Library·Mahābhārata (critical edition)·9·9.12
संजय उवाच पीडिते धर्मराजे तु मद्रराजेन मारिष सात्यकिर् भीमसेनश् च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ परिवार्य रथैः शल्यं पीडयाम् आसुर् आहवे
saṃjaya uvāca pīḍite dharmarāje tu madrarājena māriṣa sātyakir bhīmasenaś ca mādrīputrau ca pāṇḍavau parivārya rathaiḥ śalyaṃ pīḍayām āsur āhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् एकं बहुभिर् दृष्ट्वा पीड्यमानं महारथैः साधुवादो महाञ् जज्ञे सिद्धाश् चासन् प्रहर्षिताः आश्चर्यम् इत्य् अभाषन्त मुनयश् चापि संगताः
tam ekaṃ bahubhir dṛṣṭvā pīḍyamānaṃ mahārathaiḥ sādhuvādo mahāñ jajñe siddhāś cāsan praharṣitāḥ āścaryam ity abhāṣanta munayaś cāpi saṃgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमसेनो रणे शल्यं शल्यभूतं पराक्रमे एकेन विद्ध्वा बाणेन पुनर् विव्याध सप्तभिः
bhīmaseno raṇe śalyaṃ śalyabhūtaṃ parākrame ekena viddhvā bāṇena punar vivyādha saptabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सात्यकिश् च शतेनैनं धर्मपुत्रपरीप्सया मद्रेश्वरम् अवाकीर्य सिंहनादम् अथानदत्
sātyakiś ca śatenainaṃ dharmaputraparīpsayā madreśvaram avākīrya siṃhanādam athānadat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नकुलः पञ्चभिश् चैनं सहदेवश् च सप्तभिः विद्ध्वा तं तु ततस् तूर्णं पुनर् विव्याध सप्तभिः
nakulaḥ pañcabhiś cainaṃ sahadevaś ca saptabhiḥ viddhvā taṃ tu tatas tūrṇaṃ punar vivyādha saptabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तु शूरो रणे यत्तः पीडितस् तैर् महारथैः विकृष्य कार्मुकं घोरं वेगघ्नं भारसाधनम्
sa tu śūro raṇe yattaḥ pīḍitas tair mahārathaiḥ vikṛṣya kārmukaṃ ghoraṃ vegaghnaṃ bhārasādhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सात्यकिं पञ्चविंशत्या शल्यो विव्याध मारिष भीमसेनं त्रिसप्तत्या नकुलं सप्तभिस् तथा
sātyakiṃ pañcaviṃśatyā śalyo vivyādha māriṣa bhīmasenaṃ trisaptatyā nakulaṃ saptabhis tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सविशिखं चापं सहदेवस्य धन्विनः छित्त्वा भल्लेन समरे विव्याधैनं त्रिसप्तभिः
tataḥ saviśikhaṃ cāpaṃ sahadevasya dhanvinaḥ chittvā bhallena samare vivyādhainaṃ trisaptabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहदेवस् तु समरे मातुलं भूरिवर्चसम् सज्यम् अन्यद् धनुः कृत्वा पञ्चभिः समताडयत् शरैर् आशीविषाकारैर् ज्वलज् ज्वलनसंनिभैः
sahadevas tu samare mātulaṃ bhūrivarcasam sajyam anyad dhanuḥ kṛtvā pañcabhiḥ samatāḍayat śarair āśīviṣākārair jvalaj jvalanasaṃnibhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारथिं चास्य समरे शरेणानतपर्वणा विव्याध भृशसंक्रुद्धस् तं च भूयस् त्रिभिः शरैः
sārathiṃ cāsya samare śareṇānataparvaṇā vivyādha bhṛśasaṃkruddhas taṃ ca bhūyas tribhiḥ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमसेनस् त्रिसप्तत्या सात्यकिर् नवभिः शरैः धर्मराजस् तथा षष्ट्या गात्रे शल्यं समर्पयत्
bhīmasenas trisaptatyā sātyakir navabhiḥ śaraiḥ dharmarājas tathā ṣaṣṭyā gātre śalyaṃ samarpayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शल्यो महाराज निर्विद्धस् तैर् महारथैः सुस्राव रुधिरं गात्रैर् गैरिकं पर्वतो यथा
tataḥ śalyo mahārāja nirviddhas tair mahārathaiḥ susrāva rudhiraṃ gātrair gairikaṃ parvato yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तांश् च सर्वान् महेष्वासान् पञ्चभिः पञ्चभिः शरैः विव्याध तरसा राजंस् तद् अद्भुतम् इवाभवत्
tāṃś ca sarvān maheṣvāsān pañcabhiḥ pañcabhiḥ śaraiḥ vivyādha tarasā rājaṃs tad adbhutam ivābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽपरेण भल्लेन धर्मपुत्रस्य मारिष धनुश् चिच्छेद समरे सज्यं स सुमहारथः
tato 'pareṇa bhallena dharmaputrasya māriṣa dhanuś ciccheda samare sajyaṃ sa sumahārathaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथान्यद् धनुर् आदाय धर्मपुत्रो महारथः साश्वसूतध्वजरथं शल्यं प्राच्छादयच् छरैः
athānyad dhanur ādāya dharmaputro mahārathaḥ sāśvasūtadhvajarathaṃ śalyaṃ prācchādayac charaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च्छाद्यमानः समरे धर्मपुत्रस्य सायकैः युधिष्ठिरम् अथाविध्यद् दशभिर् निशितैः शरैः
sa cchādyamānaḥ samare dharmaputrasya sāyakaiḥ yudhiṣṭhiram athāvidhyad daśabhir niśitaiḥ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सात्यकिस् तु ततः क्रुद्धो धर्मपुत्रे शरार्दिते मद्राणाम् अधिपं शूरं शरौघैः समवारयत्
sātyakis tu tataḥ kruddho dharmaputre śarārdite madrāṇām adhipaṃ śūraṃ śaraughaiḥ samavārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सात्यकेः प्रचिच्छेद क्षुरप्रेण महद् धनुः भीमसेनमुखांस् तांश् च त्रिभिस् त्रिभिर् अताडयत्
sa sātyakeḥ praciccheda kṣurapreṇa mahad dhanuḥ bhīmasenamukhāṃs tāṃś ca tribhis tribhir atāḍayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य क्रुद्धो महाराज सात्यकिः सत्यविक्रमः तोमरं प्रेषयाम् आस स्वर्णदण्डं महाधनम्
tasya kruddho mahārāja sātyakiḥ satyavikramaḥ tomaraṃ preṣayām āsa svarṇadaṇḍaṃ mahādhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमसेनो ऽथ नाराचं ज्वलन्तम् इव पन्नगम् नकुलः समरे शक्तिं सहदेवो गदां शुभाम् धर्मराजः शतघ्नीं तु जिघांसुः शल्यम् आहवे
bhīmaseno 'tha nārācaṃ jvalantam iva pannagam nakulaḥ samare śaktiṃ sahadevo gadāṃ śubhām dharmarājaḥ śataghnīṃ tu jighāṃsuḥ śalyam āhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् आपतत एवाशु पञ्चानां वै भुजच्युतान् सात्यकिप्रहितं शल्यो भल्लैश् चिच्छेद तोमरम्
tān āpatata evāśu pañcānāṃ vai bhujacyutān sātyakiprahitaṃ śalyo bhallaiś ciccheda tomaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमेन प्रहितं चापि शरं कनकभूषणम् द्विधा चिच्छेद समरे कृतहस्तः प्रतापवान्
bhīmena prahitaṃ cāpi śaraṃ kanakabhūṣaṇam dvidhā ciccheda samare kṛtahastaḥ pratāpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नकुलप्रेषितां शक्तिं हेमदण्डां भयावहाम् गदां च सहदेवेन शरौघैः समवारयत्
nakulapreṣitāṃ śaktiṃ hemadaṇḍāṃ bhayāvahām gadāṃ ca sahadevena śaraughaiḥ samavārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शराभ्यां च शतघ्नीं तां राज्ञश् चिच्छेद भारत पश्यतां पाण्डुपुत्राणां सिंहनादं ननाद च नामृष्यत् तं तु शैनेयः शत्रोर् विजयम् आहवे
śarābhyāṃ ca śataghnīṃ tāṃ rājñaś ciccheda bhārata paśyatāṃ pāṇḍuputrāṇāṃ siṃhanādaṃ nanāda ca nāmṛṣyat taṃ tu śaineyaḥ śatror vijayam āhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथान्यद् धनुर् आदाय सात्यकिः क्रोधमूर्छितः द्वाभ्यां मद्रेश्वरं विद्ध्वा सारथिं च त्रिभिः शरैः
athānyad dhanur ādāya sātyakiḥ krodhamūrchitaḥ dvābhyāṃ madreśvaraṃ viddhvā sārathiṃ ca tribhiḥ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शल्यो महाराज सर्वांस् तान् दशभिः शरैः विव्याध सुभृशं क्रुद्धस् तोत्त्रैर् इव महाद्विपान्
tataḥ śalyo mahārāja sarvāṃs tān daśabhiḥ śaraiḥ vivyādha subhṛśaṃ kruddhas tottrair iva mahādvipān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते वार्यमाणाः समरे मद्रराज्ञा महारथाः न शेकुः प्रमुखे स्थातुं तस्य शत्रुनिषूदनाः
te vāryamāṇāḥ samare madrarājñā mahārathāḥ na śekuḥ pramukhe sthātuṃ tasya śatruniṣūdanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दुर्योधनो राजा दृष्ट्वा शल्यस्य विक्रमम् निहतान् पाण्डवान् मेने पाञ्चालान् अथ सृञ्जयान्
tato duryodhano rājā dṛṣṭvā śalyasya vikramam nihatān pāṇḍavān mene pāñcālān atha sṛñjayān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो राजन् महाबाहुर् भीमसेनः प्रतापवान् संत्यज्य मनसा प्राणान् मद्राधिपम् अयोधयत्
tato rājan mahābāhur bhīmasenaḥ pratāpavān saṃtyajya manasā prāṇān madrādhipam ayodhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नकुलः सहदेवश् च सात्यकिश् च महारथः परिवार्य तदा शल्यं समन्ताद् व्यकिरञ् शरैः
nakulaḥ sahadevaś ca sātyakiś ca mahārathaḥ parivārya tadā śalyaṃ samantād vyakirañ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चतुर्भिर् महेष्वासैः पाण्डवानां महारथैः वृतस् तान् योधयाम् आस मद्रराजः प्रतापवान्
sa caturbhir maheṣvāsaiḥ pāṇḍavānāṃ mahārathaiḥ vṛtas tān yodhayām āsa madrarājaḥ pratāpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य धर्मसुतो राजन् क्षुरप्रेण महाहवे चक्ररक्षं जघानाशु मद्रराजस्य पार्थिव
tasya dharmasuto rājan kṣurapreṇa mahāhave cakrarakṣaṃ jaghānāśu madrarājasya pārthiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिंस् तु निहते शूरे चक्ररक्षे महारथे मद्रराजो ऽतिबलवान् सैनिकान् आस्तृणोच् छरैः
tasmiṃs tu nihate śūre cakrarakṣe mahārathe madrarājo 'tibalavān sainikān āstṛṇoc charaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाच्छन्नांस् ततस् तांस् तु राजन् वीक्ष्य स सैनिकान् चिन्तयाम् आस समरे धर्मराजो युधिष्ठिरः
samācchannāṃs tatas tāṃs tu rājan vīkṣya sa sainikān cintayām āsa samare dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं नु न भवेत् सत्यं तन् माधववचो महत् न हि क्रुद्धो रणे राजा क्षपयेत बलं मम
kathaṃ nu na bhavet satyaṃ tan mādhavavaco mahat na hi kruddho raṇe rājā kṣapayeta balaṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सरथनागाश्वाः पाण्डवाः पाण्डुपूर्वज मद्रेश्वरं समासेदुः पीडयन्तः समन्ततः
tataḥ sarathanāgāśvāḥ pāṇḍavāḥ pāṇḍupūrvaja madreśvaraṃ samāseduḥ pīḍayantaḥ samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाशस्त्रौघबहुलां शस्त्रवृष्टिं समुत्थिताम् व्यधमत् समरे राजन् महाभ्राणीव मारुतः
nānāśastraughabahulāṃ śastravṛṣṭiṃ samutthitām vyadhamat samare rājan mahābhrāṇīva mārutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कनकपुङ्खां तां शल्यक्षिप्तां वियद्गताम् शरवृष्टिम् अपश्याम शलभानाम् इवाततिम्
tataḥ kanakapuṅkhāṃ tāṃ śalyakṣiptāṃ viyadgatām śaravṛṣṭim apaśyāma śalabhānām ivātatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते शरा मद्रराजेन प्रेषिता रणमूर्धनि संपतन्तः स्म दृश्यन्ते शलभानां व्रजा इव
te śarā madrarājena preṣitā raṇamūrdhani saṃpatantaḥ sma dṛśyante śalabhānāṃ vrajā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्रराजधनुर्मुक्तैः शरैः कनकभूषणैः निरन्तरम् इवाकाशं संबभूव जनाधिप
madrarājadhanurmuktaiḥ śaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ nirantaram ivākāśaṃ saṃbabhūva janādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न पाण्डवानां नास्माकं तत्र कश् चिद् व्यदृश्यत बाणान्धकारे महति कृते तत्र महाभये
na pāṇḍavānāṃ nāsmākaṃ tatra kaś cid vyadṛśyata bāṇāndhakāre mahati kṛte tatra mahābhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्रराजेन बलिना लाघवाच् छरवृष्टिभिः लोड्यमानं तथा दृष्ट्वा पाण्डवानां बलार्णवम् विस्मयं परमं जग्मुर् देवगन्धर्वदानवाः
madrarājena balinā lāghavāc charavṛṣṭibhiḥ loḍyamānaṃ tathā dṛṣṭvā pāṇḍavānāṃ balārṇavam vismayaṃ paramaṃ jagmur devagandharvadānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तु तान् सर्वतो यत्ताञ् शरैः संपीड्य मारिष धर्मराजम् अवच्छाद्य सिंहवद् व्यनदन् मुहुः
sa tu tān sarvato yattāñ śaraiḥ saṃpīḍya māriṣa dharmarājam avacchādya siṃhavad vyanadan muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते छन्नाः समरे तेन पाण्डवानां महारथाः न शेकुस् तं तदा युद्धे प्रत्युद्यातुं महारथम्
te channāḥ samare tena pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ na śekus taṃ tadā yuddhe pratyudyātuṃ mahāratham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मराजपुरोगास् तु भीमसेनमुखा रथाः न जहुः समरे शूरं शल्यम् आहवशोभिनम्
dharmarājapurogās tu bhīmasenamukhā rathāḥ na jahuḥ samare śūraṃ śalyam āhavaśobhinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.