Library·Mahābhārata (critical edition)·9·9.19
संजय उवाच संनिवृत्ते बलौघे तु शाल्वो म्लेच्छगणाधिपः अभ्यवर्तत संक्रुद्धः पाण्डूनां सुमहद् बलम्
saṃjaya uvāca saṃnivṛtte balaughe tu śālvo mlecchagaṇādhipaḥ abhyavartata saṃkruddhaḥ pāṇḍūnāṃ sumahad balam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्थाय सुमहानागं प्रभिन्नं पर्वतोपमम् दृप्तम् ऐरावतप्रख्यम् अमित्रगणमर्दनम्
āsthāya sumahānāgaṃ prabhinnaṃ parvatopamam dṛptam airāvataprakhyam amitragaṇamardanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽसौ महाभद्रकुलप्रसूतः; सुपूजितो धार्तराष्ट्रेण नित्यम् सुकल्पितः शास्त्रविनिश्चयज्ञैः; सदोपवाह्यः समरेषु राजन्
yo 'sau mahābhadrakulaprasūtaḥ; supūjito dhārtarāṣṭreṇa nityam sukalpitaḥ śāstraviniścayajñaiḥ; sadopavāhyaḥ samareṣu rājan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आस्थितो राजवरो बभूव; यथोदयस्थः सविता क्षपान्ते स तेन नागप्रवरेण राजन्न्; अभ्युद्ययौ पाण्डुसुतान् समन्तात् शितैः पृषत्कैर् विददार चापि; महेन्द्रवज्रप्रतिमैः सुघोरैः
tam āsthito rājavaro babhūva; yathodayasthaḥ savitā kṣapānte sa tena nāgapravareṇa rājann; abhyudyayau pāṇḍusutān samantāt śitaiḥ pṛṣatkair vidadāra cāpi; mahendravajrapratimaiḥ sughoraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शरान् वै सृजतो महारणे; योधांश् च राजन् नयतो यमाय नास्यान्तरं ददृशुः स्वे परे वा; यथा पुरा वज्रधरस्य दैत्याः
tataḥ śarān vai sṛjato mahāraṇe; yodhāṃś ca rājan nayato yamāya nāsyāntaraṃ dadṛśuḥ sve pare vā; yathā purā vajradharasya daityāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते पाण्डवाः सोमकाः सृञ्जयाश् च; तम् एव नागं ददृशुः समन्तात् सहस्रशो वै विचरन्तम् एकं; यथा महेन्द्रस्य गजं समीपे
te pāṇḍavāḥ somakāḥ sṛñjayāś ca; tam eva nāgaṃ dadṛśuḥ samantāt sahasraśo vai vicarantam ekaṃ; yathā mahendrasya gajaṃ samīpe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संद्राव्यमाणं तु बलं परेषां; परीतकल्पं विबभौ समन्तात् नैवावतस्थे समरे भृशं भयाद्; विमर्दमानं तु परस्परं तदा
saṃdrāvyamāṇaṃ tu balaṃ pareṣāṃ; parītakalpaṃ vibabhau samantāt naivāvatasthe samare bhṛśaṃ bhayād; vimardamānaṃ tu parasparaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रभग्ना सहसा महाचमूः; सा पाण्डवी तेन नराधिपेन दिशश् चतस्रः सहसा प्रधाविता; गजेन्द्रवेगं तम् अपारयन्ती
tataḥ prabhagnā sahasā mahācamūḥ; sā pāṇḍavī tena narādhipena diśaś catasraḥ sahasā pradhāvitā; gajendravegaṃ tam apārayantī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा च तां वेगवता प्रभग्नां; सर्वे त्वदीया युधि योधमुख्याः अपूजयंस् तत्र नराधिपं तं; दध्मुश् च शङ्खाञ् शशिसंनिकाशान्
dṛṣṭvā ca tāṃ vegavatā prabhagnāṃ; sarve tvadīyā yudhi yodhamukhyāḥ apūjayaṃs tatra narādhipaṃ taṃ; dadhmuś ca śaṅkhāñ śaśisaṃnikāśān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा निनादं त्व् अथ कौरवाणां; हर्षाद् विमुक्तं सह शङ्खशब्दैः सेनापतिः पाण्डवसृञ्जयानां; पाञ्चालपुत्रो न ममर्ष रोषात्
śrutvā ninādaṃ tv atha kauravāṇāṃ; harṣād vimuktaṃ saha śaṅkhaśabdaiḥ senāpatiḥ pāṇḍavasṛñjayānāṃ; pāñcālaputro na mamarṣa roṣāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तु तं वै द्विरदं महात्मा; प्रत्युद्ययौ त्वरमाणो जयाय जम्भो यथा शक्रसमागमे वै; नागेन्द्रम् ऐरावणम् इन्द्रवाह्यम्
tatas tu taṃ vai dviradaṃ mahātmā; pratyudyayau tvaramāṇo jayāya jambho yathā śakrasamāgame vai; nāgendram airāvaṇam indravāhyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आपतन्तं सहसा तु दृष्ट्वा; पाञ्चालराजं युधि राजसिंहः तं वै द्विपं प्रेषयाम् आस तूर्णं; वधाय राजन् द्रुपदात्मजस्य
tam āpatantaṃ sahasā tu dṛṣṭvā; pāñcālarājaṃ yudhi rājasiṃhaḥ taṃ vai dvipaṃ preṣayām āsa tūrṇaṃ; vadhāya rājan drupadātmajasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तं द्विपं सहसाभ्यापतन्तम्; अविध्यद् अर्कप्रतिमैः पृषत्कैः कर्मारधौतैर् निशितैर् ज्वलद्भिर्; नाराचमुख्यैस् त्रिभिर् उग्रवेगैः
sa taṃ dvipaṃ sahasābhyāpatantam; avidhyad arkapratimaiḥ pṛṣatkaiḥ karmāradhautair niśitair jvaladbhir; nārācamukhyais tribhir ugravegaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽपरान् पञ्च शितान् महात्मा; नाराचमुख्यान् विससर्ज कुम्भे स तैस् तु विद्धः परमद्विपो रणे; तदा परावृत्य भृशं प्रदुद्रुवे
tato 'parān pañca śitān mahātmā; nārācamukhyān visasarja kumbhe sa tais tu viddhaḥ paramadvipo raṇe; tadā parāvṛtya bhṛśaṃ pradudruve
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं नागराजं सहसा प्रणुन्नं; विद्राव्यमाणं च निगृह्य शाल्वः तोत्त्राङ्कुशैः प्रेषयाम् आस तूर्णं; पाञ्चालराजस्य रथं प्रदिश्य
taṃ nāgarājaṃ sahasā praṇunnaṃ; vidrāvyamāṇaṃ ca nigṛhya śālvaḥ tottrāṅkuśaiḥ preṣayām āsa tūrṇaṃ; pāñcālarājasya rathaṃ pradiśya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वापतन्तं सहसा तु नागं; धृष्टद्युम्नः स्वरथाच् छीघ्रम् एव गदां प्रगृह्याशु जवेन वीरो; भूमिं प्रपन्नो भयविह्वलाङ्गः
dṛṣṭvāpatantaṃ sahasā tu nāgaṃ; dhṛṣṭadyumnaḥ svarathāc chīghram eva gadāṃ pragṛhyāśu javena vīro; bhūmiṃ prapanno bhayavihvalāṅgaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तं रथं हेमविभूषिताङ्गं; साश्वं ससूतं सहसा विमृद्य उत्क्षिप्य हस्तेन तदा महाद्विपो; विपोथयाम् आस वसुंधरातले
sa taṃ rathaṃ hemavibhūṣitāṅgaṃ; sāśvaṃ sasūtaṃ sahasā vimṛdya utkṣipya hastena tadā mahādvipo; vipothayām āsa vasuṃdharātale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाञ्चालराजस्य सुतं स दृष्ट्वा; तदार्दितं नागवरेण तेन तम् अभ्यधावत् सहसा जवेन; भीमः शिखण्डी च शिनेश् च नप्ता
pāñcālarājasya sutaṃ sa dṛṣṭvā; tadārditaṃ nāgavareṇa tena tam abhyadhāvat sahasā javena; bhīmaḥ śikhaṇḍī ca śineś ca naptā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरैश् च वेगं सहसा निगृह्य; तस्याभितो ऽभ्यापततो गजस्य स संगृहीतो रथिभिर् गजो वै; चचाल तैर् वार्यमाणश् च संख्ये
śaraiś ca vegaṃ sahasā nigṛhya; tasyābhito 'bhyāpatato gajasya sa saṃgṛhīto rathibhir gajo vai; cacāla tair vāryamāṇaś ca saṃkhye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पृषत्कान् प्रववर्ष राजा; सूर्यो यथा रश्मिजालं समन्तात् तेनाशुगैर् वध्यमाना रथौघाः; प्रदुद्रुवुस् तत्र ततस् तु सर्वे
tataḥ pṛṣatkān pravavarṣa rājā; sūryo yathā raśmijālaṃ samantāt tenāśugair vadhyamānā rathaughāḥ; pradudruvus tatra tatas tu sarve
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् कर्म शाल्वस्य समीक्ष्य सर्वे; पाञ्चालमत्स्या नृप सृञ्जयाश् च हाहाकारैर् नादयन्तः स्म युद्धे; द्विपं समन्ताद् रुरुधुर् नराग्र्याः
tat karma śālvasya samīkṣya sarve; pāñcālamatsyā nṛpa sṛñjayāś ca hāhākārair nādayantaḥ sma yuddhe; dvipaṃ samantād rurudhur narāgryāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाञ्चालराजस् त्वरितस् तु शूरो; गदां प्रगृह्याचलशृङ्गकल्पाम् असंभ्रमं भारत शत्रुघाती; जवेन वीरो ऽनुससार नागम्
pāñcālarājas tvaritas tu śūro; gadāṃ pragṛhyācalaśṛṅgakalpām asaṃbhramaṃ bhārata śatrughātī; javena vīro 'nusasāra nāgam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽथ नागं धरणीधराभं; मदं स्रवन्तं जलदप्रकाशम् गदां समाविध्य भृशं जघान; पाञ्चालराजस्य सुतस् तरस्वी
tato 'tha nāgaṃ dharaṇīdharābhaṃ; madaṃ sravantaṃ jaladaprakāśam gadāṃ samāvidhya bhṛśaṃ jaghāna; pāñcālarājasya sutas tarasvī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स भिन्नकुम्भः सहसा विनद्य; मुखात् प्रभूतं क्षतजं विमुञ्चन् पपात नागो धरणीधराभः; क्षितिप्रकम्पाच् चलितो यथाद्रिः
sa bhinnakumbhaḥ sahasā vinadya; mukhāt prabhūtaṃ kṣatajaṃ vimuñcan papāta nāgo dharaṇīdharābhaḥ; kṣitiprakampāc calito yathādriḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निपात्यमाने तु तदा गजेन्द्रे; हाहाकृते तव पुत्रस्य सैन्ये स शाल्वराजस्य शिनिप्रवीरो; जहार भल्लेन शिरः शितेन
nipātyamāne tu tadā gajendre; hāhākṛte tava putrasya sainye sa śālvarājasya śinipravīro; jahāra bhallena śiraḥ śitena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृतोत्तमाङ्गो युधि सात्वतेन; पपात भूमौ सह नागराज्ञा यथाद्रिशृङ्गं सुमहत् प्रणुन्नं; वज्रेण देवाधिपचोदितेन
hṛtottamāṅgo yudhi sātvatena; papāta bhūmau saha nāgarājñā yathādriśṛṅgaṃ sumahat praṇunnaṃ; vajreṇa devādhipacoditena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.