Madhava: Jaiminiyanyayamalavistara 3.7

मुख्याङ्गतैव वेद्यादेः प्रयाजाद्यङ्गतो ऽपि वा । तद्वाक्यं प्रक्रियायुक्तं मुख्याङ्गत्वस्य बोधकम्

mukhyāṅgataiva vedyādeḥ prayājādyaṅgato 'pi vā / tadvākyaṃ prakriyāyuktaṃ mukhyāṅgatvasya bodhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुख्याङ्गस्यापि वेद्यादेः प्रयाजादिषु चाङ्गता । मुख्यार्थत्वात्प्रयाजादेः स्वापूर्वव्यवधानतः

mukhyāṅgasyāpi vedyādeḥ prayājādiṣu cāṅgatā / mukhyārthatvātprayājādeḥ svāpūrvavyavadhānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयाधिकरणमारचयति- वपनाद्युपकारः किं द्वयोर्मुखाङ्गयोरुत । मुख्य एव द्वयोरस्तु कृत्स्नकर्तृगतत्वतः

dvitīyādhikaraṇamāracayati- vapanādyupakāraḥ kiṃ dvayormukhāṅgayoruta / mukhya eva dvayorastu kṛtsnakartṛgatatvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्तः शास्त्रीयसंस्कारो मुख्यस्य फलभोजिनः । विनापि संसकृतिं दृष्टं कर्तृत्वं तत्र नास्ति सः

yuktaḥ śāstrīyasaṃskāro mukhyasya phalabhojinaḥ / vināpi saṃsakṛtiṃ dṛṣṭaṃ kartṛtvaṃ tatra nāsti saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीयाधिकरणमारचयति- मुख्यार्था सौमिकी वेदिरुभयार्थोत मुख्यगा । चिकीर्षितत्वान्मुख्यस्य वेद्या तत्कृतिसंभवात्

tṛtīyādhikaraṇamāracayati- mukhyārthā saumikī vedirubhayārthota mukhyagā / cikīrṣitatvānmukhyasya vedyā tatkṛtisaṃbhavāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुख्यपौष्कल्यहेतुत्वात्तदङ्गं च चिकीर्षितम् । मुख्यवत्तेन तद्वेदिरङ्गेष्वप्युपकारिणी

mukhyapauṣkalyahetutvāttadaṅgaṃ ca cikīrṣitam / mukhyavattena tadvediraṅgeṣvapyupakāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थाधिकरणमारचयति- चतुर्होत्रा पौर्णमासीं मृशेदाज्यादिमर्शने । मन्त्रो मुख्य उताङ्गे ऽपि मुख्ये तद्वाचिशब्दतः

caturthādhikaraṇamāracayati- caturhotrā paurṇamāsīṃ mṛśedājyādimarśane / mantro mukhya utāṅge 'pi mukhye tadvāciśabdataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शब्दस्य कर्मवाचित्वात्तत्र मर्शनवर्जनात् । विभक्तिव्यत्यये मन्त्रो मुख्याङ्गहविषोर्द्वयोः

śabdasya karmavācitvāttatra marśanavarjanāt / vibhaktivyatyaye mantro mukhyāṅgahaviṣordvayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चमाधिकरणमारचयति- दण्डदीक्षा दक्षिणा तु शतं द्वादशमिर्युतम् । द्वयार्थमुत मुख्यार्थे सोमस्येत्युक्तिसंभवात्

pañcamādhikaraṇamāracayati- daṇḍadīkṣā dakṣiṇā tu śataṃ dvādaśamiryutam / dvayārthamuta mukhyārthe somasyetyuktisaṃbhavāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुख्याङ्गद्वयगं मैवं पारम्पर्यविडम्बना । वचनस्य न युक्तातः प्रधानार्थमिदं स्थितम्

mukhyāṅgadvayagaṃ maivaṃ pāramparyaviḍambanā / vacanasya na yuktātaḥ pradhānārthamidaṃ sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठाधिकरणमारचयति - अन्तर्वेदि मिनोत्यर्ध यूपाङ्गमुत लक्षयेत् । देशं यूपाङ्गमावेन वेदिभागो ऽत्र चोद्यते

ṣaṣṭhādhikaraṇamāracayati - antarvedi minotyardha yūpāṅgamuta lakṣayet / deśaṃ yūpāṅgamāvena vedibhāgo 'tra codyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहिर्वेद्यर्धमित्येतद्वाक्यं भिद्येत तद्विधौ । मीयमानस्य यूपस्य तावान्देशो ऽत्र लक्ष्यते

bahirvedyardhamityetadvākyaṃ bhidyeta tadvidhau / mīyamānasya yūpasya tāvāndeśo 'tra lakṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तमाधिकरणमारचयति - हविर्धाने स्थितो ब्रूयात्सामिधेनीरिहाङ्गता । हविर्धानस्य तास्वाहो तद्देशो ऽनेन लक्ष्यते

saptamādhikaraṇamāracayati - havirdhāne sthito brūyātsāmidhenīrihāṅgatā / havirdhānasya tāsvāho taddeśo 'nena lakṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्यात्स्यादङ्गता मैवं प्रकृत्या पश्चिमे ऽग्नितः । देशः प्राप्तो लाघवेन लक्ष्यः शकटसंनिधिः

vākyātsyādaṅgatā maivaṃ prakṛtyā paścime 'gnitaḥ / deśaḥ prāpto lāghavena lakṣyaḥ śakaṭasaṃnidhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टमाधिकरणमारचयति - यजमानेन कर्तव्यं निखिलं त्याग एव वा । कर्तृगामिफलश्रुत्या युज्यते सर्वकर्तृता

aṣṭamādhikaraṇamāracayati - yajamānena kartavyaṃ nikhilaṃ tyāga eva vā / kartṛgāmiphalaśrutyā yujyate sarvakartṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयोजके ऽपि कर्तृत्वमस्ति नो चेत्क्रयो वृथा । कार्ये तेन त्यागमात्रमृत्विजो ऽन्यत्र कर्तृता

prayojake 'pi kartṛtvamasti no cetkrayo vṛthā / kārye tena tyāgamātramṛtvijo 'nyatra kartṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवमाधिकरणमारचयति - न क्रीतकर्तृसंख्याया नियमो ऽसत्यस्ति वा न हि । अविशेषादस्ति यावत्कार्य तावन्त एव हि

navamādhikaraṇamāracayati - na krītakartṛsaṃkhyāyā niyamo 'satyasti vā na hi / aviśeṣādasti yāvatkārya tāvanta eva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशमाधिकरणमारचयति - चमसाध्वर्यवो नान्य ऋत्विभ्यो ऽन्ये ऽथवाग्निमः । यौगिक्या संज्ञया मैवं षष्ठ्या तेभ्यो विभेदनात्

daśamādhikaraṇamāracayati - camasādhvaryavo nānya ṛtvibhyo 'nye 'thavāgnimaḥ / yaugikyā saṃjñayā maivaṃ ṣaṣṭhyā tebhyo vibhedanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादशाधिकरणमारचयति - तान्वृणीतेति बहुता नास्ति वास्ति ग्रहैक्यवत् । नेति चेन्नात्र वैषम्यादुत्पत्तौ बहुताश्रुतेः

ekādaśādhikaraṇamāracayati - tānvṛṇīteti bahutā nāsti vāsti grahaikyavat / neti cennātra vaiṣamyādutpattau bahutāśruteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादशाधिकरणमारचयति - नेयत्तास्त्यस्ति वा तेषां न नियामकवर्जनात् । चमसानां दशत्वेन चमसाध्वर्यवो दश

dvādaśādhikaraṇamāracayati - neyattāstyasti vā teṣāṃ na niyāmakavarjanāt / camasānāṃ daśatvena camasādhvaryavo daśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयोदशाधिकरणमारचयति- तेभ्यो ऽन्यः शमितानन्यो वान्यः संज्ञापृथक्त्वतः । वरणाभावतो नान्यः संज्ञाभेदस्तु यौगिकः

trayodaśādhikaraṇamāracayati- tebhyo 'nyaḥ śamitānanyo vānyaḥ saṃjñāpṛthaktvataḥ / varaṇābhāvato nānyaḥ saṃjñābhedastu yaugikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्दशाधिकरणमारचयति- अन्ये स्युरुपगातार उदितेभ्यो न वा यथा । लोके ऽत्रापि तथा मैवं नाध्वर्युरितिलिङ्गतः

caturdaśādhikaraṇamāracayati- anye syurupagātāra uditebhyo na vā yathā / loke 'trāpi tathā maivaṃ nādhvaryuritiliṅgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चदशाधिकरणमारचयति- सोमविक्रय्येक एषु न वा वरणवर्जनात् । एकः क्रत्वर्थता नास्ति विक्रयस्येति भिद्यते

pañcadaśādhikaraṇamāracayati- somavikrayyeka eṣu na vā varaṇavarjanāt / ekaḥ kratvarthatā nāsti vikrayasyeti bhidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षोडशाधिकरणमारचयति- किमृत्विग्नाम सर्वेषु समानमुत केषुचित् । ऋतौ यजनमेतिषां तुल्यमित्यस्ति नाम तत्

ṣoḍaśādhikaraṇamāracayati- kimṛtvignāma sarveṣu samānamuta keṣucit / ṛtau yajanametiṣāṃ tulyamityasti nāma tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौम्याध्वरस्य सप्त स्युर्दश चेत्यादिसंख्यया । न सर्वेषां समं नाम केषांचिद्योगरूढितः

saumyādhvarasya sapta syurdaśa cetyādisaṃkhyayā / na sarveṣāṃ samaṃ nāma keṣāṃcidyogarūḍhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तदशाधिकरणमारचयति- संख्याता अपि ये केचिन्नियता वाविशेषतः । आद्यो न दक्षिणादाने दीक्षायां च विशेषतः

saptadaśādhikaraṇamāracayati- saṃkhyātā api ye kecinniyatā vāviśeṣataḥ / ādyo na dakṣiṇādāne dīkṣāyāṃ ca viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टादशाधिकरणमारचयति- सदस्ये यजमाने वा साप्तदश्यं वृतत्वतः । सदस्ये कुरुते किंचिन्नासौ स्वामिनि तत्त्वतः

aṣṭādaśādhikaraṇamāracayati- sadasye yajamāne vā sāptadaśyaṃ vṛtatvataḥ / sadasye kurute kiṃcinnāsau svāmini tattvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकोनविंशाधिकरणमारचयति- न कार्य नियतं तेषां नियतं वाग्रिमो यतः । शक्ताः केन किमित्यत्र नियतिः स्यात्समाख्यया

ekonaviṃśādhikaraṇamāracayati- na kārya niyataṃ teṣāṃ niyataṃ vāgrimo yataḥ / śaktāḥ kena kimityatra niyatiḥ syātsamākhyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृत्यर्थो ऽथ सर्वार्थो वह्निराद्यो ऽस्तु पर्णवत् । पर्णन्यायो ऽतिदिष्टे स्यादुपदिष्टे तु सर्वगः

prakṛtyartho 'tha sarvārtho vahnirādyo 'stu parṇavat / parṇanyāyo 'tidiṣṭe syādupadiṣṭe tu sarvagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकविंशाधिकरणमारचयति- यन्मैत्रावरुणः प्रेष्यत्यनु चाऽहेति बाधनम् । हौत्रादिकसमाख्यायास्तत्सर्वत्रोत कुत्रचित्

ekaviṃśādhikaraṇamāracayati- yanmaitrāvaruṇaḥ preṣyatyanu cā'heti bādhanam / hautrādikasamākhyāyāstatsarvatrota kutracit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यो ऽस्तु वचनान्मैवं साहित्योक्त्युपलम्भनात् । प्रैषानुवचने यत्र सहिते तत्र बाधनम्

ādyo 'stu vacanānmaivaṃ sāhityoktyupalambhanāt / praiṣānuvacane yatra sahite tatra bādhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वाविंशाधिकरणमारचयति- चमसैश्चमसाध्वर्युर्जुहोत्यध्वर्युरेव वा । संज्ञाविशेषादाद्यो ऽस्तु मैवमध्वर्युसंज्ञया

dvāviṃśādhikaraṇamāracayati- camasaiścamasādhvaryurjuhotyadhvaryureva vā / saṃjñāviśeṣādādyo 'stu maivamadhvaryusaṃjñayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशेषस्यानपेक्षत्वात्तेनान्यस्या अपेक्षणात् । अध्वर्युर्जुहुयाच्छक्तेस्तदशक्तौ परो ऽपि वा

viśeṣasyānapekṣatvāttenānyasyā apekṣaṇāt / adhvaryurjuhuyācchaktestadaśaktau paro 'pi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयोविंशाधिकरणमारचयति- श्येन उद्गातृवेदोक्तो वाजपेयो यजुष्यम् । उद्गात्राध्वर्युणा कार्यौ यथाप्रकृति वाग्रिमः

trayoviṃśādhikaraṇamāracayati- śyena udgātṛvedokto vājapeyo yajuṣyam / udgātrādhvaryuṇā kāryau yathāprakṛti vāgrimaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आख्याविशेषादाख्यायाः पूर्वभावी हि चोदकः । प्रकृताविव कर्तारस्तत्तद्धर्मे व्यवस्थिताः

ākhyāviśeṣādākhyāyāḥ pūrvabhāvī hi codakaḥ / prakṛtāviva kartārastattaddharme vyavasthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.