Mahābhārata (critical edition) 8.67

संजय उवाच अथाब्रवीद् वासुदेवो रथस्थो; राधेय दिष्ट्या स्मरसीह धर्मम् प्रायेण नीचा व्यसनेषु मग्ना; निन्दन्ति दैवं कुकृतं न तत् तत्

saṃjaya uvāca athābravīd vāsudevo rathastho; rādheya diṣṭyā smarasīha dharmam prāyeṇa nīcā vyasaneṣu magnā; nindanti daivaṃ kukṛtaṃ na tat tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् द्रौपदीम् एकवस्त्रां सभायाम्; आनाय्य त्वं चैव सुयोधनश् च दुःशासनः शकुनिः सौबलश् च; न ते कर्ण प्रत्यभात् तत्र धर्मः

yad draupadīm ekavastrāṃ sabhāyām; ānāyya tvaṃ caiva suyodhanaś ca duḥśāsanaḥ śakuniḥ saubalaś ca; na te karṇa pratyabhāt tatra dharmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा सभायां कौन्तेयम् अनक्षज्ञं युधिष्ठिरम् अक्षज्ञः शकुनिर् जेता तदा धर्मः क्व ते गतः

yadā sabhāyāṃ kaunteyam anakṣajñaṃ yudhiṣṭhiram akṣajñaḥ śakunir jetā tadā dharmaḥ kva te gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा रजस्वलां कृष्णां दुःशासनवशे स्थिताम् सभायां प्राहसः कर्ण क्व ते धर्मस् तदा गतः

yadā rajasvalāṃ kṛṣṇāṃ duḥśāsanavaśe sthitām sabhāyāṃ prāhasaḥ karṇa kva te dharmas tadā gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्यलुब्धः पुनः कर्ण समाह्वयसि पाण्डवम् गान्धारराजम् आश्रित्य क्व ते धर्मस् तदा गतः

rājyalubdhaḥ punaḥ karṇa samāhvayasi pāṇḍavam gāndhārarājam āśritya kva te dharmas tadā gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्ते तु राधेये वासुदेवेन पाण्डवम् मन्युर् अभ्याविशत् तीव्रः स्मृत्वा तत् तद् धनंजयम्

evam ukte tu rādheye vāsudevena pāṇḍavam manyur abhyāviśat tīvraḥ smṛtvā tat tad dhanaṃjayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य क्रोधेन सर्वेभ्यः स्रोतोभ्यस् तेजसो ऽर्चिषः प्रादुरासन् महाराज तद् अद्भुतम् इवाभवत्

tasya krodhena sarvebhyaḥ srotobhyas tejaso 'rciṣaḥ prādurāsan mahārāja tad adbhutam ivābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं समीक्ष्य ततः कर्णो ब्रह्मास्त्रेण धनंजयम् अभ्यवर्षत् पुनर् यत्नम् अकरोद् रथसर्जने तद् अस्त्रम् अस्त्रेणावार्य प्रजहारास्य पाण्डवः

taṃ samīkṣya tataḥ karṇo brahmāstreṇa dhanaṃjayam abhyavarṣat punar yatnam akarod rathasarjane tad astram astreṇāvārya prajahārāsya pāṇḍavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽन्यद् अस्त्रं कौन्तेयो दयितं जातवेदसः मुमोच कर्णम् उद्दिश्य तत् प्रजज्वाल वै भृशम्

tato 'nyad astraṃ kaunteyo dayitaṃ jātavedasaḥ mumoca karṇam uddiśya tat prajajvāla vai bhṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वारुणेन ततः कर्णः शमयाम् आस पावकम् जीमूतैश् च दिशः सर्वाश् चक्रे तिमिरदुर्दिनाः

vāruṇena tataḥ karṇaḥ śamayām āsa pāvakam jīmūtaiś ca diśaḥ sarvāś cakre timiradurdināḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाण्डवेयस् त्व् असंभ्रान्तो वायव्यास्त्रेण वीर्यवान् अपोवाह तदाभ्राणि राधेयस्य प्रपश्यतः

pāṇḍaveyas tv asaṃbhrānto vāyavyāstreṇa vīryavān apovāha tadābhrāṇi rādheyasya prapaśyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं हस्तिकक्ष्याप्रवरं च बाणैः; सुवर्णमुक्तामणिवज्रमृष्टम् कालप्रयत्नोत्तमशिल्पियत्नैः; कृतं सुरूपं वितमस्कम् उच्चैः

taṃ hastikakṣyāpravaraṃ ca bāṇaiḥ; suvarṇamuktāmaṇivajramṛṣṭam kālaprayatnottamaśilpiyatnaiḥ; kṛtaṃ surūpaṃ vitamaskam uccaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्जस्करं तव सैन्यस्य नित्यम्; अमित्रवित्रासनम् ईड्यरूपम् विख्यातम् आदित्यसमस्य लोके; त्विषा समं पावकभानुचन्द्रैः

ūrjaskaraṃ tava sainyasya nityam; amitravitrāsanam īḍyarūpam vikhyātam ādityasamasya loke; tviṣā samaṃ pāvakabhānucandraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः क्षुरेणाधिरथेः किरीटी; सुवर्णपुङ्खेन शितेन यत्तः श्रिया ज्वलन्तं ध्वजम् उन्ममाथ; महारथस्याधिरथेर् महात्मा

tataḥ kṣureṇādhiratheḥ kirīṭī; suvarṇapuṅkhena śitena yattaḥ śriyā jvalantaṃ dhvajam unmamātha; mahārathasyādhirather mahātmā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यशश् च धर्मश् च जयश् च मारिष; प्रियाणि सर्वाणि च तेन केतुना तदा कुरूणां हृदयानि चापतन्; बभूव हाहेति च निस्वनो महान्

yaśaś ca dharmaś ca jayaś ca māriṣa; priyāṇi sarvāṇi ca tena ketunā tadā kurūṇāṃ hṛdayāni cāpatan; babhūva hāheti ca nisvano mahān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ त्वरन् कर्णवधाय पाण्डवो; महेन्द्रवज्रानलदण्डसंनिभम् आदत्त पार्थो ऽञ्जलिकं निषङ्गात्; सहस्ररश्मेर् इव रश्मिम् उत्तमम्

atha tvaran karṇavadhāya pāṇḍavo; mahendravajrānaladaṇḍasaṃnibham ādatta pārtho 'ñjalikaṃ niṣaṅgāt; sahasraraśmer iva raśmim uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मर्मच्छिदं शोणितमांसदिग्धं; वैश्वानरार्कप्रतिमं महार्हम् नराश्वनागासुहरं त्र्यरत्निं; षड्वाजम् अञ्जोगतिम् उग्रवेगम्

marmacchidaṃ śoṇitamāṃsadigdhaṃ; vaiśvānarārkapratimaṃ mahārham narāśvanāgāsuharaṃ tryaratniṃ; ṣaḍvājam añjogatim ugravegam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्रनेत्राशनितुल्यतेजसं; समानक्रव्यादम् इवातिदुःसहम् पिनाकनारायणचक्रसंनिभं; भयंकरं प्राणभृतां विनाशनम्

sahasranetrāśanitulyatejasaṃ; samānakravyādam ivātiduḥsaham pinākanārāyaṇacakrasaṃnibhaṃ; bhayaṃkaraṃ prāṇabhṛtāṃ vināśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्त्वा महास्त्रेण परेण मन्त्रविद्; विकृष्य गाण्डीवम् उवाच सस्वनम् अयं महास्त्रो ऽप्रतिमो धृतः शरः; शरीरभिच् चासुहरश् च दुर्हृदः

yuktvā mahāstreṇa pareṇa mantravid; vikṛṣya gāṇḍīvam uvāca sasvanam ayaṃ mahāstro 'pratimo dhṛtaḥ śaraḥ; śarīrabhic cāsuharaś ca durhṛdaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपो ऽस्ति तप्तं गुरवश् च तोषिता; मया यद् इष्टं सुहृदां तथा श्रुतम् अनेन सत्येन निहन्त्व् अयं शरः; सुदंशितः कर्णम् अरिं ममाजितः

tapo 'sti taptaṃ guravaś ca toṣitā; mayā yad iṣṭaṃ suhṛdāṃ tathā śrutam anena satyena nihantv ayaṃ śaraḥ; sudaṃśitaḥ karṇam ariṃ mamājitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् ऊचिवांस् तं स मुमोच बाणं; धनंजयः कर्णवधाय घोरम् कृत्याम् अथर्वाङ्गिरसीम् इवोग्रां; दीप्ताम् असह्यां युधि मृत्युनापि

ity ūcivāṃs taṃ sa mumoca bāṇaṃ; dhanaṃjayaḥ karṇavadhāya ghoram kṛtyām atharvāṅgirasīm ivogrāṃ; dīptām asahyāṃ yudhi mṛtyunāpi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रुवन् किरीटी तम् अतिप्रहृष्टो; अयं शरो मे विजयावहो ऽस्तु जिघांसुर् अर्केन्दुसमप्रभावः; कर्णं समाप्तिं नयतां यमाय

bruvan kirīṭī tam atiprahṛṣṭo; ayaṃ śaro me vijayāvaho 'stu jighāṃsur arkendusamaprabhāvaḥ; karṇaṃ samāptiṃ nayatāṃ yamāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनेषुवर्येण किरीटमाली; प्रहृष्टरूपो विजयावहेन जिघांसुर् अर्केन्दुसमप्रभेण; चक्रे विषक्तं रिपुम् आततायी

teneṣuvaryeṇa kirīṭamālī; prahṛṣṭarūpo vijayāvahena jighāṃsur arkendusamaprabheṇa; cakre viṣaktaṃ ripum ātatāyī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् उद्यतादित्यसमानवर्चसं; शरन्नभोमध्यगभास्करोपमम् वराङ्गम् उर्व्याम् अपतच् चमूपतेर्; दिवाकरो ऽस्ताद् इव रक्तमण्डलः

tad udyatādityasamānavarcasaṃ; śarannabhomadhyagabhāskaropamam varāṅgam urvyām apatac camūpater; divākaro 'stād iva raktamaṇḍalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अस्य देही सततं सुखोदितं; स्वरूपम् अत्यर्थम् उदारकर्मणः परेण कृच्छ्रेण शरीरम् अत्यजद्; गृहं महर्द्धीव ससङ्गम् ईश्वरः

tad asya dehī satataṃ sukhoditaṃ; svarūpam atyartham udārakarmaṇaḥ pareṇa kṛcchreṇa śarīram atyajad; gṛhaṃ maharddhīva sasaṅgam īśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरैर् विभुग्नं व्यसु तद् विवर्मणः; पपात कर्णस्य शरीरम् उच्छ्रितम् स्रवद्व्रणं गैरिकतोयविस्रवं; गिरेर् यथा वज्रहतं शिरस् तथा

śarair vibhugnaṃ vyasu tad vivarmaṇaḥ; papāta karṇasya śarīram ucchritam sravadvraṇaṃ gairikatoyavisravaṃ; girer yathā vajrahataṃ śiras tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहात् तु कर्णस्य निपातितस्य; तेजो दीप्तं खं विगाह्याचिरेण तद् अद्भुतं सर्वमनुष्ययोधाः; पश्यन्ति राजन् निहते स्म कर्णे

dehāt tu karṇasya nipātitasya; tejo dīptaṃ khaṃ vigāhyācireṇa tad adbhutaṃ sarvamanuṣyayodhāḥ; paśyanti rājan nihate sma karṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं सोमकाः प्रेक्ष्य हतं शयानं; प्रीता नादं सह सैन्यैर् अकुर्वन् तूर्याणि चाजघ्नुर् अतीव हृष्टा; वासांसि चैवादुधुवुर् भुजांश् च बलान्विताश् चाप्य् अपरे ह्य् अनृत्यन्न्; अन्योन्यम् आश्लिष्य नदन्त ऊचुः

taṃ somakāḥ prekṣya hataṃ śayānaṃ; prītā nādaṃ saha sainyair akurvan tūryāṇi cājaghnur atīva hṛṣṭā; vāsāṃsi caivādudhuvur bhujāṃś ca balānvitāś cāpy apare hy anṛtyann; anyonyam āśliṣya nadanta ūcuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा तु कर्णं भुवि निष्टनन्तं; हतं रथात् सायकेनावभिन्नम् महानिलेनाग्निम् इवापविद्धं; यज्ञावसाने शयने निशान्ते

dṛṣṭvā tu karṇaṃ bhuvi niṣṭanantaṃ; hataṃ rathāt sāyakenāvabhinnam mahānilenāgnim ivāpaviddhaṃ; yajñāvasāne śayane niśānte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरैर् आचितसर्वाङ्गः शोणितौघपरिप्लुतः विभाति देहः कर्णस्य स्वरश्मिभिर् इवांशुमान्

śarair ācitasarvāṅgaḥ śoṇitaughapariplutaḥ vibhāti dehaḥ karṇasya svaraśmibhir ivāṃśumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रताप्य सेनाम् आमित्रीं दीप्तैः शरगभस्तिभिः बलिनार्जुनकालेन नीतो ऽस्तं कर्णभास्करः

pratāpya senām āmitrīṃ dīptaiḥ śaragabhastibhiḥ balinārjunakālena nīto 'staṃ karṇabhāskaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्तं गच्छन् यथादित्यः प्रभाम् आदाय गच्छति एवं जीवितम् आदाय कर्णस्येषुर् जगाम ह

astaṃ gacchan yathādityaḥ prabhām ādāya gacchati evaṃ jīvitam ādāya karṇasyeṣur jagāma ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपराह्णे पराह्णस्य सूतपुत्रस्य मारिष छिन्नम् अञ्जलिकेनाजौ सोत्सेधम् अपतच् छिरः

aparāhṇe parāhṇasya sūtaputrasya māriṣa chinnam añjalikenājau sotsedham apatac chiraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपर्य् उपरि सैन्यानां तस्य शत्रोस् तद् अञ्जसा शिरः कर्णस्य सोत्सेधम् इषुः सो ऽपाहरद् द्रुतम्

upary upari sainyānāṃ tasya śatros tad añjasā śiraḥ karṇasya sotsedham iṣuḥ so 'pāharad drutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संजय उवाच कर्णं तु शूरं पतितं पृथिव्यां; शराचितं शोणितदिग्धगात्रम् दृष्ट्वा शयानं भुवि मद्रराजश्; छिन्नध्वजेनापययौ रथेन

saṃjaya uvāca karṇaṃ tu śūraṃ patitaṃ pṛthivyāṃ; śarācitaṃ śoṇitadigdhagātram dṛṣṭvā śayānaṃ bhuvi madrarājaś; chinnadhvajenāpayayau rathena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णे हते कुरवः प्राद्रवन्त; भयार्दिता गाढविद्धाश् च संख्ये अवेक्षमाणा मुहुर् अर्जुनस्य; ध्वजं महान्तं वपुषा ज्वलन्तम्

karṇe hate kuravaḥ prādravanta; bhayārditā gāḍhaviddhāś ca saṃkhye avekṣamāṇā muhur arjunasya; dhvajaṃ mahāntaṃ vapuṣā jvalantam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्रनेत्रप्रतिमानकर्मणः; सहस्रपत्रप्रतिमाननं शुभम् सहस्ररश्मिर् दिनसंक्षये यथा; तथापतत् तस्य शिरो वसुंधराम्

sahasranetrapratimānakarmaṇaḥ; sahasrapatrapratimānanaṃ śubham sahasraraśmir dinasaṃkṣaye yathā; tathāpatat tasya śiro vasuṃdharām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.