Library·Mahābhārata (critical edition)·8·8.59
संजय उवाच तं तु यान्तं महावेगैर् अश्वैः कपिवरध्वजम् युद्धायाभ्यद्रवन् वीराः कुरूणां नवती रथाः परिवव्रुर् नरव्याघ्रा नरव्याघ्रं रणे ऽर्जुनम्
saṃjaya uvāca taṃ tu yāntaṃ mahāvegair aśvaiḥ kapivaradhvajam yuddhāyābhyadravan vīrāḥ kurūṇāṃ navatī rathāḥ parivavrur naravyāghrā naravyāghraṃ raṇe 'rjunam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णः श्वेतान् महावेगान् अश्वान् कनकभूषणान् मुक्ताजालप्रतिच्छन्नान् प्रैषीत् कर्णरथं प्रति
kṛṣṇaḥ śvetān mahāvegān aśvān kanakabhūṣaṇān muktājālapraticchannān praiṣīt karṇarathaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कर्णरथं यान्तम् अरीन् घ्नन्तं धनंजयम् बाणवर्षैर् अभिघ्नन्तः संशप्तकरथा ययुः
tataḥ karṇarathaṃ yāntam arīn ghnantaṃ dhanaṃjayam bāṇavarṣair abhighnantaḥ saṃśaptakarathā yayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वरमाणांस् तु तान् सर्वान् ससूतेष्वसनध्वजान् जघान नवतिं वीरान् अर्जुनो निशितैः शरैः
tvaramāṇāṃs tu tān sarvān sasūteṣvasanadhvajān jaghāna navatiṃ vīrān arjuno niśitaiḥ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते ऽपतन्त हता बाणैर् नानारूपैः किरीटिना सविमाना यथा सिद्धाः स्वर्गात् पुण्यक्षये तथा
te 'patanta hatā bāṇair nānārūpaiḥ kirīṭinā savimānā yathā siddhāḥ svargāt puṇyakṣaye tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सरथनागाश्वाः कुरवः कुरुसत्तम निर्भया भरतश्रेष्ठम् अभ्यवर्तन्त फल्गुनम्
tataḥ sarathanāgāśvāḥ kuravaḥ kurusattama nirbhayā bharataśreṣṭham abhyavartanta phalgunam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् आयस्तम् अमुक्तास्त्रम् उदीर्णवरवारणम् पुत्राणां ते महत् सैन्यं समरौत्सीद् धनंजयः
tad āyastam amuktāstram udīrṇavaravāraṇam putrāṇāṃ te mahat sainyaṃ samarautsīd dhanaṃjayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्त्यृष्टितोमरप्रासैर् गदानिस्त्रिंशसायकैः प्राच्छादयन् महेष्वासाः कुरवः कुरुनन्दनम्
śaktyṛṣṭitomaraprāsair gadānistriṃśasāyakaiḥ prācchādayan maheṣvāsāḥ kuravaḥ kurunandanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां कुरूणां प्रविततां शस्त्रवृष्टिं समुद्यताम् व्यधमत् पाण्डवो बाणैस् तमः सूर्य इवांशुभिः
tāṃ kurūṇāṃ pravitatāṃ śastravṛṣṭiṃ samudyatām vyadhamat pāṇḍavo bāṇais tamaḥ sūrya ivāṃśubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो म्लेच्छाः स्थितैर् मत्तैस् त्रयोदशशतैर् गजैः पार्श्वतो ऽभ्यहनन् पार्थं तव पुत्रस्य शासनात्
tato mlecchāḥ sthitair mattais trayodaśaśatair gajaiḥ pārśvato 'bhyahanan pārthaṃ tava putrasya śāsanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णिनालीकनाराचैस् तोमरैः प्रासशक्तिभिः कम्पनैर् भिण्डिपालैश् च रथस्थं पार्थम् आर्दयन्
karṇinālīkanārācais tomaraiḥ prāsaśaktibhiḥ kampanair bhiṇḍipālaiś ca rathasthaṃ pārtham ārdayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम् अस्त्रवृष्टिं प्रहितां द्विपस्थैर् यवनैः स्मयन् चिच्छेद निशितैर् भल्लैर् अर्धचन्द्रैश् च फल्गुनः
tām astravṛṣṭiṃ prahitāṃ dvipasthair yavanaiḥ smayan ciccheda niśitair bhallair ardhacandraiś ca phalgunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तान् द्विरदान् सर्वान् नानालिङ्गैर् महाशरैः सपताकान् सहारोहान् गिरीन् वज्रैर् इवाभिनत्
atha tān dviradān sarvān nānāliṅgair mahāśaraiḥ sapatākān sahārohān girīn vajrair ivābhinat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते हेमपुङ्खैर् इषुभिर् आचिता हेममालिनः हताः पेतुर् महानागाः साग्निज्वाला इवाद्रयः
te hemapuṅkhair iṣubhir ācitā hemamālinaḥ hatāḥ petur mahānāgāḥ sāgnijvālā ivādrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गाण्डीवनिर्घोषो महान् आसीद् विशां पते स्तनतां कूजतां चैव मनुष्यगजवाजिनाम्
tato gāṇḍīvanirghoṣo mahān āsīd viśāṃ pate stanatāṃ kūjatāṃ caiva manuṣyagajavājinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुञ्जराश् च हता राजन् प्राद्रवंस् ते समन्ततः अश्वाश् च पर्यधावन्त हतारोहा दिशो दश
kuñjarāś ca hatā rājan prādravaṃs te samantataḥ aśvāś ca paryadhāvanta hatārohā diśo daśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथा हीना महाराज रथिभिर् वाजिभिस् तथा गन्धर्वनगराकारा दृश्यन्ते स्म सहस्रशः
rathā hīnā mahārāja rathibhir vājibhis tathā gandharvanagarākārā dṛśyante sma sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वारोहा महाराज धावमानास् ततस् ततः तत्र तत्रैव दृश्यन्ते पतिताः पार्थसायकैः
aśvārohā mahārāja dhāvamānās tatas tataḥ tatra tatraiva dṛśyante patitāḥ pārthasāyakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् क्षणे पाण्डवस्य बाह्वोर् बलम् अदृश्यत यत् सादिनो वारणांश् च रथांश् चैको ऽजयद् युधि
tasmin kṣaṇe pāṇḍavasya bāhvor balam adṛśyata yat sādino vāraṇāṃś ca rathāṃś caiko 'jayad yudhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् त्र्यङ्गेण महता बलेन भरतर्षभ दृष्ट्वा परिवृतं राजन् भीमसेनः किरीटिनम्
tatas tryaṅgeṇa mahatā balena bharatarṣabha dṛṣṭvā parivṛtaṃ rājan bhīmasenaḥ kirīṭinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हतावशेषान् उत्सृज्य त्वदीयान् कति चिद् रथान् जवेनाभ्यद्रवद् राजन् धनंजयरथं प्रति
hatāvaśeṣān utsṛjya tvadīyān kati cid rathān javenābhyadravad rājan dhanaṃjayarathaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तत् प्राद्रवत् सैन्यं हतभूयिष्ठम् आतुरम् दृष्ट्वा यद् अर्जुनं भीमो जगाम भ्रातरं प्रति
tatas tat prādravat sainyaṃ hatabhūyiṣṭham āturam dṛṣṭvā yad arjunaṃ bhīmo jagāma bhrātaraṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हतावशिष्टांस् तुरगान् अर्जुनेन महाजवान् भीमो व्यधमद् अभ्रान्तो गदापाणिर् महाहवे
hatāvaśiṣṭāṃs turagān arjunena mahājavān bhīmo vyadhamad abhrānto gadāpāṇir mahāhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालरात्रिम् इवात्युग्रां नरनागाश्वभोजनाम् प्राकाराट्टपुरद्वारदारणीम् अतिदारुणाम्
kālarātrim ivātyugrāṃ naranāgāśvabhojanām prākārāṭṭapuradvāradāraṇīm atidāruṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गदां नृनागाश्वेष्व् आशु भीमो व्यवासृजत् सा जघान बहून् अश्वान् अश्वारोहांश् च मारिष
tato gadāṃ nṛnāgāśveṣv āśu bhīmo vyavāsṛjat sā jaghāna bahūn aśvān aśvārohāṃś ca māriṣa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कांस्यायसतनुत्रांस् तान् नरान् अश्वांश् च पाण्डवः पोथयाम् आस गदया सशब्दं ते ऽपतन् हताः
kāṃsyāyasatanutrāṃs tān narān aśvāṃś ca pāṇḍavaḥ pothayām āsa gadayā saśabdaṃ te 'patan hatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हत्वा तु तद् गजानीकं भीमसेनो महाबलः पुनः स्वरथम् आस्थाय पृष्ठतो ऽर्जुनम् अन्वगात्
hatvā tu tad gajānīkaṃ bhīmaseno mahābalaḥ punaḥ svaratham āsthāya pṛṣṭhato 'rjunam anvagāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हतं पराङ्मुखप्रायं निरुत्साहं परं बलम् व्यालम्बत महाराज प्रायशः शस्त्रवेष्टितम्
hataṃ parāṅmukhaprāyaṃ nirutsāhaṃ paraṃ balam vyālambata mahārāja prāyaśaḥ śastraveṣṭitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलम्बमानं तत् सैन्यम् अप्रगल्भम् अवस्थितम् दृष्ट्वा प्राच्छादयद् बाणैर् अर्जुनः प्राणतापनैः
vilambamānaṃ tat sainyam apragalbham avasthitam dṛṣṭvā prācchādayad bāṇair arjunaḥ prāṇatāpanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कुरूणाम् अभवद् आर्तनादो महामृधे रथाश्वनागासुहरैर् वध्यताम् अर्जुनेषुभिः
tataḥ kurūṇām abhavad ārtanādo mahāmṛdhe rathāśvanāgāsuharair vadhyatām arjuneṣubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हाहाकृतं भृशं तस्थौ लीयमानं परस्परम् अलातचक्रवत् सैन्यं तदाभ्रमत तावकम्
hāhākṛtaṃ bhṛśaṃ tasthau līyamānaṃ parasparam alātacakravat sainyaṃ tadābhramata tāvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदीप्तं तव तत् सैन्यं शरैश् छिन्नतनुच्छदम् आसीत् स्वशोणितक्लिन्नं फुल्लाशोकवनं यथा
ādīptaṃ tava tat sainyaṃ śaraiś chinnatanucchadam āsīt svaśoṇitaklinnaṃ phullāśokavanaṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् दृष्ट्वा कुरवस् तत्र विक्रान्तं सव्यसाचिनः निराशाः समपद्यन्त सर्वे कर्णस्य जीविते
tad dṛṣṭvā kuravas tatra vikrāntaṃ savyasācinaḥ nirāśāḥ samapadyanta sarve karṇasya jīvite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविषह्यं तु पार्थस्य शरसंपातम् आहवे मत्वा न्यवर्तन् कुरवो जिता गाण्डीवधन्वना
aviṣahyaṃ tu pārthasya śarasaṃpātam āhave matvā nyavartan kuravo jitā gāṇḍīvadhanvanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते हित्वा समरे पार्थं वध्यमानाश् च सायकैः प्रदुद्रुवुर् दिशो भीताश् चुक्रुशुश् चापि सूतजम्
te hitvā samare pārthaṃ vadhyamānāś ca sāyakaiḥ pradudruvur diśo bhītāś cukruśuś cāpi sūtajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यद्रवत तान् पार्थः किरञ् शरशतान् बहून् हर्षयन् पाण्डवान् योधान् भीमसेनपुरोगमान्
abhyadravata tān pārthaḥ kirañ śaraśatān bahūn harṣayan pāṇḍavān yodhān bhīmasenapurogamān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रास् तु ते महाराज जग्मुः कर्णरथं प्रति अगाधे मज्जतां तेषां द्वीपः कर्णो ऽभवत् तदा
putrās tu te mahārāja jagmuḥ karṇarathaṃ prati agādhe majjatāṃ teṣāṃ dvīpaḥ karṇo 'bhavat tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरवो हि महाराज निर्विषाः पन्नगा इव कर्णम् एवोपलीयन्त भयाद् गाण्डीवधन्वनः
kuravo hi mahārāja nirviṣāḥ pannagā iva karṇam evopalīyanta bhayād gāṇḍīvadhanvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा सर्वाणि भूतानि मृत्योर् भीतानि भारत धर्मम् एवोपलीयन्ते कर्मवन्ति हि यानि च
yathā sarvāṇi bhūtāni mṛtyor bhītāni bhārata dharmam evopalīyante karmavanti hi yāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा कर्णं महेष्वासं पुत्रास् तव नराधिप उपालीयन्त संत्रासात् पाण्डवस्य महात्मनः
tathā karṇaṃ maheṣvāsaṃ putrās tava narādhipa upālīyanta saṃtrāsāt pāṇḍavasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताञ् शोणितपरिक्लिन्नान् विषमस्थाञ् शरातुरान् मा भैष्टेत्य् अब्रवीत् कर्णो ह्य् अभितो माम् इतेति च
tāñ śoṇitapariklinnān viṣamasthāñ śarāturān mā bhaiṣṭety abravīt karṇo hy abhito mām iteti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संभग्नं हि बलं दृष्ट्वा बलात् पार्थेन तावकम् धनुर् विस्फारयन् कर्णस् तस्थौ शत्रुजिघांसया पाञ्चालान् पुनर् आधावत् पश्यतः सव्यसाचिनः
saṃbhagnaṃ hi balaṃ dṛṣṭvā balāt pārthena tāvakam dhanur visphārayan karṇas tasthau śatrujighāṃsayā pāñcālān punar ādhāvat paśyataḥ savyasācinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्षणेन क्षितिपाः क्षतजप्रतिमेक्षणाः कर्णं ववर्षुर् बाणौघैर् यथा मेघा महीधरम्
tataḥ kṣaṇena kṣitipāḥ kṣatajapratimekṣaṇāḥ karṇaṃ vavarṣur bāṇaughair yathā meghā mahīdharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शरसहस्राणि कर्णमुक्तानि मारिष व्ययोजयन्त पाञ्चालान् प्राणैः प्राणभृतां वर
tataḥ śarasahasrāṇi karṇamuktāni māriṣa vyayojayanta pāñcālān prāṇaiḥ prāṇabhṛtāṃ vara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रणो महान् आसीत् पाञ्चालानां विशां पते वध्यतां सूतपुत्रेण मित्रार्थे ऽमित्रघातिनाम्
tato raṇo mahān āsīt pāñcālānāṃ viśāṃ pate vadhyatāṃ sūtaputreṇa mitrārthe 'mitraghātinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.