś ca ṣoḍaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैस् तस्य तु महाराज भल्लैः संनतपर्वभिः चतुर्भिः सारथिं ह्य् आर्च्छद् भीमं पञ्चभिर् एव च

tais tasya tu mahārāja bhallaiḥ saṃnataparvabhiḥ caturbhiḥ sārathiṃ hy ārcchad bhīmaṃ pañcabhir eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्वजम् एकेन चिच्छेद छत्रं द्वाभ्यां विशां पते चतुर्भिश् चतुरो वाहान् विव्याध सुबलात्मजः

dhvajam ekena ciccheda chatraṃ dvābhyāṃ viśāṃ pate caturbhiś caturo vāhān vivyādha subalātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः क्रुद्धो महाराज भीमसेनः प्रतापवान् शक्तिं चिक्षेप समरे रुक्मदण्डाम् अयस्मयीम्

tataḥ kruddho mahārāja bhīmasenaḥ pratāpavān śaktiṃ cikṣepa samare rukmadaṇḍām ayasmayīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा भीमभुजनिर्मुक्ता नागजिह्वेव चञ्चला निपपात रथे तूर्णं सौबलस्य महात्मनः

sā bhīmabhujanirmuktā nāgajihveva cañcalā nipapāta rathe tūrṇaṃ saubalasya mahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् ताम् एव संगृह्य शक्तिं कनकभूषणाम् भीमसेनाय चिक्षेप क्रुद्धरूपो विशां पते

tatas tām eva saṃgṛhya śaktiṃ kanakabhūṣaṇām bhīmasenāya cikṣepa kruddharūpo viśāṃ pate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा निर्भिद्य भुजं सव्यं पाण्डवस्य महात्मनः पपात च ततो भूमौ यथा विद्युन् नभश्च्युता

sā nirbhidya bhujaṃ savyaṃ pāṇḍavasya mahātmanaḥ papāta ca tato bhūmau yathā vidyun nabhaścyutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोत्क्रुष्टं महाराज धार्तराष्ट्रैः समन्ततः न तु तं ममृषे भीमः सिंहनादं तरस्विनाम्

athotkruṣṭaṃ mahārāja dhārtarāṣṭraiḥ samantataḥ na tu taṃ mamṛṣe bhīmaḥ siṃhanādaṃ tarasvinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स संगृह्य धनुः सज्यं त्वरमाणो महारथः मुहूर्ताद् इव राजेन्द्र छादयाम् आस सायकैः सौबलस्य बलं संख्ये त्यक्त्वात्मानं महाबलः

sa saṃgṛhya dhanuḥ sajyaṃ tvaramāṇo mahārathaḥ muhūrtād iva rājendra chādayām āsa sāyakaiḥ saubalasya balaṃ saṃkhye tyaktvātmānaṃ mahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याश्वांश् चतुरो हत्वा सूतं चैव विशां पते ध्वजं चिच्छेद भल्लेन त्वरमाणः पराक्रमी

tasyāśvāṃś caturo hatvā sūtaṃ caiva viśāṃ pate dhvajaṃ ciccheda bhallena tvaramāṇaḥ parākramī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हताश्वं रथम् उत्सृज्य त्वरमाणो नरोत्तमः तस्थौ विस्फारयंश् चापं क्रोधरक्तेक्षणः श्वसन् शरैश् च बहुधा राजन् भीमम् आर्च्छत् समन्ततः

hatāśvaṃ ratham utsṛjya tvaramāṇo narottamaḥ tasthau visphārayaṃś cāpaṃ krodharaktekṣaṇaḥ śvasan śaraiś ca bahudhā rājan bhīmam ārcchat samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिहत्य तु वेगेन भीमसेनः प्रतापवान् धनुश् चिच्छेद संक्रुद्धो विव्याध च शितैः शरैः

pratihatya tu vegena bhīmasenaḥ pratāpavān dhanuś ciccheda saṃkruddho vivyādha ca śitaiḥ śaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुकर्शनः निपपात ततो भूमौ किं चित् प्राणो नराधिप

so 'tividdho balavatā śatruṇā śatrukarśanaḥ nipapāta tato bhūmau kiṃ cit prāṇo narādhipa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तं विह्वलं ज्ञात्वा पुत्रस् तव विशां पते अपोवाह रथेनाजौ भीमसेनस्य पश्यतः

tatas taṃ vihvalaṃ jñātvā putras tava viśāṃ pate apovāha rathenājau bhīmasenasya paśyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथस्थे तु नरव्याघ्रे धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखाः प्रदुद्रुवुर् दिशो भीता भीमाज् जाते महाभये

rathasthe tu naravyāghre dhārtarāṣṭrāḥ parāṅmukhāḥ pradudruvur diśo bhītā bhīmāj jāte mahābhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौबले निर्जिते राजन् भीमसेनेन धन्विना भयेन महता भग्नः पुत्रो दुर्योधनस् तव अपायाज् जवनैर् अश्वैः सापेक्षो मातुलं प्रति

saubale nirjite rājan bhīmasenena dhanvinā bhayena mahatā bhagnaḥ putro duryodhanas tava apāyāj javanair aśvaiḥ sāpekṣo mātulaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पराङ्मुखं तु राजानं दृष्ट्वा सैन्यानि भारत विप्रजग्मुः समुत्सृज्य द्वैरथानि समन्ततः

parāṅmukhaṃ tu rājānaṃ dṛṣṭvā sainyāni bhārata viprajagmuḥ samutsṛjya dvairathāni samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् दृष्ट्वातिरथान् सर्वान् धार्तराष्ट्रान् पराङ्मुखान् जवेनाभ्यपतद् भीमः किरञ् शरशतान् बहून्

tān dṛṣṭvātirathān sarvān dhārtarāṣṭrān parāṅmukhān javenābhyapatad bhīmaḥ kirañ śaraśatān bahūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते वध्यमाना भीमेन धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखाः कर्णम् आसाद्य समरे स्थिता राजन् समन्ततः स हि तेषां महावीर्यो द्वीपो ऽभूत् सुमहाबलः

te vadhyamānā bhīmena dhārtarāṣṭrāḥ parāṅmukhāḥ karṇam āsādya samare sthitā rājan samantataḥ sa hi teṣāṃ mahāvīryo dvīpo 'bhūt sumahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिन्ननौका यथा राजन् द्वीपम् आसाद्य निर्वृताः भवन्ति पुरुषव्याघ्र नाविकाः कालपर्यये

bhinnanaukā yathā rājan dvīpam āsādya nirvṛtāḥ bhavanti puruṣavyāghra nāvikāḥ kālaparyaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा कर्णं समासाद्य तावका भरतर्षभ समाश्वस्ताः स्थिता राजन् संप्रहृष्टाः परस्परम् समाजग्मुश् च युद्धाय मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्

tathā karṇaṃ samāsādya tāvakā bharatarṣabha samāśvastāḥ sthitā rājan saṃprahṛṣṭāḥ parasparam samājagmuś ca yuddhāya mṛtyuṃ kṛtvā nivartanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.